Những lợi ích bất ngờ của một mối quan hệ “chữa cháy”

Sau một cuộc chia tay, phần lớn người trẻ thường được khuyên hãy dành thời gian để chữa lành, đừng vội bước vào hẹn hò trở lại. Khi một mối quan hệ khép lại, những trái tim tan vỡ hay nghe những lời như: “yêu người mới ngay chỉ là cách đối phó không lành mạnh.” Thế nhưng, trong một nghiên cứu được bình duyệt gần đây đăng trên tạp chí Archives of Sexual Behavior, các nhà khoa học đã tìm ra những kết quả đầy bất ngờ. Phát hiện của họ cho thấy việc bước vào một mối quan hệ mới sau chia tay có thể lại là điều tích cực.

Nghiên cứu mang tên Breaking Up and Bouncing Back: Distress and Post-Breakup Adjustment of Young Adults đã khảo sát hơn 800 thanh niên từ 18 đến 25 tuổi vừa trải qua đổ vỡ tình cảm. Các tác giả O’Sullivan, Belu và Wasson theo dõi sự thay đổi về lòng tự trọng, mức độ đau khổ và những suy nghĩ ám ảnh ở hai nhóm: những người tiếp tục độc thân và những người bắt đầu một mối quan hệ mới. Kết quả thật sự mở mang, nhất là khi nhiều nhà trị liệu lâu nay vẫn thường khuyên thân chủ nên tránh các mối quan hệ “chữa cháy” ngay sau chia tay.

Nghiên cứu đã phát hiện điều gì

Các nhà nghiên cứu tiến hành khảo sát ẩn danh trực tuyến với những người trẻ tự nhận mình là dị tính, đồng tính nam, đồng tính nữ và song tính. Họ nhận thấy rằng các cuộc chia tay đều gây tổn thương cho cả hai phía, bất kể ai là người chủ động kết thúc. Nỗi đau của sự tan vỡ chạm đến cả hai, bởi những thói quen thường ngày, sự vỗ về cảm xúc và cả kết nối thân mật đều đột ngột biến mất. Chính những suy nghĩ lặp đi lặp lại, đôi khi gần như ám ảnh về các nghi thức quen thuộc và ký ức cảm xúc ấy đã khiến con người rơi vào lo âu và cảm giác như bị đông cứng lại.

Nghiên cứu cho thấy những người chọn ở một mình sau chia tay thường vật lộn nhiều hơn với các dòng suy tưởng luẩn quẩn và ký ức đau buồn. Trong khi đó, những ai bước vào một mối quan hệ mới hay chỉ là một “tình huống cảm xúc” tạm thời lại có khả năng vận hành cuộc sống dễ dàng hơn. Dẫu họ vẫn mang trong lòng nỗi buồn, kết nối lãng mạn mới đã giúp họ tiến về phía trước trong nhịp sống hằng ngày.

Hơn thế, nghiên cứu còn ghi nhận rằng cảm giác hạnh phúc tổng thể và sự tự tin của những người “yêu lại” cao hơn, bởi họ được thấy mình vẫn còn hấp dẫn và đáng được yêu. Công trình này không đi sâu vào việc liệu mối quan hệ mới ấy kéo dài bao lâu. Nhưng các tác giả đã phát hiện một điều thú vị mà các nhà trị liệu có thể cân nhắc: yếu tố giúp con người hồi phục tốt hơn không nằm ở chỗ mối quan hệ “chữa cháy” có dẫn tới tình yêu lâu dài hay hôn nhân hay không, mà ở việc nó giúp họ thoát ra khỏi thói quen suy tưởng triền miên. Căn nguyên của đau khổ hậu chia tay không phải chỉ là nỗi buồn, mà là những suy nghĩ dai dẳng, xâm lấn về người cũ. Chính sự nghiền ngẫm ấy mới là thứ giữ con người mắc kẹt lại phía sau.

Source: Pexels/AnnaShvets 

Mũi tên thứ hai: vì sao sự nghiền ngẫm lại đau đớn đến thế

Phát hiện này rất gần với khái niệm Phật giáo về Mũi Tên Thứ Hai, điều tôi thường chia sẻ với thân chủ trong quá trình trị liệu. Trong câu chuyện ẩn dụ ấy, mũi tên thứ nhất bắn trúng con người tượng trưng cho một biến cố đau đớn, có thể là vết thương thể xác hay một cuộc chia tay. Còn mũi tên thứ hai chính là lúc ta tự bắn vào mình bằng những lời tự trách và gánh nặng tinh thần tiêu cực.

Để thoát khỏi điều đó, ta cần không để vòng xoáy suy nghĩ tiêu cực lấn át. Khi trải qua chia tay, tâm trí con người thường lấp đầy khoảng lặng bằng những suy tưởng miên man. Vì thế, trong trị liệu với những người vừa tan vỡ, việc dạy họ chánh niệm để giảm bớt những ý nghĩ ám ảnh về người cũ, trong khi vẫn cho phép mình đau buồn trước mất mát, có thể trở thành một phương pháp hồi phục vô cùng quan trọng.

