Nguồn gốc của sự nhút nhát

Sự thiếu tự tin thường được quy cho một thứ ta gọi là nhút nhát. Nhưng ẩn bên dưới cái nhút nhát ấy, có thể là một điều còn bất ngờ hơn, âm thầm hơn và cũng đau lòng hơn. Chúng ta mang trong mình một nỗi ngờ vực về chính bản thân, khiến ta cảm thấy rằng người khác lúc nào cũng có lý do chính đáng để không ưa mình, để nghĩ xấu về mình, để nghi ngờ động cơ của mình và để chế giễu mình. Rồi ta trở nên sợ hãi thế giới, nói bằng một giọng nhỏ nhẹ, không dám xuất hiện ở những buổi tụ họp, và khiếp sợ các dịp giao tiếp xã hội vì lo rằng mình là mục tiêu lý tưởng cho sự cười cợt và khinh miệt. Cái dáng vẻ nhút nhát của ta là tư thế phòng thủ sớm mà ta tự dựng lên trước những cú đánh mà ta tin rằng người khác đang chờ giáng xuống mình. Sự nhút nhát của ta bén rễ từ một cảm giác không xứng đáng.

Là những người nhút nhát, khi thấy mình ở một thành phố xa lạ, nơi chẳng quen ai, ta có thể hoảng loạn chỉ vì nghĩ đến việc phải bước vào một nhà hàng đông đúc và gọi món một mình. Bị đeo bám bởi cảm giác rằng chẳng có ai thực sự muốn biết đến mình, rằng mình đứng ngoài cái vòng tròn mê hoặc của những người được yêu thích và ngưỡng mộ, ta tin chắc rằng “căn bệnh phong” của mình sẽ bị người khác nhận ra và ta sẽ trở thành mục tiêu của những ánh nhìn khinh khỉnh và cay độc. Ta vô thức gán cho những người xa lạ những lời bình phẩm độc địa mà ta vốn là bậc thầy khi tự nói với chính mình; hình ảnh tự ti của ta quay lại ám ảnh ta qua những quan điểm mà ta cho là của người khác. Ta tưởng tượng rằng những nhóm bạn bè sẽ hả hê ác ý trước tình trạng cô độc của ta và rút ra từ đó những kết luận kinh khủng về bản chất con người ta. Họ sẽ nhìn thấu lớp vỏ bọc năng lực và trưởng thành của ta, và phát hiện ra sinh vật méo mó, dang dở mà ta đã luôn cảm thấy mình là từ thuở ban đầu. Họ sẽ biết ta đã tuyệt vọng thế nào trong việc tìm kiếm bạn bè, và ta đáng thương, cô lập ra sao. Ngay cả người phục vụ cũng sẽ phải cố kìm nén ham muốn cười khúc khích sau lưng ta trong bếp.

Photo by Patrick Pierre on Unsplash

Một nỗi sợ tương tự ám ảnh ta khi nghĩ đến việc bước vào một cửa hàng quần áo. Nhân viên bán hàng hẳn sẽ lập tức nhận ra ta không xứng để đòi hỏi chút phong cách đang được bày bán ở đó. Họ có thể nghi ngờ ta không đủ tiền; họ sẽ kinh hãi trước vóc dáng của ta. Ta cảm thấy mình không có quyền được chiều chuộng chính cơ thể mình.

Việc dự một bữa tiệc cũng có thể là một chướng ngại lớn không kém. Ở đó cũng vậy, cái sự “kinh khủng” tưởng tượng nơi cốt lõi con người ta luôn đứng trước nguy cơ bị người khác nhận ra và khai thác. Khi ta cố gắng nhập vào một nhóm người đang trò chuyện rôm rả, ta sợ rằng họ sẽ nhanh chóng nhận ra ta vô duyên thế nào, bản tính ta hèn nhát ra sao, và tận gốc rễ, ta kỳ quặc và đáng nguyền rủa đến mức nào.

Nhà văn Franz Kafka, người ghét chính mình với một cường độ hiếm thấy, từng nổi tiếng khi tưởng tượng bản thân thành một con gián. Cú nhảy của trí tưởng tượng ấy sẽ rất quen thuộc với bất kỳ ai mắc chứng khinh miệt bản thân. Chúng ta, những kẻ tự ghét mình, tự nhiên đồng nhất với mọi loài vật kỳ dị, kém ăn ảnh: tê giác, cá giọt nước, nhện, lợn lòi, hải cẩu voi… Ta lẩn trốn trong các góc tối, chạy trốn cái bóng của chính mình, sống trong nỗi sợ bị đập chết và quét đi. Không có gì ngạc nhiên khi, trên nền nội tâm như thế, ta rốt cuộc trở nên “nhút nhát”. Giải pháp không phải là hời hợt thúc giục ta hãy “tự tin” hơn. Mà là giúp ta nhìn lại những cảm xúc về bản thân mà ta đã gán cho một “khán giả”, trong thực tế, họ ngây thơ và thờ ơ hơn ta tưởng rất nhiều. Ta cần lần ngược sự tự ghét mình về nguồn gốc của nó, đưa nó trở về đúng chỗ, khoanh vùng nó, và rút cạn quyền lực của nó trong việc đầu độc cách ta nhìn những người mình gặp. Mọi người khác đâu có đang chế giễu, chán ngán hay tin chắc rằng ta đáng ghê tởm; đó là những xác tín của ta, không phải của họ. Ta không cần phải thì thầm dè dặt và bước vào mỗi cuộc trò chuyện, mỗi nhà hàng hay cửa tiệm mới với dáng vẻ xin lỗi rụt rè. Ta có thể gạt bỏ sự thận trọng hướng nội ấy khi nhận ra những méo mó trong cách ta tự nhìn mình, và có thể tin vào một thế giới vốn có nhiều việc tốt đẹp hơn để làm, thay vì bận tâm khinh ghét ta.

Nguồn: THE ORIGINS OF SHYNESS | The School Of Life

---

The School of Life là một tổ chức quốc tế do Alain de Botton sáng lập, với sứ mệnh nuôi dưỡng trí tuệ cảm xúc và giúp con người hiểu mình, chữa lành và sống sâu sắc hơn. Thông qua những bài viết nhẹ nhàng mà sâu sắc, họ chạm đến nỗi niềm con người, từ lo âu, cô đơn đến tình yêu và bản ngã, bằng sự cảm thông và ngôn từ đầy chữa lành. Không chỉ là nơi để đọc, đây còn là không gian để suy ngẫm, được nâng đỡ và học cách sống tử tế hơn với chính mình. Mời bạn tìm đọc bộ sách The school of life đã được xuất bản tại Việt Nam

https://s.shopee.vn/2Vl62V5ryY