Tâm lý học đằng sau những rung động sau 240 giờ

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Áp lực từ "chiếc đồng hồ xã hội" trong mỗi nền văn hóa có thể tạo ra sự hối thúc, khiến người ta dễ dàng đưa ra cam kết gắn bó nhanh chóng hơn.
• Việc trải lòng và chia sẻ sâu sắc giúp đẩy nhanh sự thân mật, tạo ra một cảm giác gắn kết mạnh mẽ, dù đôi khi đó chỉ là sự gần gũi nhất thời trong một môi trường giả lập.
• Cảm giác mới lạ cùng những cung bậc cảm xúc dâng trào dễ khiến chúng ta nhầm lẫn giữa những phản ứng sinh lý của cơ thể với một sự kết nối tâm hồn đích thực.

Xét trên lý thuyết, ý tưởng này nghe có vẻ khá lạ lùng: 32 người độc thân tham gia hẹn hò cấp tốc trong 10 ngày với hy vọng tìm thấy tri kỷ của đời mình. Chỉ có một nút thắt duy nhất: Họ không được phép nhìn thấy mặt nhau.

Vậy mà, đó chính là tiền đề tạo nên sức hút của một trong những chương trình ăn khách nhất trên Netflix - "Love Is Blind" (Hẹn hò mù).

Dù hình thức hẹn hò cấp tốc đã xuất hiện từ những năm 90, nhưng việc đặt ra cái kết là một lời cầu hôn đã đẩy kịch tính lên cao độ, và có lẽ đó cũng chính là điều giữ chân khán giả. Nhưng đồng thời, nó cũng đặt ra một câu hỏi đầy trăn trở: Làm sao những con người này có thể yêu nhau nhanh đến thế?

Hóa ra, có rất nhiều lý giải dưới góc độ tâm lý giúp chúng ta hiểu tại sao, và bằng cách nào các thí sinh lại sẵn sàng ngỏ lời cầu hôn chỉ sau vẻn vẹn 240 giờ quen biết.

Image: MilanMarkovic78/Shutterstock

Vai trò của hoàn cảnh và áp lực xã hội

Có thể nói rằng, may mắn đã mỉm cười với các thí sinh ngay từ vạch xuất phát. Xét về lý thuyết, họ đã có sẵn những điểm chung: không chỉ cùng khao khát tiến tới hôn nhân, mà những ai tìm đến chương trình này thường sẽ có các nét tính cách tương đồng như sự cởi mở, lòng ham thích phiêu lưu và xu hướng coi trọng tâm hồn hơn vẻ bề ngoài. (Tuy nhiên, gần đây cũng có những hoài nghi về mục đích thực sự của các thí sinh, khi một số khán giả tự hỏi liệu có phải họ tham gia chỉ để đánh bóng tên tuổi trên mạng xã hội hay không).

Bên cạnh đó, "chiếc đồng hồ xã hội" của mỗi nền văn hóa cũng đóng một vai trò nhất định. Thuật ngữ này dùng để chỉ một "lộ trình định sẵn bởi văn hóa cho các cột mốc quan trọng trong đời, như kết hôn, sinh con hay bắt đầu công việc đầu tiên". Chiếc đồng hồ thầm lặng này không chỉ ảnh hưởng đến hành vi mà còn tác động đến cách chúng ta nhìn nhận về chính bản thân mình.

Thí sinh 30 tuổi Mike Gibney là một ví dụ điển hình cho hiện tượng này. Ban đầu, chàng quản lý kinh doanh này nói rằng anh thấy ổn nếu việc sinh con vẫn còn là một "dấu hỏi" đối với vị hôn thê tương lai, Emma Betsinger. Thế nhưng, quan điểm của anh đã xoay chuyển hoàn toàn khi cặp đôi bước vào giai đoạn hai, cùng chung sống trong một căn hộ.

"Chúng tôi nhận lại điện thoại," Mike giải thích trong tập 7, "điều đầu tiên tôi thấy là: cậu bạn thân nhất của tôi sắp có con. Họ vừa mới cưới nhau được 6 tháng. Rồi một người bạn thân khác cũng sắp lên chức bố. Tôi chỉ muốn chắc chắn rằng điều đó cũng nằm trong tương lai của mình. Tôi muốn có một gia đình."

Liệu có phải là ngẫu nhiên khi Mike cảm thấy sự hối thúc trỗi dậy mạnh mẽ ngay khi vừa trở lại "thế giới thực"? Câu trả lời là không. Theo các nghiên cứu, việc cảm thấy mình "chậm chân" so với những cột mốc cuộc đời mong đợi thường đi kèm với sự gia tăng căng thẳng và bất ổn về tâm lý.

Sự thân mật được đẩy nhanh

Tuy nhiên, có thể nói rằng ngay cả "những người bình thường" trong cuộc sống thường nhật cũng phải đối mặt với những hiện tượng kể trên. Suy cho cùng, có bao nhiêu người độc thân ở ngưỡng tuổi 30 chẳng cảm thấy "chiếc đồng hồ xã hội" đang gõ nhịp thúc giục, và khao khát tìm được một người bạn đời có cùng hệ giá trị với mình?