Một cách tiếp cận “vừa… vừa…” để chữa lành trái tim tan vỡ

Nhiều nhà trị liệu vẫn còn ngần ngại khi khuyến khích thân chủ bắt đầu một mối quan hệ mới sau chia tay. Tuy nhiên, điều rút ra ở đây không phải là khuyên những người tổn thương lao ngay vào tình yêu khác để né tránh cảm xúc của mình. Các nhà trị liệu nên cởi mở với việc thân chủ hẹn hò trở lại, đồng thời dùng trị liệu để vừa thương tiếc quá khứ, vừa không tự nhốt mình trong những vòng suy nghĩ ám ảnh.

Mel Robbins cũng nói đến điều này trong khuôn khổ “Let Them” mà bà trình bày trên podcast và trong sách. Bà nhấn mạnh tầm quan trọng của khoảng thời gian không liên lạc sau chia tay. Robbins còn chỉ ra rằng những thứ như “chế độ ăn trả thù” có thể khiến một người tiếp tục bị ràng buộc cảm xúc với người cũ. Theo bà, để vượt qua đổ vỡ, ta phải gỡ rối mọi sợi dây của mối quan hệ cũ khỏi thực tại mới, và “nối dây” lại bộ não để thoát khỏi những thói quen chung cùng vô số điều gợi nhớ. Như bà viết: “Bạn phải học cách quên đi cuộc sống đã từng có với họ, để có thể bắt đầu sống cuộc đời không còn họ.”

Cách tái lập tâm trí sau chia tay

Nghiên cứu này nhắc ta rằng nhiều thân chủ khổ sở không hẳn vì nỗi buồn mất mát, mà vì sự nghiền ngẫm tâm lý kéo dài. Những can thiệp giúp giảm suy tưởng miên man, như tái cấu trúc nhận thức, bộc lộ cảm xúc và kết nối xã hội, có thể mang lại hiệu quả hơn việc chỉ chăm chăm tìm kiếm “sự khép lại.”

Dưới đây là vài gợi ý giúp một người vừa đau khổ vì chia tay vừa có thể xây dựng lại cuộc sống:

Đừng phớt lờ hay đè nén cảm xúc của mình.
Hãy quay lại những thói quen thường ngày trước khi yêu để tìm lại cảm giác ổn định.
Trò chuyện cởi mở với bạn bè hay người thân thay vì tự cô lập.
Tham gia các nhóm hỗ trợ dành cho người sau chia tay.
Cho phép cảm xúc được tồn tại nhưng đừng nuôi dưỡng những vòng nghĩ quẩn.
Bắt đầu thực hành thiền chánh niệm mỗi ngày để chống lại sự nghiền ngẫm.
Tránh những cuộc nói chuyện nặng cảm xúc với người cũ nếu đã thực sự kết thúc; việc lật lại quyết định thường chẳng giúp ích cho ai, trừ khi cả hai cùng sẵn lòng tham gia trị liệu cặp đôi.
Đừng đợi quá lâu mới hẹn hò lại; những buổi gặp gỡ nhẹ nhàng có thể giúp lấy lại tự tin và chút niềm vui.

Tự chăm sóc bản thân, hẹn hò, sáng tạo, mở lòng với những trải nghiệm mới cùng người khác đều có thể giúp tâm trí thoát khỏi vòng suy tưởng và tìm lại sự thông suốt. Hồi phục sau chia tay không phải là ngồi chờ đủ một khoảng thời gian định sẵn rồi mới được yêu lại. Điều quan trọng là hỗ trợ mỗi người bước tiếp với một tâm trí sáng rõ, thay vì bị mắc kẹt trong nỗi ám ảnh không lối ra. 

References

O’Sullivan, L. F., Belu, C. F., & Wasson, K. S. (2025). Breaking up and bouncing back: Distress and post-breakup adjustment of Young Adults. Archives of Sexual Behavior, 54(9), 3405–3421. doi.org/10.1007/s10508-025-03244-w

Robbins, M., & Robbins, S. (2024, December 5). To Anyone Going Through a Breakup: How to Heal a Broken Heart & Move On. Episode: 240. melrobbins.com/episode/episode-240/

Tác giả

Sari Cooper, CST, là nhà trị liệu tình dục được chứng nhận, Giám đốc Trung tâm Tình yêu và Tình dục tại New York, một chuyên gia thường xuyên xuất hiện trên truyền thông, đồng thời là người sáng lập tổ chức Sex Esteem®, LLC.

Nguồn: The Surprising Benefits of a Rebound Relationship | Psychology Today