Phẩm chất đáng giá nhất ở "nửa kia"

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Ai cũng mong tìm được người bạn đời hoàn hảo, nhưng thực tế có những phẩm chất quan trọng hơn hẳn những thứ khác.
• Những đặc điểm then chốt nhất thường gắn liền với bản năng duy trì nòi giống và xây dựng tổ ấm vững chãi.
• Chúng ta thường mải mê trau chuốt vẻ ngoài hay tích lũy tiền tài để ghi điểm trong mắt đối phương.
• Ngược lại, lòng tốt - một phẩm chất cực kỳ giá trị - lại hay bị ngó lơ, dù đây mới là mảnh đất màu mỡ nhất để chúng ta tu dưỡng bản thân.

Một người bạn đời có ngoại hình cuốn hút liệu có quan trọng? Còn một người thông minh thì sao? Họ có cần phải dư dả về tài chính và nguồn lực? Hay quan trọng là họ phải biết yêu thương trẻ con hoặc có tâm hồn nghệ sĩ?

Một trong những cái khó khi nghiên cứu về gu chọn người yêu là hầu như ai cũng thấy cái gì cũng quan trọng. Nếu bạn đưa cho một người danh sách các phẩm chất và bảo họ đánh giá mức độ ưu tiên, họ thường sẽ chọn mức "rất quan trọng" cho tất cả mọi thứ.

Vậy làm sao để chúng ta gạn đục khơi trong? Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng giải mã đâu mới là những phẩm chất thực sự cốt lõi và ý nghĩa của chúng đối với những ai đang muốn tạo dựng một mối quan hệ bền vững.

Image: Shunevych Serhii/Shutterstock 

Lắng nghe thanh âm thực sự giữa những tạp âm

Trước hết, hãy cùng làm rõ một hiểu lầm phổ biến. Gu chọn bạn đời của mỗi người tuy có khác nhau, nhưng nó không hề ngẫu nhiên hay vô chừng như ta vẫn tưởng. Dù mỗi cá nhân là một bản thể riêng biệt, nhưng nhìn chung, "kim chỉ nam" của chúng ta thường xoay về những hướng khá tương đồng. Khi khảo sát một nhóm người đủ lớn, bạn sẽ thấy hiện ra một mẫu số chung về sở thích, bất chấp những khác biệt nhỏ nhặt giữa họ.

Nếu gu chọn người yêu thực sự là ngẫu nhiên, chúng ta sẽ chẳng bao giờ tìm thấy một quy luật nào cả. May mắn thay, thực tế không phải vậy: bạn luôn có thể tìm thấy những giá trị cốt lõi ẩn sau những sở thích bề nổi.

Sở dĩ việc tìm hiểu đâu là phẩm chất quan trọng nhất thường gặp khó khăn là vì con người có xu hướng "tham lam", ai cũng muốn người yêu mình phải hội tụ đủ mọi đức tính tốt đẹp trên đời. Điều này gây không ít bối rối cho những ai đang nỗ lực hoàn thiện bản thân để trở nên thu hút hơn trong mắt người khác.

Gạn đục khơi trong

May mắn thay, vẫn có những cách để chúng ta tìm ra đâu mới là những phẩm chất quan trọng nhất. Thông thường, các nghiên cứu sẽ yêu cầu người tham gia thực hiện một kiểu "lựa chọn bắt buộc" giữa các đặc điểm khác nhau. Chẳng hạn, trong nghiên cứu gần đây của chúng tôi, chúng tôi đã sử dụng một thử thách vốn rất quen thuộc với những ai hay chơi trò chơi điện tử có phần tự tạo nhân vật.

Chúng tôi đưa cho gần 2.500 người tham gia danh sách 8 phẩm chất và một "ngân sách" giới hạn để họ tự "xây dựng" nên hình mẫu bạn đời lý tưởng cho một mối quan hệ lâu dài. Họ thực hiện việc này vài lần với các mức ngân sách khác nhau.

Bằng cách so sánh cách mọi người phân bổ số tiền ít ỏi so với khi họ dư dả, chúng tôi đã tìm ra những phẩm chất mà họ ưu tiên chi tiền trước tiên (tức là những thứ "thiết yếu") và những phẩm chất họ chỉ đầu tư khi đã thừa tiền (tức là những thứ "xa xỉ").

Để câu chuyện thêm phần thú vị, chúng tôi cũng xem xét liệu những lựa chọn này có khác biệt giữa nam và nữ, hay giữa những người đến từ các quốc gia phương Đông và phương Tây hay không.

