Chấn thương và sự lãng quên

Từ “chấn thương” chỉ một biến cố khủng khiếp mà ta đã trải qua nhưng không thể nhớ lại, song vẫn sinh ra những triệu chứng đau đớn liên quan, nắm bắt một nghịch lý nhói buốt trong mối quan hệ của chúng ta với chính lịch sử đời mình: có những điều quan trọng nhất trong cuộc đời lại nằm ngoài tầm với của ký ức thường ngày; càng có ý nghĩa bao nhiêu, ta lại càng ít có khả năng nhớ ra bấy nhiêu.

Dường như có một ngưỡng đau đớn mà vượt qua đó, tâm trí chúng ta sẽ không bước tiếp để lục tìm một ký ức. Ta có thể dễ dàng nhớ lại buổi sáng mùa xuân êm đềm bên bờ sông ba mươi năm trước, khi ta bơi lội và cho vịt ăn; nhưng lại chân thành không thể nhớ nổi khoảnh khắc cùng ngày hôm ấy, khi người cha đầy bất ổn của ta bỗng dưng nổi cơn thịnh nộ vì một chuyện vặt vãnh, từ đâu đó tát thẳng vào má ta một cái thật đau, rồi bỏ mặc ta lủi thủi đi bộ về nhà một mình. Phần tâm trí chịu trách nhiệm lôi kéo ký ức giống như một con mắt khép chặt khi gặp ánh chớp, và tự đóng lại khi bị yêu cầu lưu trữ rồi truy xuất những cảnh tượng của cơn cuồng nộ hay nỗi kinh hoàng dữ dội, của sự nhạo báng hay xấu hổ. Những khó khăn ấy có thể rất lớn – một quả bom, một sự xâm hại thân thể, hoặc tưởng chừng khiêm tốn hơn – một lời chế giễu, một cơn giận dữ vô cớ, một sự vắng mặt kéo dài. Thế nhưng, điều định nghĩa một chấn thương không hẳn nằm ở mức độ kinh khủng khách quan của nó, mà ở ấn tượng chủ quan rằng biến cố ấy quá khó để ta hiểu nổi; quá lệch khỏi mô hình thực tại của ta và đặt ra một mối đe dọa quá lớn đối với hy vọng về bản thân ta và những người ta mong muốn yêu thương.

Photo by Roman Kraft on Unsplash

Dẫu ta có thể được “bảo vệ” phần nào bởi sự không hay biết về các chấn thương của mình, thì tác động tổng thể của sự đứt gãy ấy vẫn đủ sức làm trệch hướng cả cuộc đời. Ta có thể không hề ghi nhớ rằng cha mình là một người đầy thù hằn và đáng sợ, nhưng chính từ nền tảng ấy mà ta bắt đầu sợ hãi tất cả đàn ông và khinh ghét toàn bộ con người mình. Ta có thể không nhớ nổi tính hiếu thắng đáng sợ của mẹ, nhưng sự hiện diện chìm khuất của nó lại nuôi dưỡng trong ta một vẻ nhút nhát tai hại và thói quen tự rút lui khỏi bất kỳ vị trí nào nơi ta có thể chiến thắng và được người khác ngưỡng mộ. Vấn đề không biến mất chỉ vì bị tống xuống hầm mộ: chúng còn gây ảnh hưởng mạnh hơn chính vì không thể được đưa ra ánh sáng ý thức để hóa giải bằng đối thoại và sự thấu cảm.

Thách thức của việc hồi phục sau chấn thương là ở chỗ: ta không thể theo lệnh mà nhớ lại những gì ta thậm chí còn không biết là mình đã quên. Ta cần đi đường vòng, đánh thức trong mình khả năng về những khó khăn bị chôn vùi, dựa trên hàng loạt nỗi sợ và thói tật hiện tại tưởng như vô cớ. Khi không có lý do rõ ràng cho chứng ám ảnh hình thể hay sự nhút nhát, bất lực hay mất ngủ, hoang tưởng hay tuyệt vọng, ta nên bắt đầu đào xới, trong sự hiện diện của những người yêu thương ta và hiểu tâm trí ta, để ngăn câu chuyện đời mình bị điều khiển bởi những nhân vật trong quá khứ cá nhân vốn chẳng hề đặt lợi ích của ta lên hàng đầu.

Chúng ta cần khôi phục lại càng nhiều quá khứ của mình càng tốt, đủ để có thể khởi hành vào cuộc sống trưởng thành tự do mà ta xứng đáng có được. 

Nguồn: TRAUMA AND FORGETTING | The School Of Life

---

The School of Life là một tổ chức quốc tế do Alain de Botton sáng lập, với sứ mệnh nuôi dưỡng trí tuệ cảm xúc và giúp con người hiểu mình, chữa lành và sống sâu sắc hơn. Thông qua những bài viết nhẹ nhàng mà sâu sắc, họ chạm đến nỗi niềm con người, từ lo âu, cô đơn đến tình yêu và bản ngã, bằng sự cảm thông và ngôn từ đầy chữa lành. Không chỉ là nơi để đọc, đây còn là không gian để suy ngẫm, được nâng đỡ và học cách sống tử tế hơn với chính mình. Mời bạn tìm đọc bộ sách The school of life đã được xuất bản tại Việt Nam

https://s.shopee.vn/2Vl62V5ryY