Những lý do khiến ta lừa dối trong tình yêu

Có một kiểu người khi yêu khiến ta rất dễ dâng trào một nỗi căm ghét không bờ bến: đó là người, dù đã có người yêu (thường lại là một người hiền lành, dịu dàng, thậm chí xinh đẹp) vẫn không cưỡng được việc ngó nghiêng tìm kiếm những lựa chọn khác, nhiều khi hàng giờ liền, chủ yếu là trên mạng. Một người có thể bày biện một bữa tối ấm cúng cùng người yêu, hỏi han về một ngày của họ, chia sẻ đôi điều về chính mình, kể vài mẩu chuyện về mẹ hay chị em trong nhà; rồi khi người kia lên lầu tắm và hoàn thiện một bản thuyết trình, họ lại cầm điện thoại lên, tiếp tục một cuộc trò chuyện dang dở với một trong chín người mà họ đang cùng lúc theo đuổi trên một ứng dụng hẹn hò.

Thật khó để không bị cơn phẫn nộ nuốt chửng. Thật là thứ phù du đáng thương. Thật cay đắng khi một người bạn đời tử tế đang vô tư thư giãn trong căn phòng bên cạnh, háo hức chờ được ôm ấp người mình yêu (mong một ngày nào đó sẽ cưới họ, thậm chí có thể cùng nhau sinh con), trong khi chỉ cách vài mét, kẻ khờ khạo kia lại đang nói với một người khác (cũng chẳng hay biết gì) rằng họ ao ước được nằm chung trên giường trong một căn phòng khách sạn, đọc cho nhau nghe những đoạn trích từ cuốn sách yêu thích. Tất cả điều đó giống như một sự xúc phạm đến mọi hy vọng mà ta từng đặt vào tình yêu khi bước vào đời trưởng thành; một đỉnh cao của sự vô luân và hèn yếu.

Sự phẫn nộ ấy rất dễ hiểu. Nhưng nó cũng vô cùng vô ích, nếu ta tự đặt cho mình thử thách là tìm hiểu vì sao con người lại làm những gì họ đang làm, thay vì những gì ta mong họ có thể làm, để từ đó tìm ra một lối thoát khỏi những mặt tệ hại nhất trong hành vi của họ.

Lucas Cranach the Elder, Samson and Delilah, c. 1528–30

Nỗi sợ bị bỏ rơi trong các mối quan hệ đã thúc đẩy sự phản bội như thế nào

Cách giải thích quen thuộc thường xoay quanh dục vọng. Người phản bội bị thúc đẩy bởi ham muốn xác thịt. Họ lừa dối vì, do một kiểu tính cách nghiện ngập đầy lệch lạc, việc quan hệ với chỉ một người là không đủ.

Nhưng câu trả lời thật sự có lẽ kỳ lạ hơn nhiều. Họ làm như vậy vì trên hết họ vô cùng lo sợ. Và điều họ lo sợ trớ trêu thay lại chính là việc họ sẽ bị người bạn đời mà họ đang phản bội làm cho thất vọng. Họ ngoại tình với chín người khác để làm dịu bớt cảm giác nguy hiểm tột độ rằng rồi họ cũng sẽ bị phản bội, hoặc ít nhất là bị làm cho thất vọng cay đắng, bởi chính người mà họ đang lừa dối.

Việc họ cầm điện thoại lên là một hình thức tự vệ trước những lúc người yêu tỏ ra hờ hững, những tin nhắn trả lời chậm trễ, những câu đáp đôi khi cộc lốc. Những người khác được kéo vào như một hàng rào cảm xúc, như một sự bảo hiểm trước nguy cơ bị thất vọng tàn khốc, như một cách hết sức kỳ quặc để xoa dịu nỗi kinh hoàng bị bỏ rơi. Những “phương án dự phòng” ấy chẳng khác nào một lời tự nhủ: bạn không thể làm tôi tổn thương; tôi không sao nếu bạn không trả lời tôi; tôi vẫn ổn nếu bạn tìm người khác; tôi không cần phải buồn bã khi bạn tỏ ra xao nhãng; tôi có lựa chọn khác nếu bạn quay lưng lại với tôi.

Nếu có những người trong chúng ta sợ hãi đến mức hành xử như vậy, thì thường là vì điều họ đang sợ ở hiện tại đã từng xảy ra trong quá khứ. Họ đang suy diễn từ những trải nghiệm u ám. Họ không còn tin tưởng hôm nay vì đã từng bị phụ bạc ngày trước. Họ bị thôi thúc phải giữ nhiều lựa chọn song song để chắc chắn rằng mình sẽ không bao giờ lặp lại kiểu lệ thuộc mà họ từng chịu đựng dưới tay một hoặc hai người đã làm họ tổn thương sâu sắc.

