8 lý do phụ nữ ở lại trong những mối quan hệ bạo hành

Khi cầu thủ phòng ngự của giải National Football League, Ray Rice, đánh bất tỉnh vị hôn thê của mình là Janay Palmertrong thang máy, sự việc ban đầu không gây nhiều chú ý. Anh bị cáo buộc bạo hành gia đình và bị treo giò hai trận. Vài tuần sau, anh chính thức bị truy tố, nhưng ngay ngày hôm sau, anh và Palmer vẫn tổ chức lễ cưới.

Thế rồi đoạn video từ camera an ninh của vụ việc được công bố và nhanh chóng lan truyền khắp nơi. Hình ảnh Palmer bị đánh gục, rồi bị Rice kéo lê ra khỏi thang máy một cách thô bạo đã tạo nên cú sốc mạnh với người xem. Làn sóng phẫn nộ dâng lên buộc NFL phải vội vàng tăng mức kỷ luật dành cho Ray Rice và tiến hành rà soát lại các chính sách nội bộ liên quan đến bạo lực gia đình.

Mọi chuyện trở nên phức tạp hơn khi Janay Palmer lên tiếng bênh vực chồng. Trong buổi họp báo, cô xin lỗi và nói: “Tôi vô cùng hối tiếc về phần trách nhiệm của mình trong đêm đó.” Sau này, cô kêu gọi mọi người ngừng phán xét và buộc tội. “Hãy tin rằng chúng tôi sẽ tiếp tục trưởng thành và cho thế giới thấy tình yêu đích thực là gì,” cô viết trên Instagram, mong người khác đừng tước đi điều gì từ người đàn ông mà cô yêu.

Phản ứng của công chúng lại bùng lên theo một hướng khác. Nhiều người không thể tin nổi việc Palmer vẫn đứng về phía người đã làm hại mình. Những lời công kích giờ đây chuyển sang nhắm vào cô, với vô số bình luận nghi ngờ sự tỉnh táo, sự trong sáng và cả động cơ của cô. Tại sao một người phụ nữ lại ở lại, thậm chí còn bảo vệ người đàn ông đã khiến mình bất tỉnh? Palmer đã trải qua điều gì khiến cô phải đứng ra bênh vực anh?

Source: Kalhh/Pixabay

Chính những lời buộc tội và câu hỏi ấy đã khơi dậy một làn sóng phản hồi ngược lại. Các nạn nhân và những người bảo vệ quyền lợi phụ nữ đã lên tiếng bênh vực Palmer, đồng thời chia sẻ về những thế tiến thoái lưỡng nan đầy phức tạp mà phụ nữ trong các mối quan hệ bạo lực phải đối mặt. Beverly Gooden, một quản lý nhân sự tại bang North Carolina, đã khởi xướng một hashtag trên Twitter #WhyIStayed, nơi cô chia sẻ lý do mình từng ở lại trong một cuộc hôn nhân đầy bạo lực. “Tôi đã cố rời khỏi nhà một lần sau một trận bạo hành, nhưng anh ta chặn tôi lại,” Gooden nói, rồi sau đó thêm: “Tôi từng tin rằng tình yêu có thể chiến thắng tất cả.” Hashtag ấy nhanh chóng trở thành điểm tụ họp của hàng trăm nạn nhân, nơi họ kể lại những điều đã giữ họ ở lại trong những mối quan hệ đầy tổn thương.

Là những nhà nghiên cứu về bạo lực gia đình, chúng tôi tự hỏi những chia sẻ ấy có thể giúp các chuyên gia và công chúng hiểu rõ hơn về những thách thức đặc biệt mà nạn nhân phải đối diện hay không. Cùng với các đồng nghiệp Jaclyn Cravens và Rola Aamar, tôi đã lắng nghe những tiếng nói đó để xem chúng ta có thể học được điều gì. Chúng tôi thu thập hàng trăm bài đăng của phụ nữ từ khắp nơi trên thế giới, đọc, phân tích, mã hóa và sắp xếp chúng. Qua quá trình ấy, chúng tôi nhận diện được tám lý do chính khiến phụ nữ ở lại trong những mối quan hệ bạo hành.

Những Suy Nghĩ Méo Mó. Bị kiểm soát và làm tổn thương là một trải nghiệm đầy sang chấn, và chính điều đó dẫn đến sự rối bời, hoài nghi và tự trách. Kẻ bạo hành thường quấy nhiễu, buộc tội nạn nhân, bào mòn họ từng chút một, khiến họ rơi vào tuyệt vọng và cảm giác tội lỗi. Có người chia sẻ: “Tôi tin rằng mình đáng bị như vậy,” hay “Tôi xấu hổ, nhục nhã và tự trách bản thân vì nghĩ rằng chính tôi đã chọc giận anh ta.” Người khác lại giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của bạo hành như một cách để tự trấn an mình: “[Tôi ở lại] vì tôi không nghĩ bạo hành tinh thần và tài chính thực sự là bạo hành. Vì lời nói đâu để lại vết bầm,” và, “Vì tôi không biết điều bạn trai làm với tôi là cưỡng hiếp.”

Giá Trị Bản Thân Bị Tổn Hại. Một trong những hệ quả đau lòng của những nhận thức méo mó ấy là sự đổ vỡ từ bên trong do bị hạ nhục và coi thường trong thời gian dài. Nhiều phụ nữ cảm thấy mình bị đánh gục, trở nên vô giá trị. Họ nói: “Anh ta khiến tôi tin rằng mình vô dụng và cô độc,” và, “Tôi cảm thấy mình đã làm điều gì đó sai trái và xứng đáng bị như vậy.”

