Tâm lý học hành vi tán tỉnh: đâu mới là phương thức thực sự hiệu quả?

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Quyết định về việc một ai đó có sức hút hay không vốn được bộ não đưa ra một cách vô thức.
• Trong phần lớn các trường hợp, sự tự tin, diện mạo hay một lời mở đầu hoàn hảo đều không phải là những công cụ tán tỉnh hữu hiệu nhất.
• Khi người ta nhắc đến hai chữ "phản ứng hóa học" (chemistry), điều họ thực sự muốn nói chính là khả năng nhận diện một sợi dây liên kết của bộ não.

Nhiều người trong chúng ta vẫn tin rằng sự thành bại trong việc tán tỉnh phụ thuộc vào lòng tự tin, vẻ ngoài cuốn hút hay một lời rào đón thật kêu. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học lại gọi tên một sự thật hoàn toàn khác biệt.

Để kiếm tìm câu trả lời, các nhà nghiên cứu đã tiến hành khảo sát gần 1.000 người tham gia (đến từ cả Mỹ và Na Uy) nhằm xác định xem phương thức tán tỉnh nào sẽ mang lại tỉ lệ thành công cao nhất (Kennair và các cộng sự, 2022).

Kết quả thu được đã khiến chính các nhà khoa học phải bất ngờ: những chiêu thức gặt hái được nhiều quả ngọt nhất lại chẳng hề dựa dẫm vào sự hấp dẫn ngoại hình, sự tự tin hay cách nhả chữ sao cho chuẩn mực. Thay vào đó, bí mật lại nằm ở cách thức tâm trí chúng ta vận hành khi đứng trước lăng kính đánh giá sức hút của đối phương.

Bộ não quyết định trước cả khi bạn kịp nhận ra

Khi bạn lần đầu gặp gỡ một ai đó, những khoảnh khắc chập chững ban đầu ấy mang sức nặng lớn lao hơn phần lớn chúng ta vẫn tưởng.

Trước khi bạn kịp đưa ra một quyết định có ý thức rằng mình có thiện cảm với đối phương hay không, bộ não đã âm thầm đặt ra một loạt câu hỏi:

• Liệu mình có thể tin tưởng con người này?
• Họ có thể thấu hiểu mình chăng?
• Mình có thể tìm thấy cảm giác thoải mái khi ở bên họ?
• Liệu mình có vui lòng nếu dành thêm thời gian cho họ?

Hầu hết các quá trình này đều diễn ra một cách tự động. Trong từng tích tắc của cuộc tương tác, dù là một nụ cười, một ánh mắt chạm nhau, hay một khoảng lặng ngập ngừng đầy vụng về, bộ não của bạn vẫn đang miệt mài thu thập dữ liệu mà chính bạn cũng không hề hay biết.

Các nhà nghiên cứu đã đi đến kết luận rằng, nụ cười và sự giao tiếp bằng mắt chính là những nhân tố cốt lõi làm nên một cái đuôi "bắt sóng" thành công (Kennair và các cộng sự, 2022). Những biểu hiện giản đơn này truyền tải sự ấm áp và lòng cởi mở ngay cả trước khi hai bên bắt đầu một cuộc trò chuyện thực sự. Điều đó minh chứng rằng, bộ não của bạn không hề kiếm tìm sự hoàn hảo, nó chỉ mải miết đi tìm một sự kết nối.

Tuy nhiên, vẫn còn một kỹ thuật tán tỉnh khác được đánh giá cao hơn cả, và nó hoàn toàn không liên quan gì đến những hành vi phi ngôn ngữ này.

Những phát hiện của giới khoa học

Nhiều người trong chúng ta vẫn xem tán tỉnh như một nỗ lực nhằm khơi gợi sự hứng thú nơi đối phương hoặc một phương thức để khiến bản thân trở nên nổi bật. Họ làm mọi cách để gây chú ý, để trông thật lộng lẫy và hoàn hảo. Thế nhưng, các nhà nghiên cứu lại có một góc nhìn hoàn toàn khác về cách thức một cuộc tán tỉnh thành công thực sự vận hành.

Theo một công trình nghiên cứu được thực hiện bởi các học giả trên toàn thế giới (Kennair và các cộng sự, 2022), những người tạo được dấu ấn sâu đậm nhất trong lòng đối phương không phải là những kẻ cố công phô diễn bản thân; mà chính là những người biết cách đồng kiến tạo một trải nghiệm cảm xúc chung với đối tượng mà họ đang hướng đến.

Nghiên cứu này đã thu thập ý kiến từ hàng ngàn người phản hồi tại cả Na Uy và Hoa Kỳ. Các nhà khoa học đã yêu cầu gần 1.000 người đánh giá một danh sách gồm 40 hình thức tán tỉnh khác nhau, rồi xếp hạng chúng dựa trên mức độ hiệu quả đối với cả một mối quan hệ ngắn hạn lẫn dài hạn (Kennair và các cộng sự, 2022).

