Tuổi thơ quan trọng, dù muốn hay không!

Một trong những thói quen đặc trưng, đồng thời cũng gây khó chịu, thậm chí phát điên, của thế giới hiện đại là việc nó liên tục gợi ý rằng lời giải thích cho việc chúng ta là ai rốt cuộc lúc nào cũng phải quay về những gì đã xảy ra với ta trong thời thơ ấu.

Không có thời đại nào trước thời đại của chúng ta lại nghĩ theo cách định sẵn như vậy. Không một người Ai Cập cổ đại, Sumer hay Inca nào từng ôm ấp một quan niệm mang tính chỉ dẫn cứng nhắc đến thế, thứ mà hẳn họ sẽ thấy kỳ quặc chẳng kém gì việc chúng ta thấy lạ lùng khi nghe họ tin vào thần mặt trời Ra hay nữ thần sinh sản Viracocha. Không một hiệp sĩ thời trung cổ hay thương nhân Phoenicia nào có lẽ đã dừng công việc lại để nghiền ngẫm về một lời làm tổn thương từ cha hay mẹ khi họ mới năm tuổi; và cũng chẳng có vị vua hay thi sĩ tiền hiện đại nào được ghi nhận là từng nghĩ rằng những khó khăn của đời trưởng thành có thể là kết quả của những lần bị chê trách hay bỏ bê trong chiếc nôi.

Không khó để hiểu vì sao người ta có thể âm thầm nổi gai ốc trước câu chuyện hiện đại coi tuổi thơ là nguồn gốc của toàn bộ bản sắc chúng ta. Thật xúc phạm cho bao thành tựu trưởng thành của ta khi phải tin rằng tính cách của mình có thể bị nhào nặn quyết định bởi một quá khứ mà ta gần như không nhớ nổi, và lại càng khó mà thay đổi được ảnh hưởng của nó. Thật nản lòng khi nghe rằng quỹ đạo của bảy, tám thập kỷ đời người trưởng thành lại do những biến cố xảy ra trước khi ta biết nói, biết nghĩ điều khiển, và rằng để có chút hy vọng nào trong việc xoay chuyển di sản sớm ấy, ta có thể phải quay lại đào xới nó tỉ mỉ suốt nhiều năm. Cách nhìn tập trung vào tuổi thơ dường như tước đi của ta quyền chủ động, hy vọng và ý chí.

August Macke, Little Walter’s Toys, 1912

Nó khiến ta phải nhìn hành vi của những con người có thể đã yếu đau hoặc đã khuất, và có lẽ đã cố gắng hết sức trong hoàn cảnh của họ, bằng con mắt nghi ngờ. Gia đình hiếm khi sẵn sàng cho một cuộc kiểm toán sâu về đời sống cảm xúc của mình. Thật tự nhiên nếu ta thích dựa vào bằng chứng từ những cuốn album ảnh, với kỷ lục những bữa tiệc sinh nhật rộn ràng, những buổi dã ngoại, những chuyến du lịch xa, thay vì những khoảng thời gian u tối khi ai cũng có thể đang giận dỗi trong phòng riêng hoặc cãi vã ầm ĩ, và chẳng ai còn tâm trạng cầm máy ảnh lên.

Sự dễ tổn thương của ta trước những biến cố tuổi thơ khó nhận ra chẳng kém gì việc ta từng khó thấy được sự phơi nhiễm của mình trước thế giới vi sinh. Phải đến cuối thế kỷ mười chín, nhân loại mới chấp nhận nổi gợi ý phi thường rằng cả một thành phố có thể bị đầu độc bởi một yếu tố vi khuẩn hoàn toàn vô hình ẩn trong một bình nước tưởng chừng trong vắt, cũng giống như chúng ta phải mất từng ấy thế kỷ để hiểu rằng cả một đời người có thể chệch hướng chỉ vì cách hạ thấp của một bậc cha mẹ, hay vài khoảnh khắc đụng chạm không phù hợp từ một người chăm sóc. Thật vừa kinh hoàng vừa ngạc nhiên khi những điều được gọi là “nhỏ nhặt” lại có sức mạnh hủy hoại chúng ta đến thế.

Trong phần lớn lịch sử, chúng ta được che chắn khỏi việc nhận ra tác động của tuổi thơ bởi chính sự khắc nghiệt trần trụi của đời sống. Hầu hết chúng ta có thể mong đợi sẽ chết trước tuổi ba mươi. Sống sót là ưu tiên hàng đầu, chứ không phải nở hoa hay hạnh phúc. Trong cuộc vật lộn không ngơi nghỉ ấy, chẳng còn bao nhiêu năng lượng để nhận ra rằng vợ anh bán cá không thể tin ai, con trai bác thợ giày thì lo âu trước quyền lực, hay chàng hiệp sĩ u sầu kia có lẽ không thể thân mật với ai. Chúng ta thiếu sức lực, sự bình tĩnh và kiên nhẫn để lần ra những động lực mong manh đang xé nát mình. Chỉ khi đời sống tìm được chút ổn định, khi có nước sạch, đủ ăn và đèn đường trên những con phố được bảo vệ tốt, chúng ta mới có thể ngẩng đầu khỏi những hiểm nguy trước mắt, và ở một khu phố mới của Vienna bên ngoài tường thành cũ, dưới sự dẫn dắt của một bác sĩ Do Thái trung lưu đặc biệt tỉ mỉ và quyết liệt, học cách nhận ra vài nguồn gốc kém hiển nhiên hơn của những tiếng thét trong lòng mình.

Giờ đây khi đã biết, trách nhiệm riêng của chúng ta là không được quên, là phải ghi nhớ những sự thật mong manh đã được phơi bày. Chúng ta phải đủ can đảm để đưa sự dễ tổn thương thật sự của mình vào bức tranh về chính bản thân. Rất có thể ta đã bị chệch hướng bởi sự thiếu hụt chăm sóc và yêu thương; rất có thể nỗi lo âu hay tuyệt vọng của ta bắt rễ từ những năm tháng bị bỏ bê sớm. Nếu đã phải chịu khổ, ta không nên, để chồng thêm bất hạnh, giả vờ rằng mình đơn giản hơn thực tế. Ta nên dịu dàng chấp nhận những nút thắt cảm xúc của mình và làm mọi điều cần thiết để gỡ chúng ra. Ta nên chuẩn bị tinh thần cho sự cầu kỳ và mong manh của chính mình. Đừng ngạc nhiên nếu ta phải dành một lượng thời gian “không tưởng” để lần ngược lại những năm đầu đời. Những khó khăn của ta là chuyện thường tình: đó là điều ta nên chờ đợi nơi loài vật phức tạp và nhạy cảm nhất trong vũ trụ này.

Nguồn: CHILDHOOD MATTERS, UNFORTUNATELY! | The School Of Life

---

The School of Life là một tổ chức quốc tế do Alain de Botton sáng lập, với sứ mệnh nuôi dưỡng trí tuệ cảm xúc và giúp con người hiểu mình, chữa lành và sống sâu sắc hơn. Thông qua những bài viết nhẹ nhàng mà sâu sắc, họ chạm đến nỗi niềm con người, từ lo âu, cô đơn đến tình yêu và bản ngã, bằng sự cảm thông và ngôn từ đầy chữa lành. Không chỉ là nơi để đọc, đây còn là không gian để suy ngẫm, được nâng đỡ và học cách sống tử tế hơn với chính mình. Mời bạn tìm đọc bộ sách The school of life đã được xuất bản tại Việt Nam

https://s.shopee.vn/2Vl62V5ryY