Tại sao chúng ta nhớ chính xác âm nhạc và quên sạch mọi thứ khác

tai-sao-chung-ta-nho-chinh-xac-am-nhac-va-quen-sach-moi-thu-khac

Đối với nhiều người, âm nhạc giống như một phần trong tiềm thức của chúng ta. Nó liên tục phát ở chế độ nền, cho dù chúng ta đang ở quán cà phê, trong thang máy, làm việc ở nhà hay thậm chí chỉ đang đi bộ trên phố.

- Cù Tuấn dịch từ tạp chí Time.
 
Đối với nhiều người, âm nhạc giống như một phần trong tiềm thức của chúng ta. Nó liên tục phát ở chế độ nền, cho dù chúng ta đang ở quán cà phê, trong thang máy, làm việc ở nhà hay thậm chí chỉ đang đi bộ trên phố. Hàng năm, Spotify cho chúng ta biết chúng ta đã dành bao nhiêu phút để nghe nhạc. Tôi đã nghe Spotify 53.402 phút trong năm 2021—17 giờ một tuần—nhiều hơn nhiều so với thời gian tôi dành để làm hầu hết các việc khác. Năm 2017, Nielsen ước tính trung bình người Mỹ dành hơn 32 giờ mỗi tuần để nghe nhạc. Không có gì ngạc nhiên khi chúng ta có trí nhớ âm nhạc tốt đến vậy và có thể dễ dàng nhớ lại lời bài hát và giai điệu, ngay cả khi chúng ta đã không nghe chúng trong nhiều năm.
Vào tháng 3, một spinoff mới của Wordle có tên là Heardle đã ra mắt. Nó kiểm tra trí nhớ âm nhạc bằng cách yêu cầu mọi người xác định một bài hát sau khi chỉ nghe một giây của bài hát đó và cứ mỗi lần đoán sai, bài hát sẽ kéo dài thêm một giây. Tôi rất vui khi có một nơi để sử dụng kiến thức âm nhạc của mình và tôi không phải là người duy nhất. Hàng triệu người chơi đã sử dụng Heardle để xác định các bài hát phổ biến và hoài cổ từ các thế hệ khác nhau, từ Fugees đến Spice Girls đến Adele.
 
Sự phổ biến của Heardle đánh vào một phần thú vị của tâm lý con người: chúng ta giữ âm nhạc trong trí nhớ sâu đến mức nào và chúng ta có thể nhớ lại nó dễ dàng như thế nào. Tiến sĩ Kelly Jakubowski, trợ lý giáo sư tâm lý học âm nhạc tại Đại học Durham, Vương quốc Anh, cho biết: “Có một cách tiếp cận được gọi là mô hình cổng, rất giống với ứng dụng Heardle. Bạn chơi một nốt nhạc rồi hai nốt nhạc, rồi ba nốt nhạc để xem mọi người mất bao lâu để xác định một bản nhạc, vì vậy tôi nghĩ rằng thật buồn cười khi họ đã khai thác phần đó [với Heardle].”
 
Nhiều người trong chúng ta có thể nghe thấy âm nhạc trong tâm trí, được gọi là có hình ảnh âm nhạc hoặc hình ảnh thính giác. “Điều này có thể xảy ra một cách vô thức hoặc cố ý, vì vậy nếu tôi yêu cầu bạn nghĩ về bài hát 'Happy birthday', bạn có thể nghe thấy nó đang phát trong đầu mình ngay bây giờ, nhưng nó cũng có thể xảy ra một cách vô tình. Đó là cái mà chúng tôi gọi là "sâu bọ trong tai", khi chúng ta nghĩ đến một bài hát mà không thực sự cố gắng nhớ lại bất kỳ bản nhạc nào,” Jakubowski nói. Cô ấy lưu ý: “Khoảng 90% người nói rằng họ có "sâu bọ trong tai" ít nhất một lần một tuần và khoảng ⅓ số người nói rằng họ bị tình trạng này ít nhất một lần một ngày,” điều này cho thấy nó khá phổ biến. Như bạn có thể tưởng tượng, những người nghe hoặc tương tác với âm nhạc thường xuyên hơn có xu hướng bị có "sâu bọ trong tai" nhiều hơn. Càng nghe nhạc, chúng ta càng nghĩ đến nó một cách tự nhiên.
 
 
Jakubowski nói: “Việc chơi các ứng dụng như Heardle rất thú vị bởi vì “khi chúng ta cảm nhận hoặc tưởng tượng ra âm nhạc khá có ý nghĩa đối với mình, chúng ta sẽ kích hoạt cái mà chúng ta gọi là trung tâm phần thưởng của bộ não”. Nghe nhạc giúp tiết ra dopamine trong não, với mức độ dopamine của chúng ta tăng lên đến 9% khi nghe loại nhạc mà chúng ta yêu thích. Đó là một trong những lý do tại sao âm nhạc trở nên gắn bó mật thiết với cách chúng ta thể hiện cảm xúc và an ủi bản thân.
 
“Âm nhạc vốn gắn liền với bản sắc cá nhân, và vì vậy [khi mọi người có thể] xác định các bản nhạc mà không cần nhiều thông tin, thì đó thường là âm nhạc từ thời trẻ của họ [có thể kích hoạt] cái mà chúng ta gọi là những điểm nóng hồi tưởng trong ký ức đời sống,” Jakubowski nói. “Những người lớn tuổi có trí nhớ thực sự tốt đối với một số bài hát thời trẻ của họ vì họ đã nghe đi nghe lại cùng một bản thu âm đó… Nó có thể gợi lại cho bạn những ký ức về khoảng thời gian quá khứ khi bạn có những trải nghiệm này.”
 