Nỗi Sợ. Sự đe dọa về tổn hại thân thể lẫn tinh thần có sức mạnh ghê gớm, và kẻ bạo hành thường lợi dụng điều đó để kiểm soát, trói buộc người phụ nữ. Phụ nữ là nạn nhân của bạo lực có nguy cơ bị khủng bố và sang chấn cao hơn nhiều so với nam giới. Một người kể: “Tôi sợ anh ta… Tôi biết anh ta sẽ biến việc rời đi thành một cơn ác mộng kéo dài và kinh khủng.” Thực tế, cố gắng rời bỏ kẻ bạo hành có thể rất nguy hiểm. Có người cảm thấy bị mắc kẹt vì chồng mình “đe dọa sẽ truy lùng tôi và làm hại tất cả những người tôi yêu thương, kể cả các con, ngay trước mắt tôi rồi mới giết tôi.”

Khao Khát Được Cứu Rỗi Người Khác. Nhiều phụ nữ nói về mong muốn giúp đỡ hoặc yêu thương bạn đời với hy vọng có thể thay đổi họ: “Tôi tin rằng mình có thể yêu anh ta đến mức khiến anh ta thôi bạo hành.” Người khác nói về những giá trị và cam kết bên trong dành cho hôn nhân hay người bạn đời: “Tôi nghĩ mình sẽ là người phụ nữ mạnh mẽ không bao giờ rời bỏ anh ta và chứng minh lòng chung thủy. Tôi sẽ sửa chữa anh ta và dạy anh ta biết yêu.” Có người vì thương hại mà đặt nhu cầu của đối phương lên trên chính mình: “Cha anh ta qua đời, anh ta trở thành người nghiện rượu, và anh ta nói Chúa sẽ không muốn tôi rời bỏ anh ta vì anh ta cần tôi để trở nên tốt hơn.”

Những Đứa Trẻ. Các bà mẹ ấy đặt con lên trước hết, thậm chí hy sinh cả sự an toàn của mình: “Tôi sợ rằng nếu anh ta không đánh tôi thì anh ta sẽ đánh các con. Và tôi coi mạng sống của chúng quan trọng hơn mạng sống của mình.” Hay, “Tôi ở lại suốt 20 năm để bảo vệ các con, trong khi chính tôi vẫn bị bạo hành.” Có người nói họ ở lại vì nghĩ đến lợi ích của con: “Tôi muốn con trai mình có một người cha.”

Kỳ Vọng Và Trải Nghiệm Gia Đình. Nhiều người kể rằng những trải nghiệm bạo lực trong quá khứ đã bóp méo cảm nhận của họ về bản thân và về một mối quan hệ lành mạnh: “Tôi từng chứng kiến bố đánh mẹ. Rồi tôi lại tìm một người giống hệt bố,” hoặc, “Lớn lên giữa bầy thú dữ, bạn sẽ chọn bạn đời là sói.” Có người nhắc đến áp lực từ gia đình và tôn giáo: “Mẹ tôi nói rằng Chúa sẽ từ bỏ tôi nếu tôi phá vỡ cuộc hôn nhân của mình.”

Ràng Buộc Tài Chính. Nhiều phụ nữ nhắc đến những giới hạn về tiền bạc, thường gắn liền với trách nhiệm nuôi con: “Tôi không có gia đình bên cạnh, có hai đứa con nhỏ, không tiền bạc, và còn cảm thấy tội lỗi vì anh ta bị chấn thương não sau một tai nạn xe.” Có người không thể giữ được việc làm vì bị kiểm soát hoặc vì thương tích do bạo hành. Có người lại bị lợi dụng tài chính: “Chồng cũ của tôi đã chất lên tên tôi hàng ngàn đô la tiền nợ.”

Sự Cô Lập. Một chiến thuật quen thuộc của những người bạn đời thao túng là tách nạn nhân khỏi gia đình và bạn bè. Đôi khi là sự cô lập về mặt thể chất, như một phụ nữ kể: “Tôi thực sự bị mắc kẹt giữa vùng rừng núi hẻo lánh của West Virginia.” Khi khác, đó là sự cô lập về cảm xúc, như lời đe dọa mà một người từng nghe: “Em có thể chọn bạn bè và gia đình, hoặc chọn anh.”

Dù tám lý do này rất phổ biến, chúng không bao trùm mọi nạn nhân và mọi hoàn cảnh. Phụ nữ cũng có thể là người gây bạo lực, bất kỳ giới tính nào cũng có thể là nạn nhân, và bạo lực tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau.

Thế nhưng, những dòng chia sẻ ấy mang đến một góc nhìn từ bên trong đầy day dứt về sự khó khăn khi phải đưa ra quyết định trong một mối quan hệ bạo lực và điều đó giúp những người ngoài cuộc hiểu rõ hơn. Một trong những lý do khiến nhiều nạn nhân ngần ngại lên tiếng là họ sợ bị phán xét và gây áp lực từ bạn bè hay cả những người làm chuyên môn. Nếu nhiều người có thể đón nhận câu chuyện của họ bằng sự quan tâm và lòng trắc ẩn thay vì chỉ trích, có lẽ sẽ có thêm nhiều nạn nhân đủ can đảm cất lời, và tìm được sự nâng đỡ cần thiết để sống một cuộc đời không còn bạo hành.

References

Cravens, J. D., Whiting, J. B., & *Aamar, R. (2015). Why I stayed/left: An analysis of voices of intimate partner violence on social media. Contemporary Family Therapy, 37(4). 372-385. DOI 10.1007/s10591-015-9360-8.

Tác giả: Jason Whiting Ph.D.

Nguồn: 8 Reasons Women Stay in Abusive Relationships | Psychology Today