Một cách đơn giản để nâng cao giá trị bản thân: Sức mạnh của sự cho đi

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Giá trị bản thân không chỉ lớn lên từ bên trong, mà còn qua cách chúng ta hiện diện và đồng hành cùng người khác.
• Những hành động tử tế nhỏ bé có thể nâng cao trạng thái hạnh phúc và nuôi dưỡng cảm giác về ý nghĩa cuộc sống, từ đó bồi đắp giá trị bản thân.
• Nhận thức và phản hồi trước tính nhân bản chung giữa người với người sẽ làm lòng ta mềm lại và thắt chặt hơn sự kết nối.

Chúng ta đều biết rằng việc khẳng định giá trị của bản thân là điều vô cùng quan trọng đối với sức khỏe cảm xúc, thể chất và cả tinh thần. Nhưng làm thế nào để chúng ta thực sự làm được điều đó?

Khi cảm thấy mơ hồ về giá trị của mình, chúng ta thường có xu hướng thu mình vào bên trong và rơi vào trạng thái bận tâm quá mức về bản thân một cách đầy khó chịu. Thế nhưng, sẽ ra sao nếu con đường giúp ta cảm thấy tốt hơn lại bắt đầu từ việc hướng ra bên ngoài? Chúng ta thường nghĩ giá trị bản thân phụ thuộc vào cách ta nhìn nhận và giữ gìn chính mình. Nhưng nó cũng có thể đơm hoa kết trái từ cách chúng ta mở lòng và sẻ chia với những người xung quanh.

Giá trị bản thân đôi khi thật mong manh và khó nắm bắt, tựa như một điều gì đó ta phải mải miết đuổi theo hoặc cố gắng tự thuyết phục chính mình. Tuy nhiên, vẫn có một con đường lặng lẽ hơn, giúp niềm tin ấy lớn lên một cách tự nhiên nhất.

Với những ai may mắn, sự nhận thức rằng "mình vốn dĩ đã ổn theo cách riêng của mình" chính là lời khẳng định về giá trị bản thân, một giá trị tách biệt khỏi mọi thành tựu hay nhu cầu phải chứng tỏ bất cứ điều gì. Những khoảnh khắc nhận ra điều đó có thể mang lại cảm giác vô cùng hân hoan, nhưng điểm khó khăn là chúng thường chỉ lướt qua rất nhanh, hoặc mới dừng lại ở suy nghĩ trong đầu chứ chưa thực sự thấm sâu vào từng trải nghiệm sống của chúng ta.

Image by Nika_Akin from Pixabay

Sự cho đi và Lòng rộng lượng

Tự bảo vệ bản thân là một bản năng tự nhiên, vì vậy việc chúng ta được định hình để chăm lo cho lợi ích của riêng mình là điều hoàn toàn dễ hiểu. Chúng ta thường được thúc đẩy bởi một khát khao, có thể là trong nhận thức hoặc chỉ một phần trong vô thức về:

• Sự công nhận
• Sự trân trọng
• Sự thấu hiểu và xác nhận giá trị
• Niềm vui thích
• Được lắng nghe và nhìn nhận
• Được yêu mến

Những khao khát này không phải là điều tồi tệ, chúng là một phần cấu thành nên bản chất con người chúng ta. Thách thức dành cho chúng ta là làm sao vừa thừa nhận những nhu cầu, mong muốn của chính mình, vừa mở rộng góc nhìn hướng đến những điều người khác cần để có được hạnh phúc. Nếu có thể thực hành việc giữ cân bằng cả hai, luân chuyển giữa việc ghi nhận nhu cầu của bản thân và nhìn nhận người khác như những cá thể độc lập cũng có những mong muốn tương tự, chúng ta đang bước một bước, hoặc thậm chí là một bước nhảy vọt, vượt ra khỏi cái tôi cá nhân để tiến vào thế giới của sự kết nối. Nơi đó không chỉ nuôi dưỡng người khác, mà còn giúp ta cảm thấy gắn kết sâu sắc hơn với chính mình.

Nhìn nhận người khác như một cá thể độc lập chính là chiến thắng tối thượng của tình yêu thương. Chúng ta công nhận sự tồn tại của người khác tách biệt khỏi sự tồn tại của chính mình. Họ cũng muốn được nhận diện, trân trọng và xác nhận giá trị. Họ cũng muốn cảm xúc và nhu cầu của mình được lắng nghe, giống như chúng ta vậy. Họ cũng mong muốn có được hạnh phúc. Và khi ta nhận thức được tính nhân bản chung ấy giữa người với người, một điều gì đó bên trong chúng ta sẽ trở nên mềm mại và dịu dàng hơn.

Trao gửi sự tử tế

Điều mà chúng ta có thể chưa nhận ra là cảm giác trao cho người khác những gì chính mình mong muốn cũng mang lại niềm hạnh phúc kỳ diệu. Mở lòng trao đi sự tử tế và lắng lo, lắng nghe bằng cả tâm trí lẫn trái tim rộng mở, thấu hiểu điều người khác cần để hạnh phúc và trao cho họ điều đó (nếu có thể) sẽ giúp chúng ta cảm nhận được sự gia tăng giá trị của chính bản thân mình.

Nghiên cứu cho thấy việc cho đi thực sự có thể làm gia tăng trạng thái hạnh phúc của chúng ta. Trong một nghiên cứu được trích dẫn rộng rãi, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những người dùng tiền cho người khác cảm thấy hạnh phúc hơn so với những người chỉ chi tiêu cho bản thân. Điều cốt lõi dường như nằm ở cảm giác rằng chúng ta đã tạo ra một sự thay đổi tích cực trong cuộc sống của ai đó. Những hành động hào phóng và sự đồng cảm có thể lặng lẽ củng cố niềm tin vào giá trị bản thân, đồng thời nuôi dưỡng những kết nối đầy ý nghĩa với mọi người.

Chúng ta sở hữu sức mạnh để tác động tích cực đến một ai đó, làm thắp sáng cả ngày dài của họ. Khi tâm trí bình yên và tự tại, chúng ta có đủ nguồn lực bên trong để lan tỏa sự đồng cảm tự nhiên đến người khác, từ đó gắn kết chúng ta lại với nhau để không còn cảm thấy cô độc. Ngay cả khi bản thân chưa thật sự ổn định, ta vẫn có thể tìm thấy một phần sự hài lòng trong tâm hồn khi trao đi một lời nói tử tế, đón chào ai đó bằng một nụ cười, hoặc làm điều gì đó mang lại lợi lạc cho cuộc sống của họ.

Thực hành những hành động tử tế và lan tỏa sự đồng cảm yêu thương có thể mang lại những phần thưởng bất ngờ. Như Đức Dalai Lama từng nhắc nhở: “Nếu bạn muốn người khác được hạnh phúc, hãy thực hành lòng bi mẫn. Nếu bạn muốn bản thân mình được hạnh phúc, hãy thực hành lòng bi mẫn.”

Khi trao đi một phần của chính mình, sự quan tâm, lòng tử tế, hay đơn giản là sự hiện diện của ta, chúng ta có thể khám phá ra một giá trị bản thân sâu sắc hơn, một giá trị lớn lên nhờ sự kết nối thay vì sự bận tâm vào cái tôi cá nhân. Rất có thể, ta sẽ nhận ra một giá trị vốn đã luôn ở đó từ lâu, chỉ chờ đợi một môi trường kết nối thích hợp để thức tỉnh và vươn mình sống động hơn.