Tính cách có thể khiến một người khó bước vào một mối quan hệ như thế nào

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Mô hình Big Five về tính cách có thể dự đoán nhiều hành vi và kết quả trong cuộc sống.
• Cả sự hướng ngoại và sự cởi mở đều liên quan đến việc bạn có đang trong một mối quan hệ hay không, nhưng theo những cách không ngờ tới.
• Hầu hết mọi người, bất kể tính cách ra sao, rồi cũng sẽ tìm được một người bạn đời thân mật cho riêng mình.

Phần lớn chúng ta đều tin rằng, trạng thái lý tưởng của một người trưởng thành là được ở trong một mối quan hệ thân mật, độc quyền. Những ai đang ở trong một mối quan hệ như vậy thường sẵn sàng hy sinh rất nhiều để giữ gìn nó, và không ít người vẫn ở lại trong những mối quan hệ đầy vấn đề chỉ vì họ tin rằng như thế vẫn còn tốt hơn là cô đơn một mình. Tương tự, những người đang độc thân thường dành không ít thời gian và tiền bạc để tìm kiếm một người đặc biệt, người mà họ có thể cùng chia sẻ cuộc đời.

Vậy điều gì khiến có người dường như luôn gặp may trong chuyện tình cảm, trong khi người khác lại lặng lẽ chờ đợi năm này qua năm khác trong cô đơn, mà vẫn không thể tìm thấy một ai đó thuộc về mình? Trong một bài báo недавно được công bố trên tạp chí Personality and Individual Differences, hai nhà tâm lý học Menelaos Apostolou và Stavri Tsangari từ Đại học Nicosia (Síp) đã suy ngẫm về câu hỏi này. Cụ thể hơn, họ tự hỏi liệu những nét tính cách nhất định có thể dự đoán việc một người sẽ đang trong một mối quan hệ hay vẫn còn độc thân hay không.

Image: Nitiphonphat/Shutterstock

Năm yếu tố lớn (Big Five)

Trong nghiên cứu này, Apostolou và Tsangari đã tuyển chọn hơn 1.400 người trưởng thành tham gia làm bài kiểm tra tính cách và trả lời các câu hỏi về tình trạng mối quan hệ của họ. Họ sử dụng thang đo Big Five Inventory—một công cụ đánh giá tính cách dựa trên năm khía cạnh cơ bản. Năm yếu tố này có thể dễ dàng ghi nhớ qua chữ viết tắt OCEAN:

Sự cởi mở với trải nghiệm mới (Openness): Bạn thích thử những điều mới mẻ đến đâu, hay bạn thiên về sự quen thuộc.

Tính tận tâm (Conscientiousness): Bạn có xu hướng giữ môi trường sống ngăn nắp, trật tự như thế nào, và bạn đáng tin cậy ra sao trong những cam kết với người khác.

Sự hướng ngoại (Extraversion): Bạn cởi mở, hoạt bát và thích giao tiếp đến mức nào. Ở đầu còn lại của phổ này là “hướng nội”.

Sự dễ chịu (Agreeableness): Bạn tin tưởng người khác đến đâu và bạn dễ hòa hợp với mọi người như thế nào. (Lưu ý rằng điều này khác với hướng ngoại, một người có thể không quá hoạt bát nhưng vẫn rất dễ mến và hòa đồng.)

Tính dễ bị tác động cảm xúc (Neuroticism): Bạn nhạy cảm với những xáo trộn cảm xúc đến mức nào; ở đầu còn lại của phổ này là “sự ổn định cảm xúc”.

Mô hình Big Five được xem là một trong những khung lý thuyết về tính cách được chấp nhận rộng rãi nhất trong tâm lý học. Nó đã được sử dụng trong hàng trăm nghiên cứu và cho thấy khả năng dự đoán đáng tin cậy đối với nhiều hành vi cũng như những kết quả khác nhau trong cuộc sống.

Tính cách và sự độc thân

Khi nhìn vào mô hình Big Five, chúng ta có thể dễ dàng hình dung ra những giả thuyết về việc yếu tố tính cách nào có thể khiến bạn dễ hay khó tìm được một người bạn đời phù hợp. Chẳng hạn, không khó để nhận ra rằng những người có mức độ hướng ngoại cao thường dễ có mối quan hệ hơn, bởi họ có nhiều cơ hội giao tiếp trong cuộc sống và vì thế cũng có nhiều khả năng gặp được người phù hợp.

