Biến những công việc lặp đi lặp lại hằng ngày trở nên thú vị hơn – Triết gia chia sẻ 3 chiến lược giúp bạn đạt đến một cuộc sống tốt đẹp
Bạn không thể thoát khỏi guồng quay công việc và những bổn phận thường nhật, nhưng bạn hoàn toàn có thể thay đổi cách mình trải nghiệm chúng.
Hãy tưởng tượng đó là một buổi sáng thứ Hai, trời vừa lạnh vừa tối. Nhưng ngay khi chuông báo thức vang lên, bạn biết mình phải cố gắng vực dậy tinh thần để bắt đầu một ngày mới. Bọn trẻ phải đến trường. Bạn phải đi làm. Và tất nhiên, danh sách những việc cần làm ngày càng dài cứ lơ lửng trên đầu bạn như một đám mây đen, vừa tạo ra quá nhiều áp lực khiến bạn không thể làm ngơ, vừa khiến bạn ngại ngần đến mức chẳng muốn bắt tay vào bất cứ việc gì.
Vào những ngày như thế, có lẽ bạn chỉ cảm thấy biết ơn vì mình đã có thể xoay xở để vượt qua hết một ngày. Nhưng rồi mọi thứ lại bắt đầu, lặp đi lặp lại như cũ.
Bạn không thể thoát khỏi guồng quay công việc và những bổn phận thường nhật, nhưng bạn hoàn toàn có thể thay đổi cách mình trải nghiệm chúng. Những nghiên cứu tâm lý học mới nhất về cuộc sống tốt đẹp đã chỉ ra một hướng đi: Bằng cách thay đổi tư duy, bạn có thể khiến cuộc sống thường ngày trở nên thú vị hơn và nuôi dưỡng sự phong phú về mặt tâm lý trong chính cuộc đời mình.
Sự phong phú về mặt tâm lý mô tả một trạng thái gắn kết nhận thức mạnh mẽ và sâu sắc với thế giới xung quanh. Trạng thái này khác biệt với hạnh phúc và ý nghĩa cuộc sống, nhưng có tầm quan trọng không kém trong việc tạo nên một cuộc sống tốt đẹp.
Trong quá trình hợp tác với Shigehiro Oishi và nhóm nghiên cứu của ông, tôi đã tìm hiểu liệu ngành tâm lý học tích cực có đang bỏ qua một khía cạnh quan trọng của cuộc sống tốt đẹp hay không. Với vai trò là triết gia trong nhóm nghiên cứu, tôi đảm nhận hai nhiệm vụ. Thứ nhất, tôi góp phần định nghĩa khái niệm sự phong phú về mặt tâm lý và tìm hiểu điều gì khiến nó khác biệt với hạnh phúc và ý nghĩa cuộc sống. Thứ hai, tôi bắt đầu khám phá lý do tại sao sự phong phú về mặt tâm lý lại có giá trị đối với con người.
Những nghiên cứu ban đầu của chúng tôi cho thấy con người coi trọng những trải nghiệm kích thích trí óc, thử thách khả năng tư duy và khơi gợi nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Nhiều người sẵn sàng lựa chọn một cuộc đời tràn đầy những trải nghiệm như vậy, điều mà chúng tôi gọi là một cuộc sống phong phú về mặt tâm lý, thay vì chỉ lựa chọn một cuộc sống hạnh phúc hoặc một cuộc sống có ý nghĩa.
Phát hiện này cho thấy sự phong phú về mặt tâm lý có thể đóng một vai trò quan trọng như thế nào trong việc tạo nên một cuộc sống tốt đẹp. Tuy nhiên, nó vẫn chưa lý giải được tại sao sự phong phú ấy lại có giá trị và vì sao mỗi người nên dành chỗ cho nó trong cuộc đời mình. Đây là những câu hỏi liên quan đến hệ giá trị, không thể được giải đáp chỉ bằng các nghiên cứu thực nghiệm. Thay vào đó, câu trả lời cần được tìm kiếm thông qua phân tích triết học.
