Vì sao nhiều người cắt đứt liên lạc với cha hơn là với mẹ

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Các nghiên cứu cho thấy số người trưởng thành xa cách với cha hoặc người chăm sóc nam nhiều hơn so với mẹ hoặc người chăm sóc nữ.
• Một số nghiên cứu chỉ ra rằng khả năng xa cách với cha có thể cao gấp bốn lần so với mẹ.
• Các bà mẹ thường được “nới tay” hơn trong các mối quan hệ, đặc biệt là với con gái, khiến việc cắt đứt với mẹ trở nên nặng nề và dễ bị kỳ thị hơn.

“Dạo này có vẻ ai cũng đang cắt đứt liên lạc với cha mẹ mình.”

Đó là lời nhận xét tôi nghe từ một người tham dự trong buổi tập huấn tôi dẫn dắt vào mùa hè này.

Tôi luôn trân trọng những quan sát như thế, bởi chúng mở ra cánh cửa cho những cuộc trò chuyện quan trọng và cho chúng ta cơ hội cùng nhau nhìn sâu, bóc tách sự phức tạp phía sau những trải nghiệm xa cách gia đình.

Trái với những định kiến phổ biến, sự xa cách trong gia đình không phải là hiện tượng mới. Thực ra, nó phổ biến hơn nhiều so với điều chúng ta vẫn nghĩ. Tuy vậy, khi nhìn kỹ hơn vào việc ai là người thường bị cắt đứt liên lạc, một số khuôn mẫu dần lộ rõ. Nghiên cứu từ Ohio State University cho thấy người trưởng thành có xu hướng xa cách với cha nhiều hơn với mẹ, và một số nghiên cứu chỉ ra rằng những người từng sống sót sau lạm dụng có khả năng xa cách với cha cao gấp bốn lần so với mẹ.

Source: Pexels / Pixabay

Dưới đây là cái nhìn cận cảnh hơn về một số nguyên nhân phía sau điều này:

Vai trò giới trong những gia đình rối loạn góp phần tạo nên khoảng cách

Trong những trường hợp có lạm dụng và kiểm soát, hình ảnh người cha về mặt thống kê thường gắn với việc lạm dụng quyền lực một cách công khai hơn, đặc biệt trong các gia đình mang tính gia trưởng hoặc độc đoán.

Dĩ nhiên, mẹ cũng có thể gây tổn thương hoặc ràng buộc con cái một cách lệch lạc. Nhưng những vai trò giới và cách xã hội hóa từ lâu khiến hành vi của mẹ ít bị nhìn nhận là gây hại. Sự chênh lệch này phần nào bắt nguồn từ những chuẩn mực giới đã ăn sâu, vốn lý tưởng hóa người mẹ như người chăm sóc chính và là nguồn nuôi dưỡng cảm xúc cho con cái. Nhiều người con khi trưởng thành vẫn duy trì kết nối với mẹ vì cảm giác tội lỗi hoặc bổn phận, ngay cả khi mối quan hệ ấy đầy rối ren. Điều này đặc biệt đúng với con gái, những người thường được kỳ vọng phải xoa dịu xung đột, giữ hòa khí và duy trì sợi dây gắn kết gia đình, dù phải hy sinh sự bình an của chính mình.

Tuy nhiên, trong vài thập niên gần đây, khuôn mẫu này đã thay đổi, và nhiều người sống sót sau tổn thương cũng kể về việc họ xa cách với mẹ. Brianna nhớ lại:

“Cha tôi đã cố hết sức để làm mẹ dịu lại, nhưng ông cũng chỉ làm được đến thế. Mẹ là người đưa ra quyết định, là người quyết định ai bị phạt và khi nào. Khi tôi rời đi, tôi rời đi vì bà.”

Những chuẩn mực xã hội về cách đàn ông thể hiện cảm xúc

Nhiều người đàn ông được nuôi dạy trong môi trường dạy họ phải kìm nén cảm xúc. Vì thế, họ thường chật vật với sự mong manh, yếu mềm, ngay cả trước con cái mình. Điều này, như ta có thể đoán, khiến việc hàn gắn và kết nối lại trở nên khó khăn hơn. Tôi từng làm việc với những người đàn ông khao khát được nói chuyện với con, kể cả những người đang xa cách con mình, nhưng lại không vượt qua được nỗi sợ phải mở lòng.

