2 thói quen có thể kìm hãm đời sống tình yêu của bạn

Cố gắng khái niệm hóa tình yêu, để hiểu nó, định nghĩa nó, hay cuối cùng là “làm cho đúng” trong chính cuộc đời mình, đôi khi giống như một trò chơi phức tạp mà bạn chẳng bao giờ thật sự thắng. Người ta thường đọc, suy ngẫm, tự hứa với lòng rằng lần này mình sẽ yêu khác đi. Thế nhưng, bằng cách nào đó, những khuôn mẫu cũ vẫn quay trở lại. Không phải là bạn không khao khát yêu thương, cũng không phải bạn chưa sẵn sàng cho tình yêu. Chỉ là, một cách vô thức, bạn đã hình thành những thói quen vừa giúp bạn cảm thấy an toàn, vừa khiến bạn bị mắc kẹt tại chỗ.

Hầu hết mọi người không cố ý phá hoại các mối quan hệ của mình. Điều đó diễn ra rất tinh vi, thường thông qua những khuôn mẫu tưởng chừng vô hại ở thời điểm ban đầu nhưng lại dần tạo ra khoảng cách. Những khuôn mẫu ấy không có nghĩa là bạn “hỏng hóc” hay không đủ khả năng yêu thương. Điều quan trọng là hãy luôn nhắc mình điều này, để không rơi vào vòng xoáy tự trách móc hay cảm giác tội lỗi. Ai cũng vô thức xây dựng cho mình những lớp bảo vệ riêng, để được an toàn theo cách duy nhất mà họ biết.

Dưới đây là hai thói quen có thể đang âm thầm ngăn tình yêu bước trọn vẹn vào cuộc đời bạn, và cách để bạn bắt đầu mở lòng trở lại.

Image: antoniodiaz/Shutterstock

1. Bạn vội vàng với tình yêu

Tình yêu cần thời gian để lớn lên và chuyển mình. Thế nhưng, trong văn hóa hẹn hò ngày nay, mọi thứ diễn ra với tốc độ của những cú lướt, những tin nhắn và cảm giác “hợp ngay từ cái nhìn đầu tiên”. Sống trong một thế giới của sự thỏa mãn tức thì, nơi mọi thứ chỉ cách bạn một cái chạm hay một cú nhấp chuột, khiến sự kiên nhẫn dần trở thành một nghệ thuật bị lãng quên, và sự thiếu kiên nhẫn ấy dễ dàng len vào các mối quan hệ.

Khi một kết nối vừa lóe lên, bản năng của bạn có thể là vội vàng tìm kiếm sự chắc chắn, nhanh chóng xác định xem mối quan hệ này “có phải định mệnh hay không”, thay vì để mọi thứ tự nhiên diễn ra. Trong sự vội vã đó, ta cũng rất dễ nhầm lẫn giữa cường độ cảm xúc và sự thân mật: tin rằng cảm xúc mãnh liệt hay việc liên lạc liên tục đồng nghĩa với chiều sâu. Nhưng trên thực tế, điều đó thường chỉ phản ánh sự hứng khởi của cái mới lạ, chứ chưa hẳn là sự êm đềm của một sự gần gũi thật sự.

Một nghiên cứu dài hạn được công bố trên Developmental Psychology đã theo dõi các cá nhân trong suốt một thập kỷ, từ tuổi thiếu niên cho đến khi trưởng thành. Các tác giả muốn tìm hiểu xem tình yêu và chất lượng các mối quan hệ thay đổi ra sao theo thời gian. Dựa trên 10 năm rưỡi dữ liệu, các nhà nghiên cứu đi đến kết luận rằng:

Trong giai đoạn đầu của một mối quan hệ, các cặp đôi thường trải qua cường độ cảm xúc rất cao, đó là sự yêu mến nồng nhiệt và cảm giác phấn khích. Tuy nhiên, đi kèm với cường độ ấy là những xáo trộn, bao gồm ghen tuông, kiểm soát và xung đột.

Cường độ thường bị nhầm lẫn với sự thân mật, nhưng nghiên cứu cho thấy rằng dù cảm giác đó rất mãnh liệt, nó không phải lúc nào cũng ổn định hay lành mạnh.

Con người đạt được sự trưởng thành về mặt cảm xúc khi họ lớn lên. Tương tự, khi các mối quan hệ kéo dài hơn, bản chất của tình yêu cũng bắt đầu thay đổi.

Những mối quan hệ lâu dài có xu hướng trở nên cân bằng hơn. Chúng vẫn giữ được sự ấm áp và nâng đỡ, nhưng ít ghen tuông, kiểm soát và xung đột hơn.

Sự chuyển dịch này cho thấy rằng, sự thân mật thật sự nằm ở cách bạn hiện diện một cách bền bỉ theo thời gian. Thời gian và sự trưởng thành cảm xúc đóng vai trò cốt lõi trong việc làm sâu sắc kết nối, và tình yêu dần tiến hóa từ những đỉnh cao cảm xúc ban đầu sang một trạng thái của niềm tin vững vàng và sự thấu hiểu dịu dàng.

