Tuổi 50 "Mặc kệ đời": Khi người đàn bà cũ trong ta bỗng dưng biến mất

Con người ta thay đổi khi già đi. Không chỉ là những nếp chân chim nơi khóe mắt, mà chính cái "tôi" bên trong cũng đổi thay, những gì ta từng coi là hệ trọng, có ý nghĩa hay thú vị, những mong cầu và khao khát đều tiến hóa theo hành trình cuộc đời. Với nhiều phụ nữ, có một quãng thời gian mà hơi ấm bếp núc là tất cả những gì ta muốn, và thiên chức trong gia đình chính là định nghĩa về con người ta. Nhưng rồi cũng đến lúc, như thể một trang sách vừa lật sang, ta nhận ra mình đã bước ra khỏi chương đời ấy tự bao giờ.

Quá trình "trở thành" rồi lại "tái sinh" chính mình này thật thú vị, nhưng cũng đầy hoang mang. Có những sáng thức dậy, ta cảm giác như người phụ nữ mình từng là trước đây không còn trú ngụ trong thân thể này nữa. Điều kỳ lạ hơn cả là mọi thứ diễn ra âm thầm đến mức chính ta cũng chẳng hay. Ta bỗng thấy mình lạc lõng trong một cuộc trò chuyện về những chủ đề từng là "lẽ sống", để rồi nhận ra chúng chẳng còn chút sức nặng nào với mình nữa. Và thế là, ta thấy thật khó để tiếp tục gượng ép hay giả vờ quan tâm. Những điều từng tạo nên ý nghĩa giờ đã phai nhạt. Những vai diễn ta từng thủ vai bấy lâu, đột nhiên (hoặc có vẻ là vậy), không còn là nơi ta muốn dốc cạn tâm sức vào nữa.

Khoảnh khắc ấy sẽ đến (thường là khi phụ nữ chạm ngưỡng tuổi 50), cái việc phải lo toan cho nhu cầu của tất cả mọi người, phải gồng mình trở thành mẫu hình mà ai cũng kỳ vọng, bấy giờ không còn mang lại động lực, phần thưởng hay sự thôi thúc như trước. Trong các hội nhóm phụ nữ, thập kỷ này thường được gọi vui là độ tuổi "Mặc kệ đời" (F-it fifties), một cái tên lột tả chính xác tâm thế của sự chuyển mình này.

Tôi đã tự mình trải qua khoảnh khắc ấy khi phát hiện ra mình không còn cảm thấy cần thiết (hay khao khát) phải tự tay chuẩn bị bữa tối cho gia đình nữa. Hay nói rộng hơn, tôi không còn muốn làm "quản trò" để lên kế hoạch cho cả nghìn hoạt động, chuyến đi hoành tráng vào mỗi dịp cuối tuần.

Dẫu rằng từ nhiều năm nay, về mặt lý trí, tôi thừa hiểu những công việc ấy là do xã hội áp đặt và tôi đã bị định kiến làm cho tin rằng mình "phải" làm tất cả. Tôi hiểu rằng chăm lo cho mọi người 24/7 không phải trách nhiệm của riêng mình, và cũng chẳng phải lỗi tại tôi nếu ai đó cảm thấy thất vọng. Thế nhưng, tôi đã từng thực lòng tận hưởng việc làm một người mẹ như thế, và đôi khi hiện tại vẫn vậy. Dù điều gì đã tạo nên con người đó đi chăng nữa, thì đó cũng từng là điều tôi muốn, và tôi từng cảm thấy mình bị thôi thúc phải hoàn thành mọi việc, phải diễn tròn vai trong gia đình mình.

Sự thay đổi trong tôi không bắt đầu từ trí óc. Đó là một cuộc chuyển mình mà từng tế bào trong cơ thể đều cảm nhận được, về cách tôi muốn dành quỹ thời gian của mình, về những gì thực sự mang lại niềm vui và ý nghĩa. Điều thay đổi không nằm ở nhận thức, mà nằm ở mong cầu. Tôi đã thôi không còn khao khát hay thấy cần thiết phải làm tất cả những việc đó, phải gánh vác vai trò đó cho tất cả mọi người. Cái mong muốn mãnh liệt được vẹn toàn vai diễn ấy trong tôi đã tan biến tự lúc nào.

Đôi khi, những tia hối lỗi vẫn thoáng hiện, nhưng thực chất đó là nỗi buồn dành cho các con gái tôi nhiều hơn. Tôi buồn vì các con đã mất đi người mẹ của ngày xưa: người "siêu mẹ" mà có lẽ các con vẫn thích hơn. Nhưng sự hối lỗi này không còn đủ sức bắt tôi phải tiếp tục chạy theo những kỳ vọng, mà nó là sự chấp nhận rằng thời gian đã trôi đi, và tất cả chúng ta đều phải chịu ảnh hưởng của nó. Dù muốn hay không, tôi đơn giản là chẳng còn là "người lính nội trợ" mẫn cán như tôi đã từng, người vốn cũng từng rất yêu công việc đó. Nhưng sự thật là tôi không thể tiếp tục đóng mãi một vai diễn cho gia đình mình. Buông bỏ phiên bản cũ đó, đặt chiếc chảo xuống, chẳng phải là một cuộc đấu tranh dữ dội; nó cứ thế diễn ra thôi. Một thực tại mới đã bắt đầu.

