“Đừng biến bệnh tật thành bản sắc cá nhân”: Nghiên cứu nói gì về điều này?

ĐIỂM CHÍNH

• Cụm từ “Đừng biến bệnh tật thành bản sắc cá nhân” đang gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng người mắc bệnh mãn tính.
• Bệnh tật ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh trong bản sắc cá nhân của chúng ta, nhưng cách ta nhìn nhận và gắn kết với nó sẽ quyết định cách ta vượt qua những thử thách.
• Có 4 kiểu bản sắc bệnh tật: bị bủa vấp/bị nuốt chửng, chối bỏ, chấp nhận, và làm phong phú cuộc sống.
• Kết quả tích cực nhất thường đến từ sự chấp nhận và làm phong phú cuộc sống.

Các câu nói như “Đừng biến bệnh tật thành bản sắc cá nhân” hay “Đừng để bệnh tật định nghĩa con người bạn” thường vấp phải nhiều ý kiến trái chiều trong cộng đồng người mắc bệnh mãn tính, và điều này hoàn toàn có lý do chính đáng. Một mặt, những lời này hay xuất phát từ những người chưa từng nếm trải cảm giác phải sống chung với bệnh tật mỗi ngày, một thực tế hiển nhiên làm thay đổi cách ta nhìn nhận bản thân. Mặt khác, chúng ta cũng hiểu rằng việc tiếp tục nuôi dưỡng mọi khía cạnh khác của bản thân là vô cùng quan trọng, ngay cả khi bệnh tật đã vắt kiệt quá nhiều năng lượng.

Một nút thắt lớn khác của lời khuyên này nằm ở chỗ: việc chấp nhận bệnh tật, vốn thường đòi hỏi sự thay đổi trong bản sắc cá nhân, lại mang đến những lợi ích cực kỳ to lớn. Sự chấp nhận giúp người mắc bệnh mãn tính đưa ra những quyết định đúng đắn và có những hành động phù hợp để chăm sóc tốt nhất cho cơ thể hiện tại của mình.

Vậy làm thế nào để chúng ta vừa đón nhận bệnh tật với sự chấp nhận, lại vừa giữ được khoảng trống cho những khía cạnh khác trong con người mình? Và thực chất, việc mang một “bản sắc bệnh tật” có nghĩa là gì?

Image by BeatriceBB from Pixabay

Nghiên cứu thực sự nói gì về bản sắc bệnh tật?

Bài báo của Van Bulck và các cộng sự có tiêu đề “Bản sắc bệnh tật: Ghi nhận ảnh hưởng của bệnh tật lên nhận thức của một người về bản thân” thảo luận về 4 kiểu bản sắc bệnh tật, cũng như cách chúng ảnh hưởng đến khả năng quản lý liệu trình điều trị, điều hòa cảm xúc liên quan đến sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân.

4 kiểu bản sắc bệnh tật bao gồm:

• Bị bủa vây/nuốt chửng: Khi bệnh tật chi phối hoàn toàn bản sắc cá nhân và cuộc sống thường nhật của một người.
• Chối bỏ: Khi tầm ảnh hưởng của bệnh tật bị xem nhẹ hoặc bị tách biệt khỏi nhận thức về bản thân, thường thông qua sự né tránh hoặc phủ nhận.
• Chấp nhận: Khi bệnh tật được tích hợp hoàn toàn vào khái niệm bản thân và bản sắc cá nhân.
• Làm phong phú cuộc sống: Khi bệnh tật trở thành động lực mang lại những thay đổi tích cực trong cuộc sống và làm phong phú thêm bản sắc của bản thân.

Các nghiên cứu cho thấy chất lượng cuộc sống thường đạt mức tốt nhất ở những người có bản sắc bệnh tật thuộc nhóm chấp nhận và làm phong phú cuộc sống. Những lợi ích thu được bao gồm giảm bớt các triệu chứng trầm cảm, lo âu, bớt các triệu chứng thể chất, đồng thời có khả năng quản lý bệnh hiệu quả hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là các bản sắc này luôn có sự linh hoạt và có thể thay đổi theo từng ngày, từng hoàn cảnh.

Trải nghiệm của tôi với việc chấp nhận bệnh tật

Tôi đã mất gần một thập kỷ mới bắt đầu học cách chấp nhận căn bệnh của mình một cách chân thật và trọn vẹn nhất. Tôi từng dành một khoảng thời gian dài sống trong kiểu bản sắc chối bỏ (như đã đề cập ở trên), nơi tôi né tránh việc thừa nhận bệnh tật như một phần con người mình. Cảm giác chối bỏ ấy dường như an toàn hơn so với việc phải đối mặt với những chuẩn mực xã hội về bệnh tật, làm thất vọng sự kỳ vọng của gia đình về năng suất làm việc, hay phải trải qua những cuộc trò chuyện gượng gạo với bạn bè để tìm kiếm sự cảm thông, nâng đỡ. Và trong một thời gian, tôi đã có thể dễ dàng chối bỏ bệnh tật như một phần bản sắc của mình.

Nhưng vấn đề là: Việc chối bỏ bệnh tật không làm cho nó tự biến mất. Những gì nó mang lại chỉ là khiến tôi từ chối những sự hỗ trợ, các phương pháp điều trị và cả sự tựa nâng về mặt cảm xúc mà bản thân thực sự rất cần. Đó chính là mối nguy hại khi chúng ta không tích hợp bệnh tật vào nhận thức về bản thân, nó chỉ càng làm sâu sắc thêm niềm xấu hổ và sự đứt gãy kết nối với chính cơ thể mình.

Vậy việc tích hợp bệnh tật như một phần bản sắc cá nhân liệu có ổn không?

Hoàn toàn ổn.

Khi chúng ta hòa nhập bệnh tật vào bản sắc cá nhân theo cách cho phép bản thân đón nhận nó một cách triệt để, và thậm chí làm phong phú thêm cuộc sống của mình, chúng ta mới có thể đối mặt với những thử thách từ căn bệnh mãn tính một cách hiệu quả hơn. Dù vậy, ta vẫn luôn cần tự nhìn nhận xem liệu mình có đang rơi vào kiểu bản sắc bị bủa vây/nuốt chửng hay không, nơi mà bệnh tật khiến ta gặp khó khăn trong việc theo đuổi những khía cạnh khác tạo nên giá trị con người mình.

Dù bạn đang ở đâu trên hành trình kết nối với căn bệnh của mình, hãy dành cho bản thân sự bao dung và trắc ẩn. Sự thay đổi và tích hợp bản sắc luôn là một quá trình gian nan và kéo dài. Bạn hoàn toàn có quyền bước đi theo nhịp độ của riêng mình.