Phân tích triết học của tôi cho thấy sự phong phú về mặt tâm lý có lợi cho bạn bởi vì nó khiến cuộc sống trở nên thú vị. Trong cuốn sách The Art of the Interesting: What We Miss in Our Pursuit of the Good Life and How to Cultivate It (Nghệ thuật sống thú vị: Điều chúng ta bỏ lỡ trên hành trình tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp và cách nuôi dưỡng nó), tôi chỉ ra cách làm cho cuộc sống trở nên phong phú hơn về mặt tâm lý bằng cách khiến nó trở nên thú vị hơn.
Một trong những cách đơn giản nhất để làm điều này là nuôi dưỡng một lối tư duy được đặc trưng bởi ba yếu tố: sự tò mò, khả năng sáng tạo và điều mà tôi gọi là “chánh niệm 2.0”.
Khi mang cả ba góc nhìn này vào cuộc sống thường nhật, bạn có thể biến những công việc lặp đi lặp lại vốn nhàm chán thành vô số cơ hội để khám phá thế giới theo một cách đầy thú vị. Qua đó, bạn dần phát triển khả năng chủ động làm cho cuộc sống của chính mình trở nên phong phú và đáng sống hơn.
d3sign/Moment via Getty Images
Chánh niệm 2.0: Quan sát mà không phán xét
Điều tôi gọi là “chánh niệm 2.0” là việc thực hành nhận thức không mang tính đánh giá đối với thế giới xung quanh – nghĩa là chú tâm quan sát mọi thứ mà không vội vàng đưa ra phán xét.
Khái niệm này khá quen thuộc trong các thực hành chánh niệm. Đó là một cách quan sát giúp bạn nhận ra những chi tiết mà bình thường mình thường bỏ qua: kết cấu trên những chiếc lá của một chậu cây trong nhà, khuôn mặt của những người xa lạ bạn lướt qua trên vỉa hè, hay sự khác biệt về chiều cao giữa những chiếc lon được xếp trên kệ hàng trong siêu thị.
Khi đưa những chi tiết ấy vào vùng nhận thức của mình, bạn đang kích thích hoạt động trí óc, giúp bản thân chủ động tương tác về mặt tinh thần với môi trường xung quanh. Việc chú tâm nhận biết mọi thứ thông qua chánh niệm 2.0 chính là bước đầu tiên để tạo nên những trải nghiệm thú vị trong cuộc sống.
Một thời điểm thích hợp để thực hành chánh niệm 2.0 là trên đường đi làm mỗi buổi sáng. Vì đây là hoạt động diễn ra thường xuyên và đã trở thành thói quen, có lẽ bạn không cảm thấy cần phải chú ý nhiều đến những chi tiết trong hành trình của mình. Thay vào đó, bạn thường tìm cách khác để giết thời gian, chẳng hạn như nghe tin tức hoặc chương trình podcast yêu thích. Những hoạt động này giúp bạn tạm quên đi sự nhàm chán của hành trình bằng cách khiến tâm trí tách khỏi những gì đang diễn ra xung quanh.
Tuy nhiên, bạn cũng có thể trải qua quãng đường đi làm bằng một cách khác: chủ động chú tâm vào chính hành trình ấy để khiến nó bớt nhàm chán. Đây chính là lúc sức mạnh của chánh niệm 2.0 được phát huy. Bằng cách chủ động quan sát những gì diễn ra xung quanh, từ những người đang tụ tập ở trạm xe buýt, dòng phương tiện di chuyển theo nhịp đèn giao thông, cho đến đàn chim đang sải cánh bay ngang qua phía trên đầu, bạn đang kích hoạt hoạt động tư duy và mở ra cho mình cơ hội trải nghiệm những điều thú vị ngay trong những khoảnh khắc tưởng chừng bình thường nhất.
Sự tò mò: Khám phá thế giới thông qua những câu hỏi
Sự tò mò không chỉ dành riêng cho trẻ em. Dù bạn hiểu biết nhiều đến đâu, vẫn luôn có những điều đáng để khám phá và tìm hiểu, đặc biệt là khi bạn đã học được cách chú ý đến những chi tiết nhỏ bé xung quanh thông qua thực hành chánh niệm 2.0.
