Những câu hỏi người trẻ đang đặt ra về tình yêu

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Hẹn hò trong thời hiện đại mang lại nhiều tự do nhưng lại thiếu những khuôn khổ rõ ràng.
• Những mối quan hệ “mập mờ” có thể mang lại cảm giác an toàn trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài lại thu hẹp cơ hội xây dựng một mối quan hệ bền vững.
• Con người thường lựa chọn bạn đời dựa trên những điểm tương đồng như giá trị sống, trình độ học vấn, và đôi khi cả quan điểm chính trị; vì thế, sự “phân loại ban đầu” quan trọng hơn nhiều so với việc hy vọng hai người sẽ dần trở nên giống nhau.
• Sự tương thích giúp giảm bớt những va chạm trong đời sống chung; vì vậy, hãy định hướng con đường tình yêu của mình thay vì chỉ “xem mọi chuyện sẽ đi đến đâu”.

Hẹn hò trong thời đại này diễn ra trong một thế giới không còn những “lan can bảo vệ” rõ ràng như trước. Không còn những nghi thức xã giao kiểu tiểu thuyết Jane Austen, nơi người ta đến thăm hỏi, trò chuyện theo những khuôn phép xã hội; và những quy tắc lịch thiệp của các vũ hội Vienna cũng đã lùi xa vào quá khứ. Thoạt nhìn, dường như trước mắt chúng ta là vô vàn lựa chọn, và mọi điều đều có thể xảy ra.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: không phải điều gì cũng phù hợp với tất cả mọi người. Sự thiếu cam kết có thể làm tổn thương. Những quyết định bị trì hoãn sẽ khiến các cơ hội dần thu hẹp. Để sống tốt trong bối cảnh này, con người cần biết suy tính và đưa ra lựa chọn, cần sự chủ ý rõ ràng, chứ không thể chỉ trôi theo dòng chảy.

Gần đây, tôi có dịp trò chuyện với các sinh viên tại Đại học Georgetown về chủ đề này. Khi buổi thảo luận chính thức kết thúc, nhiều bạn vẫn nán lại. Họ không muốn nghe thêm một bài giảng. Điều họ thực sự cần là những câu trả lời.

Những câu hỏi ấy xoay quanh bốn mâu thuẫn quen thuộc mà người trẻ đang đối diện và họ tiếp cận chúng với một sự nghiêm túc đáng nể.

4 mâu thuẫn thường gặp

1. Những mối quan hệ mập mờ và cái giá của việc không quyết định

Đôi khi, các mối quan hệ của người trẻ phản chiếu chính sự bất định của thế giới rộng lớn ngoài kia. Họ bước vào những “situationships”, những mối quan hệ tình cảm hoặc thể xác không được xác định rõ ràng, cũng không được chính thức thừa nhận. Một ví dụ quen thuộc là kiểu “bạn bè có lợi ích” (friends with benefits – FWB).

Hãy nói một điều rất hiển nhiên: không quyết định cũng là một quyết định. Khi bạn không lựa chọn, thì những biến động ngẫu nhiên của hoàn cảnh có thể sẽ lựa chọn thay bạn. Vì con người vốn có xu hướng giữ nguyên hiện trạng, chúng ta rất dễ bị mắc kẹt trong một mối quan hệ mập mờ, rồi ngập ngừng không dám phá vỡ sự không rõ ràng ấy.

Sự mơ hồ mang lại cảm giác an toàn trong chốc lát, nhưng về lâu dài lại có thể khiến bạn trả giá đắt, bởi bạn có thể bỏ lỡ những cơ hội tốt hơn. Và trên thực tế, sẽ khôn ngoan hơn nếu những tín hiệu từ hành vi, bao gồm cả sự thân mật thể xác, phù hợp với mức độ cam kết của bạn. Khi hành vi nói nhiều hơn ý định, sự gắn bó tình cảm thường sẽ dần hình thành.

2. Các cặp đôi dần giống nhau hay ngày càng khác biệt?

Trong lịch sử, chúng ta thường thấy hiện tượng “kết đôi tương đồng”: những người gắn bó lâu dài thường chọn người giống mình về ngoại hình, giá trị sống, trình độ học vấn, thậm chí cả khiếu hài hước. Đồng thời, chúng ta cũng thấy xu hướng “phân loại chính trị” ngày càng rõ rệt, đặc biệt trong những xã hội đang bị chia rẽ sâu sắc. Khi khuynh hướng chính trị trở thành một phần của bản sắc cá nhân, việc hẹn hò với người có quan điểm đối lập trở nên khó chấp nhận hơn.

Điều đó thật đáng tiếc, bởi tình yêu đôi khi có thể trở thành một cây cầu nối giữa những khác biệt trong xã hội.