Những điều thiết yếu và những thứ xa xỉ

Kết quả từ bài trắc nghiệm cho thấy có ba phẩm chất nổi lên như những nhu cầu thiết yếu: lòng tốt, ngoại hình thu hút và triển vọng tài chính tốt. Tất nhiên vẫn có những sự khác biệt nhỏ. Ví dụ, nam giới có xu hướng xem khả năng tài chính của phụ nữ là một điều xa xỉ, trong khi chỉ có phụ nữ phương Đông mới coi đức tin tôn giáo là một yếu tố cần thiết.

Dưới góc độ tâm lý học tiến hóa, không có gì ngạc nhiên khi "bộ ba quyền lực" này đại diện cho những đặc điểm nền tảng giúp duy trì nòi giống suốt chiều dài lịch sử. Một người bạn đời tử tế, ưa nhìn và có nguồn lực tài chính chính là người vừa có khả năng, vừa sẵn lòng đầu tư thời gian, của cải và cả những nguồn gen tốt vào mối quan hệ, đặc biệt là trong việc nuôi dạy con cái.

Ngược lại, hãy thử hình dung bạn đang trong một mối quan hệ gắn bó lâu dài với một người ích kỷ, thiếu hợp tác, không có vị thế hay tiền bạc, và ngoại hình cũng chẳng mấy mặn mà. Thật buồn là nhiều người không cần phải tưởng tượng điều này, bởi đó chính là căn nguyên của những lời than vãn phổ biến nhất trong những cuộc hôn nhân không hạnh phúc.

Lòng tốt là "vua"

Đối với tôi, điều thú vị nhất về "bộ ba quyền lực" này là sự quan trọng của chúng được thể hiện rõ qua cái cách mà chúng ta dốc sức để cải thiện (hầu hết) chúng.

Có những người đàn ông và phụ nữ làm việc quên mình đến kiệt sức chỉ để tích lũy tài sản và địa vị; lại có những người lao vào các chế độ ăn kiêng khắc nghiệt hay tập luyện cường độ cao để nâng tầm nhan sắc. Những xu hướng này không chỉ có ở phương Tây mà dường như còn trở nên mạnh mẽ hơn dưới tác động của công nghiệp hóa và công nghệ.

Nhưng còn lòng tốt thì sao? Mặc dù đây là phẩm chất đứng đầu bảng đối với hầu hết người tham gia nghiên cứu, nhưng thật lạ là chẳng có một "ngành công nghiệp lòng tốt" nào bùng nổ, cũng chẳng có những khóa học rầm rộ dạy cách thấu cảm và bao dung. Những bài học về sự sẻ chia và quan tâm dường như chỉ gói gọn trong các chương trình thiếu nhi, nơi các nhân vật rối dạy bảo trẻ nhỏ, chứ hiếm khi xuất hiện qua lời của các "người truyền cảm hứng" trên mạng xã hội.

Một phần của vấn đề có lẽ nằm ở chỗ lòng tốt rất khó để rèn luyện, và sự thể hiện lòng tốt lại gắn liền với sự tương tác giữa hai người. Với nhiều cặp đôi, việc tập trung vào sự hợp tác, giao tiếp và thấu hiểu lẫn nhau chỉ thực sự được đặt ra khi họ tìm đến chuyên gia tâm lý, một lựa chọn thường được xem là "cứu cánh cuối cùng" khi mâu thuẫn đã lên đến đỉnh điểm.

Lời kết

Chúng ta thường rất kén chọn khi tìm kiếm bạn đời và mong muốn họ hội tụ đủ mọi đức tính tốt đẹp. Thế nhưng, khi phải đứng trước những lựa chọn sinh tồn, những phẩm chất quan trọng nhất lại là những thứ giúp chúng ta xây dựng một tổ ấm vững bền. Trong khi chúng ta dường như luôn bản năng tìm cách "nâng cấp" ngoại hình hay tiền tài, thì lòng tốt – viên gạch nền tảng nhất – đôi khi lại bị bỏ quên.

Nếu bạn muốn trở nên thu hút hơn trong mắt những người xung quanh, hay đơn giản là muốn giữ lửa cho tình yêu hiện tại, hãy thử bắt đầu từ việc vun đắp và thể hiện lòng tốt của mình qua sự hợp tác, quan tâm và thấu cảm.  

References

Thomas, A. G., Jonason, P. K., Blackburn, J. D., Kennair, L. E. O., Lowe, R., Malouff, J., ... & Li, N. P. (2020). Mate preference priorities in the East and West: A cross‐cultural test of the mate preference priority model. Journal of personality, 88(3), 606-620.

Tác giả: Andrew G. Thomas PhD CPsychol MBACP

Nguồn: The Most Valuable Trait in a Relationship Partner | Psychology Today