Sự kiên trì trong cuộc sống

Ý CHÍNH

• Sự kiên trì thường mang dáng hình của lòng trung thành bền bỉ và thầm lặng, thay vì những hành động dũng cảm phô trương.
• Tiến về phía trước, dù chậm chạp đến đâu, vẫn là điều sống còn khi ta phải đối mặt với những trở lực đè nén tâm trí.
• Các nghiên cứu tâm lý cho thấy sự kiên trì và tinh thần lạc quan có thể giúp làm giảm đáng kể tình trạng lo âu, trầm cảm và những cơn hoảng loạn.

“Nếu không thể bay, hãy chạy; nếu không thể chạy, hãy đi bộ; nếu không thể đi bộ, hãy bò; nhưng dù làm gì đi nữa, bạn vẫn phải tiếp tục tiến về phía trước.” 

— Martin Luther King, 1960

Dạo gần đây, tôi đã phải “bò” rất nhiều.

Và tôi biết mình không cô độc trên hành trình này. Cuộc sống, vào những thời điểm nhất định, luôn chất lên vai mỗi chúng ta một chiếc gùi nặng trĩu những thử thách, những gánh nặng đè nén tâm hồn không chỉ ở hiện tại mà còn kéo dài dai dẳng về sau.

Để rồi, đôi lúc chúng ta đã nghĩ đến chuyện bỏ cuộc.

Tôi không dám cho rằng những nỗi đau của mình tồi tệ hơn bất kỳ ai khác, nhưng quả thực: với riêng tôi, đó là cuộc chiến chống lại sự tiến triển âm ỉ của căn bệnh Alzheimer, bệnh ung thư, sự trút xuống của hố đen trầm cảm, và nỗi đau mất đi người con trai vào năm 2022. Không người cha, người mẹ nào nên phải trải qua cảnh "lá vàng khóc lá xanh".

Có những ngày, sự thôi thúc buông bỏ xâm chiếm lấy toàn bộ tâm trí, khi cơ thể như đóng băng trong khoảnh khắc đó và những "bóng mộng" tâm lý liên tục xâu xé. Nhưng tôi đang cố gắng không sập bẫy sự tuyệt vọng ấy, và luôn hướng tâm trí nghĩ về vô vàn người khác cũng đang vật lộn sinh tồn ngoài kia.

Tôi tìm thấy nguồn động viên từ câu nói của Albert Einstein: “Bạn không bao giờ thất bại cho đến khi bạn ngừng cố gắng.”

Là một cựu vận động viên đã ở tuổi 76, tôi không muốn ngừng nỗ lực. Thế nên, tôi vẫn đang gồng mình chiến đấu để tiến về phía trước, dù chẳng thể nói rằng điều đó dễ dàng theo bất kỳ cách nào.

Mỗi người trong chúng ta tìm kiếm sự tỉnh thức và thấu suốt theo những cách khác nhau. Tôi sinh ra và trưởng thành trong một gia đình Công giáo gốc Ireland, cả cha và mẹ tôi đều mang dòng máu Ireland đậm nét (47 trong số 48 nhánh trên gia phả gia đình tôi đều đến từ vùng đất Éire). Hiện tại, niềm tin tâm linh của tôi nghiêng về hướng Tin Lành hơn, dù tôi chưa bao giờ quên đi gốc rễ của mình.

Tôi không có ý giảng giải đạo lý, mà chỉ đang nỗ lực tìm kiếm sự kết nối; bởi lẽ tất cả chúng ta đều đến từ những bối cảnh và trải nghiệm sống thật khác biệt.

Và tôi luôn dành sự trân trọng sâu sắc cho điều đó…

Image by symphonyoflove from Pixabay

Mới đây, tôi có xem bộ phim bom tấn mùa hè The Odyssey, tác phẩm của đạo diễn Chris Nolan kể lại bản anh hùng ca cổ đại về người anh hùng Odysseus, người đã vượt qua chuỗi bi kịch và trở lực kéo dài tưởng chừng vô tận để trở về nhà với vợ con sau cuộc chiến thành Troy. "Máu chảy nhưng không gục ngã", như những dòng thơ bất hủ của William Henley trong bài “Invictus”, Odysseus chưa bao giờ bỏ cuộc. Và bằng sự kiên trì phi thường, cuối cùng ông cũng đã đặt chân về đến mái nhà xưa.