Ngược lại, ta có thể nghĩ rằng những người có mức độ bất ổn cảm xúc cao có thể vô tình đẩy những đối tượng tiềm năng ra xa bởi những thay đổi tâm trạng thất thường, cùng xu hướng lo âu hay trầm buồn. Hãy thử ngẫm nghĩ về năm yếu tố tính cách này, và tự hỏi chúng có thể ảnh hưởng ra sao đến khả năng một người tìm kiếm và giữ gìn một mối quan hệ thân mật.

Khi Apostolou và Tsangari phân tích dữ liệu, họ tìm thấy cả những kết quả đã được dự đoán lẫn những điều bất ngờ. Trước hết, đúng như giả thuyết ban đầu, những người có mức độ hướng ngoại thấp, tức là thiên về hướng nội, thường chia sẻ rằng họ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm một người bạn đời thân mật. Họ là những người độc thân không phải vì lựa chọn, mà vì chưa gặp được ai thực sự phù hợp với mình.

Thứ hai, một yếu tố tính cách khác lại hé lộ một kiểu độc thân hoàn toàn khác. Cụ thể, những người chủ động lựa chọn độc thân, tức là không muốn gắn bó lâu dài với một người duy nhất, thường có mức độ cởi mở cao. Nghĩ lại, điều này hoàn toàn hợp lý. Những người cởi mở thường thích khám phá, ưa trải nghiệm và không ngừng tìm kiếm những điều mới mẻ. Đặc biệt khi kết hợp với sự hướng ngoại, họ có thể tận hưởng cuộc sống độc thân đầy màu sắc, với những mối quan hệ đa dạng và những kết nối thoáng qua, không ràng buộc.

Tính cách và sự gắn bó thân mật

Cuối cùng, một điều khá bất ngờ là các yếu tố tính cách còn lại lại không dự đoán được việc một người đang trong một mối quan hệ hay đang độc thân. Tính tận tâm không tạo ra sự khác biệt, điều đó cho thấy cả những người đáng tin cậy lẫn những người thiếu ổn định đều có thể tìm được bạn đời.

Tương tự, sự dễ chịu cũng không phải là yếu tố quyết định. Điều này cho thấy cả những người hiền hòa, dễ gần lẫn những người khó hòa hợp đều không gặp trở ngại lớn trong việc tìm kiếm một mối quan hệ thân mật.

Điều tương tự cũng đúng với những người có mức độ bất ổn cảm xúc cao. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng họ thường gặp khó khăn trong các mối quan hệ, vốn có thể nhiều sóng gió. Tuy nhiên, sự dao động cảm xúc không hẳn là rào cản không thể vượt qua khi tìm kiếm một người bạn đời. Thậm chí, với một số người, những cung bậc cảm xúc lên xuống ấy lại mang đến cảm giác mãnh liệt, cuốn hút, ít nhất là trong những ngày đầu của một mối quan hệ.

Các yếu tố tính cách trong Big Five nhìn chung khá ổn định khi ta trưởng thành. Nhiều người hướng nội rồi cũng sẽ tìm được một người để gắn bó, nhưng thường mất nhiều thời gian hơn so với những người hướng ngoại. Và nếu họ lại rơi vào trạng thái độc thân ở tuổi trung niên, do ly hôn hay mất đi người bạn đời, họ cũng sẽ cần thêm thời gian để bắt đầu một mối quan hệ mới.

Nhưng sau tất cả, tính cách không phải là số phận. Con người hoàn toàn có thể thay đổi. Những người hướng nội có thể học cách giao tiếp, rèn luyện kỹ năng xã hội để trở nên cởi mở hơn. Hay chính xác hơn, bạn có thể học cách hành xử theo những cách vốn không phải là bản năng của mình.

Vì vậy, nếu bạn đang độc thân không phải vì lựa chọn, thì không có lý do gì để đánh mất hy vọng. Giải pháp thật ra khá rõ ràng, dù sẽ cần đến sự nỗ lực. Hãy như một diễn viên bước lên sân khấu, thử khoác lên mình hình ảnh của một người cởi mở, biết quan tâm đến người khác. Hãy bước ra ngoài, gặp gỡ thật nhiều người, và cho họ thấy bạn thật lòng hứng thú với họ. Đó chính là con đường duy nhất để bạn tìm thấy một người mà bạn muốn cùng họ đi hết cuộc đời. 

References

Apostolou, M. & Tsangari, S. (2022). Why people are single: The big five as predictors of involuntary singlehood. Personality and Individual Differences. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.111375

Tác giả: David Ludden Ph.D.

Nguồn: How Someone's Personality Can Keep Them From Having a Relationship | Psychology Today