Mối liên hệ giữa chứng mất ngủ và các rối loạn tâm thần là gì?

Giấc ngủ kém có thể khiến chúng ta cảm thấy buồn bã, lo lắng và căng thẳng. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi chất lượng giấc ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần của mỗi người.

Các vấn đề về giấc ngủ, chẳng hạn như mất ngủ, là triệu chứng phổ biến của nhiều rối loạn tâm thần, bao gồm rối loạn lo âu, trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

Mối quan hệ giữa mất ngủ và các rối loạn tâm thần có tính hai chiều: khoảng 50% người trưởng thành mắc chứng mất ngủ gặp phải ít nhất một vấn đề về sức khỏe tâm thần, trong khi có tới 90% người trưởng thành bị trầm cảm gặp các vấn đề về giấc ngủ.

Các vấn đề về giấc ngủ cũng có thể tạo thành một vòng luẩn quẩn, làm chậm quá trình phục hồi sau các rối loạn tâm thần. Chẳng hạn, những người bị trầm cảm nhưng vẫn tiếp tục gặp tình trạng mất ngủ thường ít có khả năng đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị trầm cảm hơn. Họ cũng có nguy cơ tái phát bệnh cao hơn so với những người không gặp vấn đề về giấc ngủ.

Alyssa L. Miller/Flickr, CC BY

Xử lý cảm xúc

Hiện nay, cơ chế chính xác giải thích vì sao mất ngủ làm gia tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng xử lý những cảm xúc tiêu cực của chúng ta.

Trong một nghiên cứu, những người bị thiếu ngủ được phát hiện có phản ứng cảm xúc mạnh hơn trước các hình ảnh gây khó chịu so với những hình ảnh dễ chịu hoặc những hình ảnh không mang nội dung cảm xúc rõ rệt. Trong khi đó, những người không bị thiếu ngủ không cho thấy sự khác biệt đáng kể về mức độ phản ứng cảm xúc trước các loại hình ảnh này.

Một nghiên cứu khác sử dụng phương pháp chụp quét não cho thấy: ở những người mắc chứng mất ngủ, vùng não tham gia vào quá trình xử lý cảm xúc hoạt động mạnh hơn khi họ sử dụng một chiến lược nhằm giảm bớt phản ứng tiêu cực trước các hình ảnh, so với khi họ không sử dụng chiến lược đó.

Điều này cho thấy mất ngủ có thể khiến con người gặp khó khăn trong việc điều chỉnh phản ứng cảm xúc trước những tình huống tiêu cực một cách phù hợp. Tình trạng này có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề về giấc ngủ, đồng thời khiến họ dễ bị tổn thương hơn trước nguy cơ phát triển chứng trầm cảm.

Trong điều trị mất ngủ bằng liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive Behavioural Therapy – CBT), người bệnh được hướng dẫn cách diễn giải thông tin mang tính cảm xúc theo hướng ít tiêu cực hơn.

Ngoài ra, cũng có một số bằng chứng cho thấy các rối loạn tâm thần có thể bắt nguồn từ những bất thường trong các mạch thần kinh (brain circuits) có sự giao thoa với những mạch thần kinh chịu trách nhiệm điều hòa đồng hồ sinh học hoặc hệ thống kiểm soát nhịp thức – ngủ của cơ thể.

Nguồn: https://theconversation.com/explainer-whats-the-link-between-insomnia-and-mental-illness-49597