Đây chính là lúc chương trình "Love Is Blind" thực hiện tốt nhất việc dẫn dắt cảm xúc của các thí sinh, dù là vô tình hay hữu ý.

Ở đây, chúng ta có thể nhìn vào minh chứng từ một thí nghiệm thú vị được thực hiện vào năm 1997. Trong môi trường phòng thí nghiệm, những sinh viên đại học không quen biết nhau được ghép đôi và chia thành hai nhóm: Nhóm 1 được hướng dẫn hỏi nhau những câu "xã giao" đơn giản, như kỳ nghỉ yêu thích của họ là gì. Ngược lại, Nhóm 2 được giao nhiệm vụ hỏi nhau 36 câu hỏi với mức độ thân mật tăng dần, chẳng hạn như: "Lần cuối cùng bạn khóc trước mặt một người khác là khi nào?". Nghiên cứu cho thấy chỉ sau khoảng 45 phút, những người ở Nhóm 2 cảm thấy gắn kết với nhau hơn hẳn so với những người chỉ trò chuyện bâng quơ.

Dù kết quả này không quá gây ngạc nhiên, hãy thử xem nó ảnh hưởng thế nào đến các thí sinh của "Love Is Blind". Bị giới hạn trong những chiếc "kén" - những căn phòng cách biệt nơi các cặp đôi không có việc gì làm ngoài trò chuyện - những người tham gia đã dấn thân vào các cuộc hội thoại sâu sắc về những chủ đề mà có người thú nhận họ chưa từng kể với ai. Như thí sinh Victor St. John đã nói với người vợ hiện tại, Christine Hamilton, trong lời thề nguyện tại đám cưới: "Vào lúc này, em hiểu về anh nhiều hơn bất kỳ ai trên hành tinh này." Như nghiên cứu đã kết luận, việc sẵn lòng bộc bạch và chia sẻ lẫn nhau có thể chi phối cảm nhận của con người về sự gần gũi, ngay cả khi trên thực tế, những thí sinh này vẫn còn thiếu sót rất nhiều thông tin về đối phương. Ngoài việc không biết mặt mũi người kia ra sao, cho đến tận lúc cầu hôn, chưa một ai gặp gỡ gia đình của nhau, chưa từng thấy nhau trong "đời thực", hay thậm chí là chưa có một buổi hẹn hò "bình thường" đúng nghĩa. Thế nhưng, nhiều người trong số họ vẫn tin chắc rằng mình đã đạt đến một sự gắn kết mà họ chưa từng trải qua bên ngoài chương trình.

Sự mới lạ và Sức hút

Nghiên cứu chỉ ra rằng sự mới lạ và những phản ứng sinh lý cũng có thể làm tăng cường cảm xúc lãng mạn. Nói cách khác, nếu tim chúng ta đập nhanh hay lòng bàn tay đổ mồ hôi vì sợ hãi hoặc phấn khích, chúng ta thường có xu hướng tin rằng những dấu hiệu sinh lý đó là biểu hiện của tình yêu. Hiện tượng này, được gọi là thuyết "nhầm lẫn sự hưng phấn", có thể giải thích phần nào lý do tại sao những người chưa từng gặp mặt ngoài đời lại cảm thấy bị thu hút mạnh mẽ đến vậy. Sự cộng hưởng từ các yếu tố như tính cạnh tranh, áp lực thời gian dồn dập, những quyết định thay đổi cả cuộc đời, và cảm giác lạ lẫm khi đứng trước ống kính máy quay đã tạo nên một môi trường hoàn hảo để đẩy cảm xúc lên cao trào. Giữa sự pha trộn đầy kịch tính của lo âu và phấn khích ấy, điều kiện đã chín muồi để con người ta nhầm tưởng những rung cảm mạnh mẽ trong cơ thể chính là tiếng gọi của trái tim.

Và vì thế, dù nhiều người trong chúng ta có lẽ sẽ chẳng bao giờ đăng ký tham gia "Love Is Blind", nhưng những mối tình "thần tốc" của các thí sinh có lẽ cũng không quá khó hiểu như vẻ ngoài của chúng. Có lẽ, khi đặt những người vốn đã sẵn sàng kết hôn vào một môi trường khuyến khích sự chia sẻ tận sâu thẳm tâm hồn, việc kết nối sẽ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Và có lẽ, khi thêm vào những yếu tố như máy quay và sự cạnh tranh, sự hưng phấn về sinh lý sẽ tăng cao, khiến ta thật dễ dàng nhầm lẫn một trái tim đang đập loạn nhịp với việc đã tìm thấy tình yêu của đời mình. Nói cách khác, tình yêu có lẽ không hề mù quáng; nó đơn giản chỉ là kết quả của một hoàn cảnh đặc biệt mà thôi. 

Tác giả: Kristina Virro, MS

Nguồn: The Psychology of Falling in Love in 240 Hours | Psychology Today