Nhà điêu khắc trót yêu một ảo ảnh

Ý CHÍNH

• Các mối quan hệ ký sinh (parasocial) có thể mang lại cả tác động tích cực lẫn tiêu cực đến mỗi cá nhân.
• Trong thế giới ngày nay, mối quan hệ ký sinh là một mối liên kết tâm lý một chiều mà một người có thể hình thành.
• Sự ám ảnh của Pygmalion đối với Galatea thể hiện sự thiếu hụt ranh giới lành mạnh.
• Phải chăng Pygmalion chính là "incel" thế hệ đầu?!

Mùa thu là thời điểm hoàn hảo để hướng vào bên trong, làm mới thói quen hàng ngày và đánh thức các giác quan của bạn. Có thể bạn sẽ chú ý đến những chiếc lá thu chuyển màu, trải nghiệm những điều mới mẻ, hay thậm chí là đi du lịch. Sự chuyển giao mùa này – sự "mới mẻ" này – sẽ đập tan ảo tưởng rằng cuộc sống hiện tại là thực tại duy nhất. Giống như truyền thuyết về Pygmalion, chúng ta rất dễ đánh mất kết nối với chính mình khi cuốn vào những ồn ào của thế giới nhân tạo này. Câu chuyện mang tính cảnh báo này nhắc nhở chúng ta về cái giá rất đắt phải trả, đó là đánh mất bản sắc cá nhân và làm mờ đi các ranh giới lành mạnh, khi chúng ta để những tạp âm của thế giới cô lập mình khỏi bản thể chân thật.  

Câu chuyện về Pygmalion

Pygmalion là một nhà điêu khắc kiệt xuất và được vô cùng ngưỡng mộ trong thần thoại Hy Lạp. Thất vọng trước những gì ông cho là sự khiếm khuyết của phụ nữ trần thế, ông đã từ bỏ việc theo đuổi họ và lập lời thề sống độc thân. Thay vào đó, ông cống hiến hết mình cho nghệ thuật cùng sự sáng tạo, và bắt đầu khắc họa một hình mẫu phụ nữ lý tưởng thông qua nghệ thuật. Từ khối ngà mịn màng nhất, nhà điêu khắc đã dốc hết tâm huyết đục đẽo từng đường nét với sự chăm chút và trìu mến ngày càng sâu sắc.

Sau nhiều tháng, ông đã biến một hình mẫu vốn đã tuyệt mỹ thành một tác phẩm có vẻ đẹp vô song, với những đường nét tinh xảo, làn da ngà rạng rỡ, mái tóc dài bồng bềnh trong gió, cùng tỷ lệ hông trên eo đầy đặn. Những dấu hiệu trực quan về sức khỏe và khả năng sinh sản này cho đến nay vẫn là những biểu tượng vượt thời gian của vẻ đẹp người phụ nữ. Ông đặt tên cho kiệt tác của mình là Galatea. Khi hoàn thành, bức tượng đẹp đến mức hoàn hảo khiến ông đem lòng yêu nó sâu sắc. Tác phẩm nghệ thuật sống động đến nỗi Pygmalion phải chạm vào để tự xác nhận rằng đó không phải là một sinh thể bằng xương bằng thịt. Ông đi từ việc chiêm ngưỡng bức tượng đến thủ thỉ, vuốt ve, và thậm chí nhắm mắt hôn nó. Ông mơ tưởng về việc nàng sống lại trong vòng tay mình. Ông đã đắm say trong tình yêu mãnh liệt với chính sản phẩm do mình tạo ra. Ông ban tặng cho bức tượng những món quà, khoác lên nó những tấm lụa là sang trọng, trút bỏ xiêm y, và thậm chí mang nó lên giường ngủ cùng.