Paul, một người đàn ông ngoài 50 tuổi, đang vật lộn với việc nhìn nhận và chấp nhận những sai lầm mình từng gây ra:

“Tôi nuôi dạy con trai theo cách tôi từng được nuôi dạy. Và giờ tôi biết điều đó là sai. Tôi ước gì có thể nói với nó rằng tôi xin lỗi, rằng ngày đó tôi không biết cách nào tốt hơn. Nhưng tôi không biết phải bắt đầu từ đâu. Có lẽ đã quá nhiều thời gian trôi qua rồi.”

Khi người cha không sẵn sàng hoặc không đủ khả năng tham gia vào quá trình sửa chữa và trưởng thành về mặt cảm xúc, sự xa cách đôi khi trở thành lựa chọn duy nhất để bảo vệ sức khỏe tinh thần. Jet cũng nhắc đến điều này khi nói về trải nghiệm của mình:

“Tôi nghĩ nếu cha tôi lớn lên trong một môi trường nơi đàn ông được phép buồn và được phép yếu mềm, có lẽ ông đã biết cách giữ gìn mối quan hệ với tôi. Tôi thường nghĩ ông muốn làm điều đó, nhưng ông không biết phải làm sao. Tôi đã thử chủ động nhiều lần, nhưng mối quan hệ này đơn giản là không lành mạnh.”

Sự xấu hổ và áp lực xã hội cũng góp phần

Dù xã hội ngày nay cởi mở hơn với chuyện xa cách nói chung, việc cắt đứt liên lạc với mẹ vẫn mang theo một định kiến nặng nề hơn. Điều đó khiến nhiều người ít khi chủ động làm điều này, và nếu có, họ cũng ngại ngần khi chia sẻ. Ngược lại, việc xa cách với cha, dù vẫn đau lòng, thường ít bị soi xét khắt khe như vậy.

Belinda là một trong rất nhiều người từng trải qua cảm giác này:

“Bạn đời của tôi xa cách với cha, và chẳng ai tỏ ra ngạc nhiên khi họ nhắc đến điều đó. Nhưng khi tôi nói mình không còn mối quan hệ với mẹ, tôi cảm nhận rất rõ sự phán xét từ những người không thể hiểu nổi làm sao một người con gái lại có thể cắt đứt với mẹ mình.”

Dù phổ biến, phần lớn những cuộc xa cách rồi cũng kết thúc

Các nghiên cứu cũng cho thấy, với đa số con cái đã trưởng thành, sự xa cách không kéo dài mãi mãi. Có khoảng 81% các trường hợp xa cách giữa mẹ và con, và 69% giữa cha và con, cuối cùng cũng tìm được cách nối lại. Tuy nhiên, nếu bạn đã quyết định cắt đứt liên lạc để bảo vệ sức khỏe tinh thần và sự an toàn của mình, điều đó không có nghĩa lựa chọn của bạn là sai, và cũng không có nghĩa hòa giải là điều bắt buộc, hay thậm chí là điều lành mạnh trong mọi hoàn cảnh.  

References

1. Ohio State University. (2022, December 15). Adult children more likely to be estranged from dad than mom. Ohio State University. news.osu.edu/adult-children-more-likely-to-be-estranged-from-dad-than-mom
2. Reczek, R., Stacey, L., & Thomeer, M. B. (2022). Parent–adult child estrangement in the United States by gender, race/ethnicity, and sexuality. Journal of Marriage and Family, 84(6), 1423–1442. https://doi.org/10.1111/jomf.12898
3. Pillemer, K. (2020). Fault Lines: Fractured Families and How to Mend Them. Avery
4. Conti, R. P. (2015). Family estrangement: Establishing a prevalence rate. Journal of Psychology and Behavioural Science, 3(2), 28–35

Tác giả: Kaytee Gillis, LCSW

Nguồn: Why More People Go No-Contact With Fathers Than Mothers | Psychology Today