Doug Scalise, vị mục sư của tôi ở vùng Outer Cape Cod, từng nhấn mạnh khát vọng sống mãnh liệt của Odysseus trong bài giảng Chủ nhật để khắc họa sức mạnh niềm tin cần có giúp con người bền bỉ bước qua cuộc đời. “Có một điều gì đó thật sâu sắc và đáng kính trọng ở việc một người nhất quyết không chịu từ bỏ,”mục sư Scalise chia sẻ. “Đôi khi chúng ta hình dung sự kiên trì là những hành động dũng cảm phi thường. Thỉnh thoảng đúng là như vậy. Nhưng phần nhiều hơn, sự kiên trì lại mang dáng hình của sự trung thành thầm lặng đi qua trọn vẹn một đời người.”

Mục sư Scalise nói thêm: “Đã bao giờ bạn trải qua một tuần mà mỗi ngày trôi qua lại kéo theo một rắc rối mới, một thất vọng mới, hay một cuộc điện thoại báo những tin tức mà bạn chẳng hề muốn nghe?” Dẫn lời từ Sách Do Thái trong Tân Ước, ông nhắn gửi: “Niềm tin vào bất cứ điều gì đều đòi hỏi sự kiên trì.”

Là một con người hoàn toàn không hoàn hảo, tôi vẫn đang cố gắng tìm lối thoát khỏi thung lũng trầm cảm mà không để lòng mình chao xảo. Mục sư Scalise từng củng cố niềm tin trong tôi rằng: người ta không thể đáp máy bay trực thăng để cất cánh bay vút ra khỏi một thung lũng ngoằn ngoèo, nhiều biến cố như thế; cách duy nhất là bạn phải tự mình kiên nhẫn bước từng bước ra khỏi nó.

Chúng ta thường tìm thấy sức mạnh kiên trì theo những cách rất riêng, nhưng suy cho cùng, chỉ cần tiến về phía trước thì đó đã là sự phát triển rồi.

Các chuyên gia tâm lý học chỉ ra rằng, sự kiên trì chính là điểm giao thoa giữa đam mê và sức bền dai dẳng, và đây mới chính là yếu tố then chốt quyết định cuộc đời con người, vượt xa cả tài năng hay trí thông minh sẵn có.

Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) lưu ý rằng: “Những người không từ bỏ mục tiêu của mình (hoặc những người ngày càng kiên trì hơn theo thời gian) cùng với một góc nhìn tích cực dường như ít gặp phải tình trạng lo âu, trầm cảm và ít hứng chịu các cơn hoảng loạn hơn, theo một nghiên cứu kéo dài 18 năm trên hàng nghìn người Mỹ.”

Nghiên cứu này, được công bố bởi Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ trên Tạp chí Tâm lý học Bất thường (Journal of Abnormal Psychology), chỉ ra: “Sự kiên trì nuôi dưỡng cảm thức về mục đích sống, từ đó tạo ra khả năng phục hồi tâm lý chống lại, hoặc làm giảm bớt mức độ hiện tại của rối loạn trầm cảm gia tăng, rối loạn lo âu lan tỏa và rối loạn hoảng sợ.”

Tác giả chính của nghiên cứu, thạc sĩ Nur Hani Zainal từ Đại học Bang Pennsylvania, nhận định: “Việc nhìn vào mặt tích cực của những biến cố không may cũng mang lại hiệu ứng tương tự, bởi khi đó con người cảm nhận được cuộc sống này là có ý nghĩa, có thể hiểu được và có thể quản lý được. Những phát hiện của chúng tôi gợi mở rằng mọi người hoàn toàn có thể cải thiện sức khỏe tinh thần của mình bằng cách nâng cao hoặc duy trì mức độ bền gan, khả năng phục hồi tâm lý và tinh thần lạc quan.”

Chẳng ai nói rằng chặng đường này sẽ dễ dàng. Nhưng những bước chân nhỏ bé luôn có giá trị riêng của chúng.

Như Mục sư King từng chiêm nghiệm: “Bạn không cần phải nhìn thấy trọn vẹn cả cầu thang, chỉ cần bước đi bước đầu tiên.”

Nếu Odysseus không kiên trì, nếu ông chọn cách từ bỏ, thì biểu tượng mà xem, ông vẫn sẽ mãi mắc kẹt bên trong Con ngựa thành Troy.

Và đó chắc chắn không phải là nơi an yên cho bất kỳ ai trong chúng ta.