Theo thần thoại, Pygmalion đã cầu nguyện nữ thần Aphrodite trong ngày lễ hội của bà, giọng ông run lên vì hy vọng khi cầu xin bà thổi sự sống vào bức tượng yêu thương, khao khát hơi ấm của nhịp đập trái tim cùng tia sáng của tình yêu chân thật sẽ thức tỉnh bên trong khối đá mà ông đã tạc nên bằng tất cả sự tận tụy. Nữ thần tình yêu, vẻ đẹp và dục vọng của Hy Lạp thường được mô tả là vô cùng duyên dáng, quyến rũ và mê hoặc. Bà nổi tiếng với vẻ đẹp không thể cưỡng lại và khả năng khơi dậy tình yêu lẫn đam mê ở người khác. Aphrodite được tin là hiện thân của tình yêu dưới mọi hình thái, từ tình yêu lãng mạn đến ham muốn thể xác, và gắn liền với sự tao nhã, thanh lịch cùng nét gợi cảm. Khi gặp những ai thực sự tận tụy với tình yêu, bà thường thể hiện lòng lòng trắc ẩn, can thiệp và thậm chí ban phước lành. Pygmalion cầu xin bà hãy mang lại sự sống cho kiệt tác yêu quý của mình, van xin một "bản sao sống động của cô gái ngà của tôi". Aphrodite đã xúc động trước tình yêu thuần khiết và thành kính mà Pygmalion dành cho Galatea. Như một phần thưởng cho sự chân thành và đam mê của ông, bà đã thổi sự sống vào bức tượng. Khi Pygmalion trở về nhà, ông đặt một nụ hôn lên môi bức tượng yêu quý như ông vẫn thường làm. Nhưng lần này, ông kinh ngạc khi cảm nhận được hơi ấm cùng sự mềm mại trong vòng tay ôm. Ông có thể cảm nhận được nhịp đập từ đôi môi của Galatea ngọt ngào khi nàng bắt đầu đáp lại nụ hôn của ông. Càng chạm vào và vuốt ve, nàng càng trở nên sống động. Cuối cùng, nàng mở đôi mắt màu hạt dẻ lần đầu tiên. Dù lúc đầu có chút giật mình, nàng nhanh chóng vỡ òa trong hạnh phúc khi nhìn thấy người tình tận tụy của mình và đáp lại sự nồng cháy của ông. Với sự ban phước của Aphrodite, Pygmalion và Galatea đã kết hôn hạnh phúc và cuối cùng sinh được một người con trai.

Pygmalion đã đối xử với bức tượng của mình như một con người bằng xương bằng thịt. Ông trò chuyện dịu dàng với Galatea, vuốt ve nàng và mang đến cho nàng những món quà đầy tinh tế. Đối với ông, nàng không còn là một pho tượng tạc từ ngà nữa; trong mắt ông, nàng đã trở thành hiện thân của người phụ nữ lý tưởng. Thần thoại khép lại với viễn cảnh cặp đôi sống hạnh phúc mãi mãi về sau. Nhưng trong đời thực, hành vi của Pygmalion sẽ chẳng thể dẫn đến một kết cục có hậu.

Image by Sunriseforever from Pixabay

Sự ám ảnh của Pygmalion dành cho Galatea thể hiện sự thiếu hụt ranh giới lành mạnh

Pygmalion đã sống trong một trạng thái mê muội, hoàn toàn mất kết nối với ranh giới giữa ảo tưởng và thực tại. Ông dựng lên những bức tường cảm xúc với những người phụ nữ thực tế khiến bản thân rơi vào cô lập; ông thiếu đi sự gắn kết cảm xúc chân thật với thế giới bên ngoài, và rõ ràng gặp khó khăn trong việc hình thành các mối quan hệ gần gũi với con người ngoài đời thực. Những hình mẫu lý tưởng phi thực tế cùng thái độ coi thường phụ nữ đã đưa ông vào con đường ngó lơ nhu cầu gắn kết con người chân thật. Nhiều nghệ sĩ có thể thấu cảm với hành trình cảm xúc này, khi họ bị mê hoặc bởi chính tác phẩm của mình đến mức chìm đắm vào thế giới nội tâm, từ bỏ thế giới bên ngoài để đổi lấy vẻ đẹp của những lý tưởng trong tưởng tượng. Kiểu si mê này, khi đặt trong bối cảnh của một "mối quan hệ ký sinh" (parasocial relationship), dấy lên những lo ngại về nguy cơ mất kết nối với thực tại và lạc lối trong một ảo ảnh.

