Thay đổi những điều đang cản bước bạn: Bắt đầu từ đâu?

NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI

• Sự thay đổi bền vững luôn bắt đầu từ việc thấu hiểu bản thân một cách chân thực và lòng trắc ẩn với chính mình.
• Thường sẽ có một thói quen cụ thể mà chỉ cần ta bắt đầu hoặc thôi không làm nữa, cuộc sống sẽ lập tức có những chuyển biến tích cực rõ rệt.
• Chúng ta có thể dựa vào các chiến lược thay đổi hành vi và thực hiện từng bước nhỏ nhưng kiên định để sự thay đổi thực sự "bám rễ".

Nếu bạn cũng giống như hầu hết mọi người, chắc hẳn đã có lúc bạn cố gắng thay đổi một thói quen nào đó, có thể thành công hoặc thất bại. Chẳng hạn, bạn quyết tâm bớt dùng điện thoại lại, và rồi nó chỉ hiệu quả được một hai tuần trước khi bạn thấy mình lại mải miết lướt web đến tận đêm khuya. Hay bạn tự nhủ phải uống nhiều nước hơn, nhưng rồi lại quên bẵng đi ngay khi công việc trở nên bận rộn. Hoặc cũng có thể bạn muốn chi tiêu tiết kiệm hơn, nhưng chỉ cần một món đồ vừa mắt hiện ra, kế hoạch ấy dường như lại bắt đầu lung lay.

Chúng ta đều hiểu rằng thay đổi là một hành trình gian nan, và nó không tự nhiên xảy ra chỉ vì chúng ta khao khát nó đủ nhiều. Trong bài viết trước, chúng ta đã cùng tìm hiểu tại sao việc thay đổi lại khó khăn đến thế, và tại sao việc tò mò khám phá mối quan hệ giữa chính mình với sự thay đổi lại là một khởi đầu tuyệt vời.

Trước khi cân nhắc xem mình cần thay đổi ở đâu và bắt đầu như thế nào, tôi có một lời mời gọi dịu dàng dành cho bạn: Hãy thừa nhận rằng mỗi thói quen, mỗi cách phản ứng hay mỗi cách bạn đối diện với thế giới bấy lâu nay đều có mục đích riêng của nó. Mọi hành vi, ngay cả những điều bạn đã sẵn sàng từ bỏ, đều từng giúp bạn lấp đầy một nhu cầu nào đó trong quá khứ. Có những hành vi giúp chúng ta thích nghi và tiến gần hơn đến mục tiêu, nhưng cũng có những hành vi không còn phù hợp và kéo chúng ta ra xa khỏi ước mơ của mình. Ở đây không có chỗ cho sự phán xét hay hổ thẹn, bởi chúng ta biết rằng những cảm xúc tiêu cực ấy chẳng giúp ích gì cho việc thay đổi. Thay vào đó, một sự thôi thúc sẽ bắt đầu nhen nhóm giữa con người hiện tại và người mà bạn muốn trở thành, ngay khi bạn nhận ra rằng những lối mòn cũ kỹ không còn đủ sức nâng đỡ cho cuộc đời mà bạn đang nỗ lực dựng xây.

Bắt đầu từ sự thấu hiểu bản thân một cách chân thành

Mỗi người trong chúng ta thường có một trực giác rất rõ nét về những gì đang cản bước mình, khiến ta sống xa rời với những giá trị mà mình trân trọng. Sự thay đổi bền vững thường chỉ thực sự bắt đầu khi ta biết quay vào bên trong, lắng nghe thật kỹ tiếng nói từ nơi sâu thẳm ấy. Sau tất cả, chính bạn mới là chuyên gia am hiểu nhất về cuộc đời mình.

Nếu thực sự thành thật với lòng mình, đâu là một thói quen mà nếu bạn bắt đầu thực hiện (hoặc từ bỏ nó đi), cuộc sống của bạn sẽ thực sự trở nên khác biệt? Điều gì sẽ tạo ra một khoảng trống bình yên để bạn trưởng thành và sống đúng với bản chất của mình hơn? Đâu là nơi mà thời gian, tâm sức và nỗ lực bạn bỏ ra sẽ mang lại "quả ngọt" xứng đáng nhất? Hay có một lời khước từ nào mà bạn đang rất sợ phải nói ra, dù sâu thẳm bạn biết nó sẽ mang lại những tác động tích cực?

Tôi mời bạn hãy giữ thói quen hoặc lối mòn tâm lý duy nhất đó trong tâm trí, khi chúng ta cùng điểm qua những "viên gạch" nền tảng của việc thay đổi hành vi, và cách để chúng ta thu hẹp khoảng cách từ "biết" cho đến "làm".

Những viên gạch nền tảng để thay đổi

Tìm kiếm lý do thực sự: Hãy xác định thật rõ tại sao bạn cần thay đổi, bởi ý niệm đằng sau hành động ấy cực kỳ quan trọng. Sự thay đổi thường khó bền lâu nếu đó không phải là điều chúng ta thực lòng khao khát. Đôi khi ta thay đổi vì chính mình, nhưng đôi khi, việc nỗ lực vì những người đang tin tưởng mình cũng tạo ra một sức mạnh vô cùng to lớn.

Bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: Một trong những sai lầm phổ biến nhất khi muốn thay đổi là cố gắng làm quá nhiều việc cùng một lúc. Chúng ta thường lầm tưởng rằng thay đổi phải là một cuộc cách mạng vĩ đại, thay đời đổi vận ngay lập tức. Đôi khi điều đó có tác dụng với một vài người, nhưng thường thì chính những bước đi chậm rãi, kiên trì và đều đặn mới mang lại kết quả sau cùng.

Thành thật với những lời tự bào chữa: Ai trong chúng ta cũng có những "câu chuyện" quen thuộc hoặc những lý lẽ riêng để tự trấn an mình, khiến việc đứng yên tại chỗ trở nên dễ chịu hơn. Chẳng hạn như "Tôi bận quá" hay "Để thứ Hai rồi bắt đầu". Hoặc có thể ta đang mắc kẹt trong tâm lý "mình có quyền được hưởng thụ" hoặc những hành vi phản kháng khiến bản thân không thể tiến lên phía trước.

Sắp đặt môi trường để dễ dàng thành công: Chúng ta thường duy trì những thói quen không tốt chỉ đơn giản vì chúng quá tiện lợi và có sẵn xung quanh. Điều này có nghĩa là bạn hoàn toàn có cơ hội thiết kế lại không gian sống để những hành vi tích cực trở nên dễ thực hiện hơn. Đó có thể là việc để điện thoại ở phòng khác vào ban đêm, chuẩn bị sẵn giày và quần áo tập từ tối hôm trước, hay đặt những lời nhắc nhở dễ thấy để nhắc mình uống đủ nước.

Thay đổi cách định vị bản thân: Một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để thay đổi bền vững chính là cách chúng ta nhìn nhận về chính mình. Ta có xu hướng hành động nhất quán với những gì ta tin mình là người như thế nào. Một khi bạn đã xác lập được rằng "Mình là người..." (thường đi bộ vào buổi sáng, không dùng điện thoại trong bữa ăn...), bạn sẽ ngừng tranh đấu với chính mình về việc có nên làm hay không. Lúc ấy, nó đơn giản đã trở thành một phần con người bạn.

Tìm kiếm sự đồng hành: Tôi tin rằng chúng ta không nên thực hiện mục tiêu một mình. Hãy chia sẻ với những người thân thiết về điều bạn đang nỗ lực và cách họ có thể ủng hộ bạn. Có một người luôn mong bạn thành công, sẵn sàng hỏi thăm và chúc mừng những cột mốc nhỏ sẽ giúp bạn vững vàng và bền chí hơn, ngay cả khi mọi thứ trở nên khó khăn.

Học cách vỗ về chính mình: Quá trình thay đổi hiếm khi là một đường thẳng tắp. Những bước lùi hay thử thách chắc chắn sẽ xảy ra. Lòng trắc ẩn với bản thân lúc này chính là việc đặt ra những mục tiêu đủ thực tế để có thể đạt được, tự nhắc nhở mình rằng không nhất thiết phải "được ăn cả ngã về không", và luôn trò chuyện với chính mình bằng sự tử tế, ngay cả khi mọi việc không như ý muốn.

Ăn mừng những chiến thắng nhỏ: Chúng ta thường đợi đến khi đạt được một cột mốc lớn lao mới cho phép mình cảm thấy tự hào. Nhưng việc ghi nhận những nỗ lực nhỏ bé, đều đặn hàng ngày mới là thứ bồi đắp niềm tin vào năng lực bản thân, niềm tin rằng ta hoàn toàn có thể làm được những gì mình đã định, và tiếp thêm động lực để ta vững bước trên hành trình dài.

Lời kết

Có một điều kỳ diệu ở con người chúng ta, đó chính là khả năng thay đổi, trưởng thành và thích nghi không giới hạn. Chúng ta hoàn toàn có thể tiếp nhận những kiến thức mới, làm quen với những cách sống mới, học thêm những điều hay và can đảm rũ bỏ những gì không còn phù hợp. Từ đó, ta xây dựng nên những thói quen mới giúp bản thân sống đúng với những giá trị mình trân trọng và nâng đỡ cho những mục tiêu mà ta đang hướng tới.

Đôi khi, "phiên bản tương lai" của chính mình cảm giác thật xa lạ, như một người dưng nào đó. Hành trình thay đổi hành vi, thực chất chính là quá trình ta học cách làm bạn với con người tương lai ấy, biến họ từ một ai đó xa xôi trở thành một người thân thiết, xứng đáng để ta nỗ lực mỗi ngày. Khi làm được điều đó, chúng ta không chỉ đang sống tốt cho hôm nay, mà còn đang đặt những viên gạch vững chắc cho cả một cuộc đời mà mình đang hằng mong mỏi dựng xây.

Tác giả: Robyne Hanley-Dafoe Ed.D.

Nguồn: How to Start Changing What’s Not Working | Psychology Today