Nghe nhạc pop hoài cổ trên Heardle cũng có thể tác động đến cảm xúc vì âm nhạc kích hoạt phản ứng cảm xúc. “Ngay cả khi bạn chỉ đang xác định một bản nhạc dựa trên giây đầu tiên của bản nhạc đó, bạn sẽ có trải nghiệm hình ảnh âm nhạc này [điều đó] có thể kích hoạt ký ức về toàn bộ bản nhạc đó, và sau đó bạn có những cảm xúc quay trở lại quá khứ mà liên quan đến nó,” Jakubowski nói. “Hình ảnh âm nhạc có thể gợi ra những phản ứng cảm xúc giống như khi bạn thực sự nghe một bản nhạc.”
 
Khi nghe một bài hát, chúng ta không chỉ nhớ nhạc và lời mà còn hiểu được cảm xúc được truyền tải. Tiến sĩ Andrea Halpern, giáo sư tâm lý học tại Đại học Bucknell ở Pennsylvania, cho biết: “Hướng bản thân đến thông điệp cảm xúc của bài hát sẽ giúp bạn nhớ bản nhạc thực tế tốt hơn."
 
Trong một nghiên cứu năm 2010 được công bố trên tạp chí Music Perception, Halpern và các đồng nghiệp đã cho các nhạc sĩ nghe những bản nhạc cổ điển quen thuộc trong phút đầu tiên và ghi lại những đánh giá của họ về cảm xúc mà họ nghe được trong bản nhạc thông qua mức thu hút và sự kích thích của chúng. Sau đó, những người tham gia thực hiện lại thí nghiệm trong khi chỉ tưởng tượng phút đầu tiên những bài hát này phát ra trong tâm trí họ. Halpern nói: “Sự chồng lấn trong cảm nhận của họ thật đáng kinh ngạc, điều đó có nghĩa là họ đang thực hiện tác phẩm phức tạp này trong thời gian thực và thể hiện những cảm xúc giống nhau. Các nhạc sĩ có thể lập bản đồ những cảm xúc thể hiện trong âm nhạc ngay cả khi nó đang phát trong đầu họ và tưởng tượng âm nhạc một cách sống động đến mức điểm số của họ gần như giống hệt nhau dù họ có được nghe bản nhạc đó hay không.
 
Điều này cho thấy rằng chúng ta có thể tái tạo khá chính xác một số khía cạnh của âm nhạc trong tâm trí của chúng ta. Jakubowski nói: “Tưởng tượng về âm nhạc thực sự là một trải nghiệm rất giống với cảm nhận âm nhạc. “Có sự tương đồng rất lớn về kích hoạt não bộ mà bạn thấy khi tưởng tượng ra bản nhạc, khi so với lúc bạn cảm nhận tiếng nhạc thực sự.”
 
Trí nhớ âm nhạc của chúng ta có thể không hoàn hảo, nhưng nó vẫn khá ấn tượng. Trong một nghiên cứu năm 2015 được công bố trên tạp chí Memory and Cognition, Jakubowski, Halpern và các đồng nghiệp đã theo dõi độ chính xác của hình ảnh âm nhạc không chủ ý của chúng ta để xem mức độ tương đồng giữa các biểu tượng tinh thần của chúng ta với âm nhạc thực tế. Những người tham gia đeo đồng hồ đeo tay gia tốc kế và mỗi khi họ nhớ một bài hát trong đầu, họ sẽ phải gõ theo để ghi lại nhịp của bài hát. Jakubowski nói: “Chúng tôi nhận thấy rằng với những người tham gia này, dù phần lớn trong số họ không phải là nhạc sĩ, đã nhớ khá chính xác về nhịp độ âm nhạc trong hình ảnh âm nhạc vô thức trong não họ.” “[59%] của các "sâu trong tai" nằm trong phạm vi chênh lệch chỉ 10% so với nhịp độ ban đầu của bài hát được ghi lại [điều này cho thấy rằng] ngay cả đối với những người không được đào tạo bài bản về âm nhạc, thì họ vẫn nghĩ đến âm nhạc trong cuộc sống hàng ngày của họ… nhạc chạy vào tâm trí chúng ta khá chính xác, ít nhất là về nhịp độ."
 
Ngay cả khi bạn không phải là nhạc sĩ, bạn vẫn có thể hiểu trực quan về âm nhạc từ tần suất bạn trải nghiệm nó. Jakubowski nói: “Chúng ta không nhất thiết phải đọc cuốn sách yêu thích hoặc xem bộ phim yêu thích nhiều lần, nhưng chúng ta nghe bản nhạc yêu thích của mình rất nhiều lần. “Ngay cả những người không phải là nhạc sĩ cũng có trí nhớ âm nhạc thực sự chính xác. Không phải là họ đang cố tình ghi nhớ bản nhạc, họ chỉ nghe bản nhạc đó nhiều đến mức trở thành chuyên gia âm nhạc theo một cách khác hẳn, chỉ vì nghe âm nhạc quá nhiều. [Điều này] thực sự nổi bật trong thế giới của chúng ta ngày nay.”
 
Mọi người thường thắc mắc tại sao chúng ta có xu hướng nhớ các bài hát và lời bài hát dễ dàng hơn những ký ức của chính mình, nơi chúng ta cất chìa khóa và những gì chúng ta đã từng học ở trường. Lý do có vẻ là vì tần suất mà chúng ta trải nghiệm âm nhạc, trên thế giới hoặc trong tâm trí của chúng ta, cũng như niềm vui và sự kết nối cảm xúc mà nó mang lại cho chúng ta. Âm nhạc thể hiện chúng ta là ai và cảm xúc của chúng ta nữa, vì vậy tất nhiên đó sẽ là những gì chúng ta nhớ mãi.
menu
menu