Vì sao chúng ta bị ám ảnh bởi những bóng ma quá khứ

Chúng ta có thể cảm thấy rằng việc liên tục nhắc về người thân trong gia đình và trách họ đã góp phần vào những bất hạnh của mình là một dạng "chứng bệnh" đặc trưng của phương Tây – đặc biệt ở những người đã dành quá nhiều thời gian trên ghế trị liệu tâm lý. Thật kỳ lạ khi một người 25 tuổi, thậm chí 62 tuổi, vẫn mãi lật lại trong tâm trí rằng mẹ hay ông nội đã khiến các mối quan hệ của họ trở nên tồi tệ hay phá hủy cả cuộc đời họ.

Nhưng nếu chúng ta nghĩ rằng cách tiếp cận này chỉ đơn thuần là sự tự thương hại hiện đại, thì hãy nhớ rằng những suy nghĩ tương tự đã xuất hiện từ lâu trong các xã hội truyền thống ở châu Phi. Từ người Yoruba ở Tây Phi đến Oromo của Ethiopia, hay người Hutu ở Rwanda và Đông Congo, các khuôn mẫu đều tương đồng: khi cha mẹ hoặc người thân qua đời, họ sẽ để lại những linh hồn hoặc bóng ma mà chúng ta phải hết sức thận trọng xử lý – nếu không muốn đối mặt với những rắc rối khủng khiếp.

Trong văn hóa Yoruba, những ai có tâm trí bất ổn thường tìm đến một nhân vật trị liệu đáng kính, được gọi là nhà tiên tri (diviner) hay babalawo. Quan niệm cho rằng những vấn đề tinh thần phát sinh từ sự bất hòa giữa chúng ta và một trong số những tổ tiên đã khuất, những người hiện đang cư ngụ ở thế giới vô hình nhưng đầy quyền lực được gọi là orun – tách biệt với thế giới hữu hình hàng ngày là aye.

Trong một buổi trị liệu tâm linh, babalawo sẽ khám phá câu chuyện riêng của người tìm đến. Để làm điều này, họ sử dụng một vật linh thiêng được gọi là iroke ifa – một chiếc gậy nhỏ dùng để gõ nhịp trong quá trình bói toán. Âm thanh của chiếc gậy này tạo ra một bầu không khí đặc biệt, tách biệt buổi lễ khỏi đời sống thường nhật, giúp người tìm đến cảm thấy thư giãn hơn, tập trung hơn vào tổ tiên của mình – những người đã gây ra sự bất an trong tâm trí. Thiết kế của chiếc iroke ifa thường khắc hình một nhân vật đang quỳ trang nghiêm, tượng trưng cho người đang chịu đau khổ, trên đầu là hình ảnh một chú chim thần – loài có khả năng bay đến thế giới linh hồn và kết nối với người đã khuất.

Ifa Divination Tapper (‘Iroke Ifa’), Yoruba people, Nigeria, Seattle Museum of Art

Điều đặc biệt là babalawo không chỉ đơn giản trò chuyện với khách hàng về tổ tiên của họ, mà còn trực tiếp nói chuyện với chính tổ tiên đó để giải quyết các vấn đề. Ví dụ, một người có thể tìm đến babalawo với lời phàn nàn rằng họ luôn cảm thấy mình là kẻ giả mạo trong công việc, hay có xu hướng tự hủy hoại những nỗ lực tốt nhất của bản thân. Lúc này, babalawo có thể đưa ra giả thuyết rằng thành công của họ có thể đang làm tổn thương hoặc hạ thấp người cha đã khuất – người từng là một nhân vật ấn tượng nhưng độc đoán. Sau đó, babalawo sẽ làm một trong hai điều: hoặc trò chuyện với người cha để giải thích rằng đứa con hoàn toàn có quyền được thành công, hoặc – nếu người cha có vẻ không chịu thấu hiểu và vẫn mang ý định trả thù – babalawo sẽ nghiêm khắc trục xuất linh hồn ông ta vào sâu hơn trong thế giới linh hồn và cấm ông ta can thiệp vào thế giới người sống.

Thế giới phương Tây luôn tự hào về trí tuệ tâm lý đã dẫn đến sự ra đời của ngành tâm lý trị liệu. Nhưng điều này không có nghĩa là tất cả những điều được cho là khám phá của thời hiện đại đều mới mẻ. Trên thực tế, nhiều điều đã được biết đến từ lâu, chỉ là được diễn đạt theo một cách khác. Việc phải làm gì để giữ cho một tổ tiên không hủy hoại cuộc sống của chúng ta có thể khác nhau giữa các xã hội, nhưng cảm giác rằng cần phải làm gì đó thì lại mang tính phổ quát. Ý tưởng này thực ra rất đơn giản: bóng ma quá khứ có sức mạnh bóp nghẹt hiện tại. Những cơn đau đầu, sự bất lực, sự hoang tưởng hay cuộc hôn nhân tồi tệ đều liên quan đến những bóng ma. Những con người từ quá khứ vẫn đang ở khắp nơi, làm những điều quấy rối, và những người khôn ngoan luôn tìm cách để xoa dịu chúng, giải phóng mình khỏi những ràng buộc để tiếp tục sống trọn vẹn hơn.

Nguồn: WHY WE ARE HAUNTED BY GHOSTS OF THE PAST - The School Of Life