Kẻ thái nhân cách thành công bằng cách lừa dối và chia rẽ

“Lừa dối hiện diện khắp nơi trong tiến trình thái nhân cách,” nhà nghiên cứu về thái nhân cách J. Reid Meloy, Ph.D. ghi nhận. “Sự lừa dối trong tiến trình này được đặc trưng bởi chủ đích rõ ràng, định hướng mục tiêu, và khả năng linh hoạt thay đổi cả nội dung logic lẫn đối tượng bị lừa khi cần thiết.”¹

Sự chia rẽ do lừa dối gây ra

Tất cả kẻ thái nhân cách đều tạo ra chia rẽ bằng sự lừa dối của mình. Với họ, sự quyến rũ chính là lớp kim tuyến lấp lánh. Nhiều người không vượt qua được lớp hào nhoáng ấy và rồi nếm trải những chia rẽ do lừa dối mang lại. Theo chuyên gia về thái nhân cách Hervey Cleckley, “Kẻ thái nhân cách nổi tiếng là lừa gạt và bịa đặt, với sự ý thức rất rõ ràng về chủ đích và trong mọi kiểu hoàn cảnh.”²

Từng có một người mẹ và một người chị gái mang nhiều đặc điểm thái nhân cách, tôi sớm nhận ra sự khác biệt trong phong thái của họ; cả hai đều toát ra một sức hút và nét duyên xã giao nhất định, nhưng cũng có thể trở nên thô lỗ, cộc cằn và kiêu ngạo tùy theo chiến lược và mục tiêu. Tôi đã chứng kiến những chia rẽ họ gây ra. Kẻ thái nhân cách có thể là nguồn cơn của xung đột bởi bản chất lừa dối của họ.

Sự lừa dối và chia rẽ của chính mẹ tôi đã mang nhiều hình thức trong gia đình. Một ngày nọ, tôi gọi điện cho mẹ, bày tỏ rằng tôi cần bàn riêng với bà về một chuyện nhạy cảm, kín đáo. Bà trấn an tôi rằng bà đang ở nhà một mình và cuộc gọi hoàn toàn riêng tư. Khi cuộc nói chuyện gần kết thúc, chị gái tôi bỗng xen vào, nói rằng chị đã nghe toàn bộ cuộc trò chuyện với sự đồng ý của mẹ tôi. Bàng hoàng trước kiểu hành xử ấy, tôi nhận ra rằng không một kẻ thái nhân cách nào đáng tin, kể cả mẹ ruột của bạn.

Source: Wolfgang Eckert/Pixabay

Lừa dối và chia rẽ có thể dẫn đến thăng tiến nơi công sở

Trong thế giới doanh nghiệp, kẻ thái nhân cách có thể bắt nạt để leo lên đỉnh cao bằng những chiến thuật chia rẽ thông qua lừa dối. Nhà nghiên cứu Paul Babiak đã phân tích và nhận diện các chiến lược “lừa dối và chia rẽ” mà kẻ thái nhân cách dùng để tiến thân nơi công sở. Trong tác phẩm nổi tiếng Snakes in Suits, ông phác họa chân dung một kẻ thái nhân cách đạo văn, không hoàn thành nhiệm vụ và có hành vi gây rối, vậy mà vẫn có thể dùng sự quyến rũ và mưu mẹo lừa dối để lấy lòng cấp trên.³ Trong khi đồng nghiệp ngang hàng cảm thấy hắn ích kỷ, tự cao, không đáng tin và vô trách nhiệm, thì cấp trên lại ấn tượng với sự lôi cuốn, duyên dáng và vẻ tự tin quyết đoán của hắn. Dẫu hắn tạo ra chia rẽ trong tổ chức và để lại một vệt dài rối ren phía sau, hắn vẫn được thăng chức.

Sự rối ren là hệ quả của lừa dối và chia rẽ của kẻ thái nhân cách

Rối ren là kết cục tự nhiên và dễ đoán của những trò lừa dối và chia rẽ của kẻ thái nhân cách. Như bác sĩ tâm thần người Anh Neville Symington đã lưu ý: “Một trong những dấu hiệu rõ rệt nhất của thái nhân cách là sự hiện diện của rối loạn và những cảm xúc tiêu cực. Người này bị đặt đối đầu với người kia, nghi kỵ lan tràn, nhưng nguyên nhân thì không bao giờ được truy ra.”⁴

Paul Babiak nhận xét rằng nhiều người không nhìn ra kẻ thái nhân cách đúng với bản chất của họ. Họ từ chối đổ lỗi cho người quyến rũ kia, có thể là bạn bè, người thân hay đồng nghiệp, về những ý đồ ác ý. Họ tạo ra sự rối ren đến mức, ngay cả khi có bằng chứng chống lại kẻ thái nhân cách, nhiều người vẫn tin hắn. Ông lưu ý rằng khuynh hướng này có thể mạnh mẽ đến nỗi, “thường thì nạn nhân rốt cuộc sẽ bắt đầu nghi ngờ chính hiểu biết của mình về sự thật và thay đổi quan điểm để tin vào điều kẻ thái nhân cách nói với họ, thay vì tin vào điều họ biết là đúng.”⁵

Những trải nghiệm cá nhân minh họa cho sự rối ren do thái nhân cách

Hễ kẻ thái nhân cách ở gần, hãy chờ đợi sự rối ren từ những chia rẽ mà trò lừa dối của họ mang lại. Họ thường dùng sự quyến rũ để lấy lòng một người, đồng thời gieo rắc cảm xúc tiêu cực và sự bối rối nơi những người khác. Khi quan sát các gia đình đến thăm nhà chúng tôi, tôi nhận ra một khuôn mẫu: mỗi khi có một người mẹ dẫn theo hai cô con gái trạc tuổi nhau. Bằng những thủ đoạn chia rẽ, mẹ tôi tâng bốc một cô con gái bằng những lời khen về vẻ đẹp và trí tuệ, trong khi hoàn toàn lờ đi cô con gái còn lại. Bối rối trước cách cư xử ấy, không ai nhận ra rằng mẹ tôi đang khoái trá tận hưởng màn kịch có chủ ý của mình và phản ứng mà nó tạo ra.

Kẻ thái nhân cách không nghĩ rằng bất cứ điều gì họ làm là sai, vì thế họ bày ra vô số mưu kế lừa dối và chia rẽ. 

References

1. Meloy, J. Reid. (2002). The Psychopathic Mind: Origins, Dynamics, and Treatment. Northvale, NJ. Jason Aronson Inc. 120, 121. 
2. Cleckley, Hervey (1988). The Mask of Sanity.
3. Babiak, Paul and Hare, Robert D. (2006). Snakes in Suits: When Psychopaths Go to Work. New York, NY: Harper Collins. 118.
4. Symington, Neville. (2001). The Response Aroused by the Psychopath. Meloy, J. Reid (Ed.), The Mark of Cain: Psychoanalytic Insight and the Psychopath. Hillsdale, NJ: The Analytic Press. 290.
5. Babiak. 51.

Tác giả: Winifred Rule

Nguồn: How a Psychopath Succeeds by Deceiving and Dividing | Psychology Today