2. Bạn chờ đến khi cảm thấy mình “sẵn sàng” mới cho phép tình yêu bước vào

Rất nhiều người giữ niềm tin rằng mình phải thật sự chữa lành, phải hoàn toàn “trọn vẹn” về mặt cảm xúc thì mới nên bước vào hay làm sâu sắc thêm một mối quan hệ. Nghe thì có vẻ chín chắn, thậm chí cao đẹp, nhưng trên thực tế, đó đôi khi cũng chỉ là một hình thức tự bảo vệ bản thân.

Chữa lành và kết nối không phải là hai con đường tách biệt. Chúng thường song hành và mở ra cùng nhau. Một nghiên cứu năm 2019 được công bố trên Current Opinions in Psychology chỉ ra rằng, các mối quan hệ thân mật vận hành như những hệ sinh thái cảm xúc, giúp con người không chỉ đối diện và vượt qua khó khăn, mà còn lớn lên từ chính những trải nghiệm ấy.

Nghiên cứu này dựa trên thuyết gắn bó, cho rằng những trải nghiệm sớm với người chăm sóc đã định hình cách ta tìm kiếm và cảm nhận sự gần gũi khi trưởng thành. Trong các mối quan hệ người lớn, bạn đời có thể đảm nhận những vai trò tương tự, khi họ mang đến sự an toàn về mặt cảm xúc và nguồn động viên tinh thần. Nhìn chung, các tác giả nhấn mạnh hai vai trò then chốt của sự nâng đỡ trong mối quan hệ:

Bến đỗ an toàn (sự hỗ trợ khi nghịch cảnh)

Khi bạn vật lộn với căng thẳng, mất mát hay thất bại, một người bạn đời yêu thương sẽ đem lại sự vỗ về và trấn an. Chức năng “bến đỗ an toàn” này giúp điều hòa cảm xúc và khôi phục lại cảm giác an tâm.

Nền tảng vững chắc (sự hỗ trợ cho sự phát triển)

Khi bạn không rơi vào khủng hoảng, một mối quan hệ lành mạnh còn đóng vai trò như một nền tảng an toàn. Nó khuyến khích bạn khám phá, dám thử, dám mạo hiểm và trưởng thành. Biết rằng có một người tin tưởng bạn và sẽ ở bên nếu mọi thứ không như ý có thể trở thành một động lực lớn, thôi thúc bạn tiến về phía trước.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng, hạnh phúc trong một mối quan hệ yêu đương không chỉ là tránh né nỗi đau. Mối quan hệ chỉ thật sự nở rộ khi bạn được lớn lên và thăng hoa bên cạnh người mình yêu. Điều này trở nên dễ dàng và đáng giá hơn khi bạn cho phép cả mình và đối phương cùng trưởng thành, vừa bên nhau, vừa là những cá thể luôn vận động và đổi thay.

Khi bạn dần hiểu được tầm quan trọng của việc cùng nhau phát triển với người mình yêu, một lời nhắc nhở không kém phần cần thiết là: kết nối không phải là thành trì duy nhất của sự trưởng thành ấy. Sự phát triển đích thực còn đến từ hành trình tự làm việc với chính mình. Một mối quan hệ nâng đỡ sẽ khuếch đại và thúc đẩy quá trình đó, nhưng không thể thay thế việc bạn tự thấu hiểu bản thân và học cách đối diện với những thử thách của cuộc sống bằng chính đôi chân mình.

Tình yêu không phải thứ bạn có thể thành thạo chỉ sau một đêm, cũng không phải một câu đố chỉ có một lời giải “đúng”. Con đường dẫn đến sự thân mật sâu sắc bắt đầu từ những lựa chọn có ý thức. Điều này có nghĩa là hãy nhớ rằng, những khuôn mẫu của bạn chỉ đơn giản là các thói quen cảm xúc được hình thành từ quá khứ, chứ không phải là chân lý bất biến về con người bạn hay cách bạn yêu.

Khi bạn bắt đầu nhận ra và gọi tên được những khuôn mẫu ấy, bạn sẽ thấy sức nặng của chúng dần nới lỏng. Sự thay đổi rồi sẽ đến, một cách từ tốn. Cách bạn hiện hữu trong đời không thể đổi thay chỉ trong chớp mắt, vì vậy, kiên nhẫn với tiến trình của mình là điều vô cùng quan trọng.

Tâm trí bạn sẽ thường muốn quay về những lối mòn cũ: rút lui, suy diễn quá mức, hay chuẩn bị tinh thần cho thất vọng, chỉ vì điều đó mang lại cảm giác “an toàn” quen thuộc. Nhưng ngay khoảnh khắc bạn nhận ra những khuôn mẫu ấy đang diễn ra, bạn có thể nhẹ nhàng chọn một cách phản ứng khác. Kết quả là một trải nghiệm yêu thương sâu sắc và lành mạnh hơn. Và theo thời gian, chính những lựa chọn nhỏ bé ấy sẽ củng cố niềm tin rằng sự kết nối có thể an toàn, và cũng có thể chữa lành. 

Tác giả: Mark Travers Ph.D

Nguồn: 2 Habits That Will Hold Back Your Love Life | Psychology Today