Kết quả từ khối lượng dữ liệu nghiên cứu đồ sộ này chỉ ra rằng, đỉnh cao của nghệ thuật tán tỉnh không nằm ở sự tự tin (dưới bất kỳ hình thức nào); cũng chẳng phải việc khoác lên mình những bộ cánh quyến rũ, hay việc buông lơi một câu mở đầu hoàn mỹ. Thay vào đó, điều các nhà nghiên cứu tìm thấy là: chiếc cầu nối tuyệt vời nhất để chạm đến một tâm hồn khác chính là khiếu hài hước, tiếp nối theo sau bởi những nụ cười ấm áp và sự giao tiếp bằng mắt (Kennair và các cộng sự, 2022).

Thuở ban đầu, vì tính chất quá đỗi giản đơn của câu trả lời này, hẳn sẽ có ít người tin vào nó, cho đến khi họ thực sự thấu hiểu được hành vi cười lớn sẽ tạo nên những biến chuyển gì bên trong mê cung bộ não của chúng ta. 

Khía cạnh thần kinh học của hành vi tán tỉnh

Sức mạnh của khiếu hài hước vốn không nằm ở giá trị giải trí thuần túy; nó ẩn mình trong khả năng gắn kết hai tâm hồn. Khi hai cá thể cùng chia sẻ một tiếng cười, họ đang cùng nhau trải nghiệm một cung bậc cảm xúc hài hòa trong một khoảnh khắc ngắn ngủi.

Hiện tượng này được các nhà tâm lý học gọi là sự đồng bộ cảm xúc, hay phản ứng đồng thời của hai bộ não trước một kích thích từ bên ngoài. Suy cho cùng, "phản ứng hóa học" giữa hai con người vốn được nhào nặn nên từ chính trải nghiệm cảm xúc chung này.

Bên cạnh việc kiến tạo những mối liên kết, khiếu hài hước còn là biểu hiện của trí tuệ xã hội, sự nhạy cảm về mặt cảm xúc và khả năng thấu cảm góc nhìn của đối phương. Đó là lý do vì sao khi một người bật cười trước lời bông đùa của người khác, họ rất có thể đang truyền tải một thông điệp mà mọi lời hay ý đẹp đều phải nghiêng mình bất lực: "Tôi đồng điệu với bạn." Cảm giác được thấu hiểu chính là một trong những dung môi mạnh mẽ nhất để con người tạo dựng nên sợi dây gắn kết.

Cùng nhau kiến tạo sợi dây liên kết

Năng lực tạo dựng sự kết nối không phải là một món quà thiên bẩm theo kiểu người có, kẻ không. Phát hiện từ công trình nghiên cứu này chỉ ra rằng, "phản ứng hóa học" không phải là một cú chạm ma thuật của sự may mắn, mà là kết quả kết tinh từ vô vàn những tương tác nhỏ nhặt, riêng lẻ giữa hai con người: một nụ cười, một ánh nhìn ấm áp, cảm giác được lắng nghe và một tiếng cười thật sảng khoái.

Dù những khoảnh khắc tương tác riêng rẽ góp phần làm nên sự gắn kết giữa người với người này không thể đảm bảo chắc chắn rằng tình cảm sẽ nảy nở, nhưng chúng lại tạo ra một mảnh đất vừa vặn, một điều kiện lý tưởng để sức hút bắt đầu thăng hoa.

Nghiên cứu này tuy tập trung chủ yếu vào sự hình thành "phản ứng hóa học" thông qua hành vi tán tỉnh; thế nhưng, nó cũng đồng thời chứng minh cách thức con người tạo nên những mối gắn kết sâu sắc giữa đồng loại với nhau. Những người mà chúng ta nhớ về như những hình mẫu cuốn hút, phong cách hay tự tin nhất, thường lại là những người giúp chúng ta cảm thấy hoàn toàn thoải mái khi được là chính mình.

Bởi lẽ, sau tất cả, mục đích chân thực của việc tán tỉnh là thiết lập một sợi dây liên kết giữa hai con người. Thông qua việc tán tỉnh, chúng ta bắc một nhịp cầu sang phía đối phương, bồi đắp cho họ một cảm giác đủ an toàn để bước qua và chạm vào kết nối.

Vì suy cho cùng, một cuộc tán tỉnh đỉnh cao không thực sự nằm ở việc gây ấn tượng với người khác. Nó là câu chuyện về việc tạo ra một mối liên kết, nơi trao cho cả hai bộ não một cơ hội để tự mình định đoạt: Tôi thích phiên bản của chính mình khi ở bên bạn.  

References

Kennair, L. E. O., Wade, T. J., Tallaksen, M. T., Grøntvedt, T. V., Kessler, A. M., Burch, R. L., & Bendixen, M. (2022). Perceived effectiveness of flirtation tactics: The effects of sex, mating context and individual differences in US and Norwegian samples. Evolutionary Psychology, 20(1). https://doi.org/10.1177/14747049221088011