Theo thời gian, các cặp đôi thường dần trở nên giống nhau hơn trong những thói quen sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, sự hội tụ về quan điểm chính trị dường như khiêm tốn hơn so với sự tương đồng ban đầu. Một điều thú vị là trong nhiều mối quan hệ, người nào quan tâm đến chính trị nhiều hơn thường có ảnh hưởng lớn hơn đến quan điểm của cả hai (đây là một chủ đề đã được nghiên cứu khá sâu trong các công trình của Zuckerman và cộng sự).

3. “Thuế độc thân” và chi phí cơ hội

Liệu có tồn tại một “thuế độc thân”? Nói cách khác, việc sống một mình có thực sự tốn kém hơn không? Đây là câu hỏi quen thuộc trong lĩnh vực “kinh tế học tình yêu”.

Nhìn chung, câu trả lời là có. Các cặp đôi thường hưởng lợi từ “hiệu quả quy mô”: họ có thể chia sẻ chi phí nhà ở, chia sẻ những công việc cố định trong gia đình, và cùng nhau gánh vác rủi ro. Nếu một người tạm thời ốm đau hoặc làm việc kém hiệu quả, người kia có thể bù đắp, giống như một dạng bảo hiểm không chính thức. Ở một số quốc gia, chính sách thuế thậm chí còn ưu ái các cặp vợ chồng hơn so với người độc thân.

Sống độc thân không phải là thất bại. Nhưng nếu nhìn từ góc độ kinh tế thuần túy, việc có một người bạn đời thường tạo ra nhiều hiệu quả và thuận lợi hơn.

4. Liệu việc “chọn người giống mình” có khôn ngoan?

Liệu chúng ta có nên chủ động tìm kiếm sự tương đồng khi chọn bạn đời, chẳng hạn như hẹn hò với những người cùng tôn giáo, cùng môi trường học vấn với mình?

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy, sự tương đồng rõ rệt về học vấn, thu nhập, tôn giáo và những giá trị cốt lõi thường dự báo một mối quan hệ ổn định hơn. Bởi chính những giá trị ấy định hình cách chúng ta lên kế hoạch cho cuộc đời và lựa chọn cách sử dụng thời gian của mình. Khi hai người có thể nhìn về những điều căn bản ấy bằng cùng một ánh mắt, sự đồng lòng sẽ trở thành sức mạnh thay vì những mâu thuẫn lặp đi lặp lại.

Giá trị sống cũng gắn liền với sự mong manh của con người. Ta cần cảm thấy an toàn để bộc lộ chúng. Dẫu vậy, khi những khác biệt được đón nhận, được nâng đỡ, thậm chí được trân trọng, chúng lại có thể trở thành nguồn gốc của sự gắn kết và trưởng thành. Nói ngắn gọn: Sự tương thích giúp giảm bớt va chạm. Sự bổ sung cho nhau giúp cả hai cùng lớn lên.

Ảnh: Sau một buổi trò chuyện gần đây tại Đại học Georgetown, nhiều sinh viên vẫn nán lại để tiếp tục bàn luận sôi nổi về “kinh tế học của tình yêu” trong thời đại mới.

Nguồn: Christina Prinssen, Đại học Georgetown.

Kết luận: hãy chủ động lựa chọn, đừng chỉ trôi theo

Thế giới luôn bất định, và chuyện hẹn hò thời hiện đại không còn những khuôn khổ dẫn đường sẵn có. Điều đó có nghĩa là bạn phải tự mình đưa ra quyết định. Sự chủ ý rõ ràng mang một sức mạnh lớn; còn việc “cứ để mọi thứ diễn ra tự nhiên” thì không. Nhiều nghiên cứu về quá trình ra quyết định và kết quả cuộc sống đã chỉ ra điều đó.

Làm thế nào để thực hành sự chủ ý trong tình yêu có lẽ sẽ là chủ đề cho một bài viết khác. Nhưng sau tất cả, tình yêu không chỉ là chuyện tối đa hóa lợi ích. Nó còn là việc chọn một hướng đi cho trái tim mình và can đảm gắn bó với lựa chọn ấy.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất trong cuộc trò chuyện tại Georgetown chính là sự nghiêm túc và trí tò mò thông minh mà các sinh viên mang đến cho chủ đề này. Họ không hề thờ ơ, không bị chia rẽ, cũng không phải những người đang lạc lối. Họ đang suy nghĩ rất cẩn trọng.

Và khi nhìn vào những người trẻ như vậy, ta có lý do để hy vọng. Họ sẽ tìm kiếm, học hỏi, và làm mọi thứ tốt hơn những thế hệ đi trước. 

Tác giả: Rebekka Grun von Jolk Ph.D.

Nguồn: The Questions Young Adults Are Asking About Love | Psychology Today