Những đứa trẻ nhỏ chẳng có nơi nào để đi nếu mẹ bỗng trở nên mỉa mai và xa cách. Nếu bố gào thét và ném cái bàn cà phê đi khắp phòng, sẽ không có lựa chọn thay thế nào cả. Nếu một bậc cha mẹ chuyển đến sống với đồng nghiệp và lập gia đình mới ở một đất nước khác, thì chẳng còn con đường nào ngoài sự tan nát. Từ những trải nghiệm ấy, những kết luận vô thức dần hình thành: đừng bao giờ đặt trọn niềm tin vào lời hứa của bất kỳ ai. Sự lừa dối nhan nhản khắp nơi. Bạn không thể an toàn trao thân phận mình cho một người duy nhất. Bạn phải tự bảo vệ mình khỏi sự nông nổi và tàn nhẫn của một vài kẻ bằng cách dựa vào một tập hợp luôn thay đổi của rất nhiều người. Bạn phải tải vài ứng dụng. Chỉ cần một dấu hiệu nhỏ của sự thất vọng hay mơ hồ, hãy nhìn sang hướng khác và thầm nói: không bao giờ nữa. Không bao giờ nữa tôi sẽ chờ đợi và hy vọng, không bao giờ nữa tôi sẽ trói buộc mình với một người có thể phá hủy cả thế giới của tôi chỉ trong một khoảnh khắc.

Hướng tới một cách đáp lại trung thực hơn trước nỗi sợ

Đó là lý do vì sao ta nói với cả một “xe đầy” những người khác rằng ta quan tâm đến họ: bởi đã có vài cuộc cãi vã; bởi người yêu chậm gọi lại đến bốn mươi lăm phút; bởi đã mười lăm ngày không còn gần gũi thể xác; bởi ở bữa tiệc nọ, họ tỏ ra lạnh nhạt, hoặc ít nhất là hờ hững. Ta đang cố gắng kìm nén nỗi lo âu theo cách duy nhất mà ta biết.

Không điều gì trong số này có thể được xem là một lời biện minh. Để bước tiếp, có lẽ ta cần chú ý hơn đến khoảnh khắc rất cụ thể khi ta không còn cưỡng lại được việc cầm điện thoại lên. Đó là khi người ấy đi công tác xa; khi ta nói bóng gió rằng mình rất muốn cùng nhau đi đâu đó, nhưng họ cứ mãi không hồi đáp. Không phải lúc ta bị thôi thúc bởi ham muốn; mà là khi ta bị nhấn chìm trong những hoài nghi mà ta quá kiêu hãnh để thừa nhận. Rồi ta sẽ dần nhận ra, rằng vẫn còn những lựa chọn khác: dành cho người mình yêu sự tôn trọng bằng cách bình tĩnh nói ra ta thực sự đang lo lắng đến mức nào. Dùng lời nói để gọi tên nỗi sợ, thay vì vụng về chạy trốn khỏi nó bằng hành động. Nói với họ, và với chính mình, đại ý rằng: yêu một ai đó đối với tôi là một điều đáng sợ; mỗi ngày đều mang theo những câu hỏi và sự mong manh mới, nó làm tôi khiếp đảm vì tôi không thể có được sự chắc chắn tuyệt đối; tôi chưa học được cách khôn ngoan để làm chủ cảm giác đầy rủi ro mà tình yêu mang lại, và trong nhiều phương diện, vốn dĩ nó phải như vậy. Tôi không muốn phản bội bạn; tôi chỉ đang như một kẻ ngốc loay hoay tìm kiếm một con đường dẫn đến cảm giác an toàn.

Không điều gì trong số đó có thể khiến sự tráo trở trở nên tử tế hơn; nhưng biết đâu, nó giúp ta hiểu rằng sự phản bội đôi khi chỉ là lớp vỏ che đậy cho một cuộc tìm kiếm đầy rối ren, đầy tổn thương, nhằm thoát ra khỏi di sản của những lần bị phản bội trước đó, một khuôn mẫu thường bắt rễ từ nỗi sợ bị bỏ rơi sâu thẳm trong các mối quan hệ, và từ những nỗ lực đau đớn mà con người dùng để tự che chắn mình trước những hiểm nguy họ đã từng quá quen thuộc.  

Nguồn:  REASONS WE LIE IN LOVE | The School Of Life

---