Trong thế giới ngày nay, mối quan hệ ký sinh là một mối liên kết tâm lý một chiều mà một người cô đơn và cô lập có thể hình thành với một nhân vật truyền thông, người nổi tiếng hoặc người của công chúng. Trong dạng thức quan hệ này, cá nhân cảm nhận được sự kết nối, gắn bó hoặc thân mật với nhân vật truyền thông đó, mặc dù không hề có sự tương tác hay mối quan hệ cá nhân thực sự nào giữa họ. Hiện tượng này thường thấy trong các cộng đồng người hâm mộ, nơi người hâm mộ phát triển sự gắn kết cảm xúc với người nổi tiếng hoặc nhân vật mà họ ngưỡng mộ thông qua các nền tảng truyền thông như truyền hình, mạng xã hội hay các sự kiện. Các mối quan hệ ký sinh có thể mang lại cả tác động tích cực lẫn tiêu cực đến cá nhân, ảnh hưởng đến cảm xúc, hành vi và nhận thức của họ về nhân vật công chúng liên quan. Tuy nhiên, đến cuối cùng, mối quan hệ đó vẫn sẽ cảm thấy trống rỗng vì bản chất của nó là sự đơn phương. Đối tượng mà bạn dành tình cảm sẽ không gọi điện cho bạn vào ngày sinh nhật, cũng chẳng cùng bạn cười đùa trước những điều ngớ ngẩn nhỏ nhặt của cuộc sống. Sự thân mật đó, suy cho cùng, chỉ là một ảo ảnh.

Trong kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và sự gia tăng khả năng tiếp cận người nổi tiếng, mỗi cá nhân có thể nảy sinh những kỳ vọng phi thực tế về các nhân vật mà họ yêu thích, dẫn đến sự thất vọng khi những kỳ vọng đó không được đáp ứng trong đời thực. Các mối quan hệ ký sinh có thể cho phép con người kết nối mà không phải đối mặt với những rủi ro thường gặp trong các tương tác thực tế. Chúng có thể mang lại cảm giác có người đồng hành gián tiếp mà không phải lo sợ bị từ chối hay để lộ sự tổn thương của bản thân. Những bức tường cảm xúc được dựng lên từ những viên gạch của sự tự vệ và cô lập, gắn kết với nhau bằng xi măng của nỗi sợ hãi. Chúng có thể tạo ra một ảo ảnh về sự an toàn, nhưng đến cuối cùng, những tổn thương trong mối quan hệ cần phải được chữa lành bằng chính những kết nối thực sự. Một trong những tổn hại tâm lý lớn nhất trong thời đại chúng ta chính là sự gia tăng của các mối quan hệ ký sinh. Mùa hè này, hãy dành thời gian để bước vào những gì thuộc về thực tại.

Và hãy nhớ rằng…

Những cá nhân hiểu được tầm quan trọng của các ranh giới chính là những người tự chữa lành cho bản thân. Giống như những nhà luyện kim, họ sở hữu khả năng phi thường trong việc biến tổn thương thành trí tuệ, nỗi đau thành mục đích sống, và những đối xử bất công từ người khác thành cơ hội để mạnh mẽ đứng lên bảo vệ chính mình. Mùa hè này, tôi tha thiết mong bạn hãy đặt điện thoại xuống và kết nối chân thật với người bên cạnh bạn. Hãy quên đi những ảo tưởng của thế giới ảo. Hãy nói không với những gì mang tính ký sinh và thả mình vào những khoảnh khắc nhỏ bé, không tên nhưng chan chứa tính thực tại.