Có những lúc, tôi tự hỏi người phụ nữ từng mẫn cán thực hiện tất cả những công việc đó với bao sức sống và trách nhiệm ấy là ai, người từng tìm thấy rất nhiều ý nghĩa và mục đích sống từ những bổn phận và vai trò của mình. Cô ấy đã biến đi đâu mất rồi? Phải chăng cô ấy đã đi ngao du đâu đó, hay đơn giản là đã hóa thân thành một người khác?

Dường như tôi không phải là người duy nhất nhận ra sự biến chuyển này. Gần đây, con gái tôi tặng tôi một chiếc cốc sứ với dòng chữ khiến tôi hiểu rằng con cũng nhận ra có một "bà mẹ" mới đang sống trong nhà mình, người phụ nữ trông giống hệt mẹ cũ, nhưng hành xử thì chẳng giống chút nào. Trên chiếc cốc con tặng, dòng chữ màu hồng rực rỡ viết rằng: "Mẹ e là con đang nhầm mẹ với ai đó còn bận tâm đến mấy chuyện này rồi."

Thật kỳ lạ và có chút bất an khi vẫn ở trong những hoàn cảnh từng rất quan trọng với mình, nhưng cảm xúc lại hoàn toàn khác biệt, như thể cuộc sống bên ngoài của bạn vẫn vậy, mọi người xung quanh vẫn nghĩ bạn là người cũ, nhưng thâm tâm bạn chắc chắn mình không còn là người đó nữa. Bạn bị "thả" vào cuộc đời của một ai đó từng là mình. Một người bạn kể với tôi rằng cô ấy ngồi nghe một bà mẹ khác thao thao bất tuyệt về các lựa chọn cho kỳ nghỉ hè của con. Trong khi người bạn kia muốn bạn tôi cũng phải sốt sắng góp ý như mọi khi, thì bạn tôi lại thấy mình như đang có một trải nghiệm "hồn lìa khỏi xác". Cô thấy chủ đề đó "nhạt nhẽo đến cùng cực"; nó đơn giản là không còn làm cô hứng thú hay thấy quan trọng nữa.

Thay đổi là một phần tất yếu của vòng đời. Những ưu tiên của chúng ta dịch chuyển, đôi khi rất đột ngột, như thể lật bàn tay, mà không có bất kỳ lời cảnh báo nào. Chúng ta không nhận ra chính mình vì những cách ta từng dùng để định nghĩa bản thân giờ không còn phù hợp nữa. Chẳng có vị đại diện nào từ vũ trụ đến xin phép ta để xóa bỏ phiên bản cũ và thay thế bằng một cái tôi mới cả.

Thực tế là "cái tôi" của chúng ta, thứ thực thể mà ta cứ ngỡ là cố định và có thể thấu hiểu, thực chất lại luôn không ngừng nảy nở và tiến hóa, để trở thành một phiên bản mới hơn. Bản chất con người ta là một quá trình, không phải là một đích đến. Vấn đề là chúng ta thường chống lại sự thật hiển nhiên này và cố giữ mình đứng yên một chỗ, làm một con người duy nhất, một cái tôi mà ta đã quen thuộc và hiểu rõ. Nhưng thường thì chúng ta sẽ lớn nhanh hơn "lớp áo" cũ đó, dù ta có muốn hay không.

Sự chuyển mình thường mang lại cảm giác không thoải mái; nhưng đó cũng là một quá trình thích nghi và tiến hóa đầy khôn ngoan. Nó giúp chúng ta không ngừng lớn lên và thay đổi. Nó biến cuộc đời và bản sắc của chúng ta thành một cuộc phiêu lưu. Và trên hết, nó cho phép ta tiếp tục khám phá chính mình trong những hình hài mới.

Khổ nỗi, phụ nữ thường tự trách móc và chỉ trích bản thân vì quá trình tự nhiên này. Kết quả là, chúng ta bỏ lỡ cơ hội sâu sắc mà nó mang lại. Chúng ta cảm thấy tội lỗi vì một cuộc chuyển mình mà, dù có thể tạm thời làm người khác hụt hẫng, nhưng vốn dĩ nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta.

Sự thay đổi đột ngột này không chỉ xảy ra trong đời sống gia đình, mà còn trong cả những mối quan hệ quan trọng nhất của ta nữa. Một sự thay đổi có thể gây xáo trộn tương đương, nhưng cũng đầy hữu ích và mạnh mẽ. (Tôi sẽ không kể về chiếc cốc mà chồng tôi đã tặng tôi đâu!) 

Tác giả: Nancy Colier LCSW, Rev.

Nguồn: The "F It Fifties": When the Person You Used to Be Is Gone | Psychology Today