Hãy tưởng tượng, trên đường đi làm, bạn chú ý đến một nhóm người đang đứng tụ tập tại trạm xe buýt. Lúc này, hãy để trí tò mò của mình được tự do khám phá: Trạm xe buýt này đã xuất hiện ở đây từ lâu chưa? Tấm quảng cáo bất động sản kỳ quặc đến mức khó hiểu kia đã bị dán trên lưng ghế bao lâu rồi? Sáng nay trời lạnh như thế này mà vẫn có nhiều người xếp hàng đến vậy. Bạn có thể tự hỏi liệu mình có cảm thấy gắn kết với mọi người hơn một chút nếu cũng đứng trong nhóm ấy hay không. Nhưng rồi bạn nhận ra chẳng ai trò chuyện với ai. Liệu họ có cùng đi một chuyến xe buýt mỗi ngày, nhưng chưa bao giờ thực sự để ý hay chào hỏi nhau?
Thông qua việc đặt câu hỏi, bạn đang khuyến khích tâm trí suy xét những điều mà trước đây nó chưa từng nghĩ đến. Bạn tạo ra những suy nghĩ mới. Và nếu tiếp tục để tâm trí tự do khám phá, bạn sẽ có được một trải nghiệm thú vị, ngay cả khi vẫn đang thực hiện hành trình đi làm quen thuộc mỗi ngày.
Điều tuyệt vời hơn nữa là chính bạn đã tự tạo ra trải nghiệm thú vị ấy. Bạn đã biết cách vận dụng một năng lực có thể giúp cuộc sống của mình trở nên phong phú hơn, một năng lực hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của bạn.
Sự sáng tạo: Thử làm điều gì đó mới mẻ
Mọi người thường nghĩ sáng tạo là một tài năng bẩm sinh, chỉ có ở những nghệ sĩ hay nhà phát minh. Nhưng trên thực tế, ai cũng có khả năng sáng tạo. Sáng tạo là một kỹ năng liên quan đến việc hình thành những kết nối mới trong tư duy. Bạn đang sáng tạo mỗi khi làm một điều gì đó mới mẻ hoặc khác đi so với thường ngày. Dù đó là vẽ nên một bức tranh phong cảnh tuyệt đẹp, thử phối hợp những màu sắc trang phục mới, tự sáng tạo một món ăn hay đơn giản chỉ là điều chỉnh đôi chút công thức nấu ăn quen thuộc, tất cả đều được xem là những biểu hiện của sự sáng tạo.
Khi sáng tạo, dù chỉ bằng những hành động lớn hay nhỏ, bạn đang tạo ra những yếu tố mới mẻ trong cuộc sống của mình. Và chính điều đó đưa bạn đến gần hơn với những trải nghiệm phong phú về mặt tâm lý. Sự mới mẻ gần như buộc tâm trí phải suy nghĩ và cảm nhận theo những cách khác trước, từ đó kích thích một hình thức gắn kết nhận thức mạnh mẽ và sâu sắc, điều làm nên những trải nghiệm thú vị.
Chỉ cần một chút sáng tạo cũng đủ mang lại sự mới mẻ cho những thói quen thường ngày của bạn. Hãy thử mặc một món đồ mà bình thường bạn ít khi mặc. Tạo một chút điểm nhấn riêng cho nét chữ của mình hoặc chọn một màu bút khác để viết. Thay đổi hình nền bảo vệ màn hình máy tính. Hãy chú ý xem những điều chỉnh nhỏ bé ấy tác động đến một ngày của bạn như thế nào. Từng chút một, chúng sẽ góp lại và khiến ngày sống của bạn trở nên thú vị hơn, dù chỉ một chút.
Trải nghiệm về những điều thú vị ở mỗi người đều mang tính độc nhất. Không tồn tại một trải nghiệm thú vị giống nhau dành cho tất cả chúng ta, bởi điều gì khiến một trải nghiệm trở nên thú vị hoàn toàn phụ thuộc vào cách tâm trí mỗi người tương tác, cảm nhận và phản ứng với nó. Thông qua việc phát triển chánh niệm 2.0, đồng thời nuôi dưỡng sự tò mò và sáng tạo trong các trải nghiệm, bạn đang rèn luyện tâm trí biết cách tương tác, cảm nhận và phản ứng theo những cách có thể biến bất kỳ trải nghiệm nào thành một điều thú vị.
Đó chính là sức mạnh mà một lối tư duy có thể mang lại. Đó là năng lực giúp chúng ta làm cho cuộc sống của mình trở nên phong phú hơn, và bất kỳ ai cũng có thể rèn luyện, phát triển năng lực ấy.
Nguồn:
