Mất ngủ không chỉ là vấn đề nằm trong tâm trí

Người ta thường nói rằng không ai thực sự biết giấc ngủ có ý nghĩa gì đối với con người. Đôi khi, dường như chính sự thiếu chắc chắn ấy khiến chúng ta nghĩ rằng các chức năng của giấc ngủ không quá quan trọng, thậm chí chỉ là một phần di tích còn sót lại trong quá trình tiến hóa, giống như một cơ quan thừa trong câu chuyện về sự sống của chúng ta. Từ lâu, khi đánh giá chất lượng cuộc sống, chúng ta thường chỉ tập trung vào ban ngày, vào những gì mình suy nghĩ và cảm nhận khi thức. Nhưng nếu chất lượng của trạng thái thức chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những gì diễn ra trong lúc ngủ, có lẽ chúng ta đã đặt sự chú ý của mình vào sai chỗ.

Trong những năm gần đây, khoa học đã mang đến những khám phá đáng kinh ngạc về bản chất và chức năng của giấc ngủ bình thường, cũng như nhịp sinh học, hay còn gọi là đồng hồ sinh học của cơ thể. Chẳng hạn, ngày nay chúng ta biết rằng giấc ngủ giúp não bộ tái thiết lập trạng thái hoạt động, hỗ trợ tích hợp những thông tin và kiến thức mới học được với các ký ức đã được củng cố; rằng ngủ đủ giấc có thể giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch hiệu quả tương đương với việc không hút thuốc; và những người có thói quen thức dậy sớm thường có khả năng được bảo vệ tốt hơn trước các rối loạn trầm cảm.

I hate sheep. Schmirn, CC BY

Giấc ngủ, cũng giống như oxy, nước và thức ăn, là một trong những nhu cầu thiết yếu của sự sống, đồng thời là yếu tố quyết định hàng đầu đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất lượng giấc ngủ kém làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe, từ lo âu, trầm cảm cho đến bệnh tim mạch, đột quỵ và tiểu đường. Không chỉ vậy, thiếu ngủ còn có thể ức chế hoạt động của hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn.

Đó mới chỉ là khởi đầu cho những gì chúng ta khám phá được về giấc ngủ. Việc giấc ngủ tồn tại ở tất cả các loài sinh vật, được điều hòa rất chặt chẽ và không thể bị thiếu hụt mà không gây ra những tổn hại nghiêm trọng, cho thấy nó đảm nhiệm những chức năng cốt lõi và vô cùng quan trọng đối với sự sống. Giấc ngủ còn chứa đựng nhiều điều hơn rất nhiều so với những gì chúng ta hiện nay hiểu biết.

Bước vào những điều chưa được khám phá

Một trong những yếu tố tâm lý phổ biến nhất có liên quan đến chứng mất ngủ là tình trạng tâm trí hoạt động không ngừng nghỉ (racing mind). Đây chính là lý do vì sao Liệu pháp Nhận thức – Hành vi (Cognitive Behavioural Therapy – CBT) được xem là một phương pháp điều trị hiệu quả. Liệu pháp này không chỉ giúp giải quyết tình trạng suy nghĩ miên man, liên tục trong đầu mà còn giúp người mắc chứng mất ngủ vượt qua nỗi lo lắng và những cảm xúc tiêu cực khác thường xuất hiện khi họ không thể chợp mắt.

Tuy nhiên, tình trạng tâm trí hoạt động không ngừng nghỉ không đơn thuần chỉ là vấn đề diễn ra trong suy nghĩ của bạn. Có những bằng chứng nghiên cứu đáng tin cậy cho thấy não bộ của người mắc chứng mất ngủ vẫn hoạt động tích cực hơn trong khi ngủ so với những người có giấc ngủ tốt. Các nghiên cứu sử dụng phương pháp đo lường định lượng điện não đồ (EEG), tức hoạt động điện của não bộ – đã phát hiện mức độ xuất hiện của các dạng sóng tần số cao ở người mất ngủ lớn hơn. Đây là những dạng sóng thường đặc trưng cho trạng thái thức tỉnh, nhưng vẫn xuất hiện ngay cả khi người mắc chứng mất ngủ đang ngủ.

Trong tương lai, các nghiên cứu sẽ tiếp tục tìm hiểu hiện tượng này thông qua phương pháp đo điện não đồ (EEG) và công nghệ chụp quét não bộ. Những nghiên cứu đó có thể góp phần giải mã bí ẩn đằng sau chứng mất ngủ. Một vấn đề khác cũng rất đáng quan tâm là liệu liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT) có thể tác động đến hoạt động nền tảng này của não bộ hay không, bên cạnh những ảnh hưởng đã được ghi nhận đối với các quá trình tư duy.

Nghiên cứu trong đời sống thực, theo thời gian thực

Việc tìm hiểu về giấc ngủ không chỉ giới hạn trong phòng thí nghiệm. Bởi giấc ngủ có vai trò vô cùng quan trọng đối với cuộc sống hằng ngày, chúng ta cần hiểu rõ giấc ngủ ảnh hưởng đến mình như thế nào trong đời sống thực tế. Để làm được điều đó, chúng ta cần tìm hiểu cách mọi người đang ngủ: không chỉ những yếu tố tác động đến giấc ngủ của họ, mà còn cả việc giấc ngủ ảnh hưởng ngược trở lại như thế nào đến sức khỏe, trạng thái tinh thần và chất lượng cuộc sống của họ. Đó là lý do chúng tôi phát triển World Sleep Survey (Khảo sát Giấc ngủ Thế giới), với mục tiêu trở thành cuộc khảo sát về giấc ngủ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay trên toàn cầu.

Dựa trên những nghiên cứu khoa học mới nhất, cuộc khảo sát xem xét lịch sinh hoạt, lối sống, suy nghĩ và cảm xúc, tình trạng sức khỏe cũng như mức độ hạnh phúc của mỗi người, nhằm xây dựng một bức tranh toàn diện về giấc ngủ và những tác động của nó. Đây là một công cụ phản ánh theo thời gian thực tình trạng giấc ngủ của người dân và cách giấc ngủ ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta. Những hiểu biết thu được sẽ giúp định hướng các nghiên cứu tiếp theo, đồng thời hỗ trợ xây dựng những biện pháp can thiệp nhằm giúp mọi người cải thiện chất lượng giấc ngủ trong tương lai.

Đã đến lúc tất cả chúng ta cần nhìn nhận giấc ngủ một cách nghiêm túc hơn – không chỉ với tư cách mỗi cá nhân, mà còn ở cấp độ toàn xã hội, bởi những ảnh hưởng to lớn của nó đối với sức khỏe con người. 

Nguồn: https://theconversation.com/insomnia-is-not-just-in-the-mind-27841