16 cách chúng ta thường làm để vượt qua nỗi đau tan vỡ

Chia tay, đặc biệt là khi bản thân vẫn còn muốn gắn bó, thường là một trải nghiệm vô cùng đau đớn. Nó giống như một cơn bão lòng, kéo theo hàng loạt những hành vi phản xạ nhằm điều chỉnh lại cảm giác mất mát, sự gắn bó và cả cách chúng ta nhìn nhận chính mình.

Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà khoa học đã mời 118 người trưởng thành (65 phụ nữ, 53 đàn ông; độ tuổi trung bình là 36) chia sẻ về cách họ sẽ đối diện nếu mối tình họ trân trọng tan vỡ. Từ những chia sẻ chân thật đó, các nhà nghiên cứu đã liệt kê được 84 hành vi khác nhau, gom nhóm thành 16 chiến thuật và cuối cùng là 5 xu hướng ứng phó chính.

Xu hướng phổ biến nhất là cố gắng rời mắt khỏi mối quan hệ cũ (như tập trung vào bản thân hoặc giữ cho mình luôn bận rộn), tiếp đến là tìm kiếm sự an ủi từ người thân hoặc chọn cách thu mình lại. Ít phổ biến hơn, một số người tìm đến tình dục hoặc các chất kích thích để xoa dịu nỗi đau. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt giữa hai giới: Phụ nữ thường có xu hướng tìm đến sự hỗ trợ, sẻ chia, trong khi nam giới dễ tìm đến những mối quan hệ chớp nhoáng hoặc rượu bia. Thêm một điều thú vị là những người trẻ thường có xu hướng tìm về với bạn bè nhiều hơn.

Dưới đây là 16 chiến thuật cụ thể và ý nghĩa tâm lý ẩn sau mỗi hành động:

1. Tập trung vào chính mình

• Tôi sẽ dành thời gian chăm sóc bản thân.
• Tôi muốn được ở một mình để tĩnh tâm.
• Tôi sẽ học thêm điều gì đó để hoàn thiện mình.
• Tôi tập trung vào những mục tiêu cá nhân.
• Tôi làm những việc khiến mình thấy vui.
• Tôi dồn tâm sức vào những khía cạnh khác trong cuộc sống.

Đây là quá trình xây dựng lại bản sắc cá nhân, một hiện tượng rất tự nhiên sau chia tay. Khi không còn là một nửa của ai đó, chúng ta bắt đầu chuyển dịch từ tâm thế "chúng ta" trở về với cái tôi "chính mình".

2. Nỗ lực hàn gắn

• Tôi sẽ tìm mọi cách để người ấy quay lại.
• Tôi sẽ cố gắng chinh phục người ấy một lần nữa.
• Tôi chủ động liên lạc với họ.
• Tôi cố gắng chấp nhận thực tại (nhưng vẫn nuôi hy vọng).

Những hành vi này thường bắt nguồn từ khát khao khôi phục lại sự gần gũi và mong muốn có một cơ hội cuối cùng để thay đổi kết cục của chuyện tình.

Image: antoniodiaz/Shutterstock 

3. Cắt đứt sự liên tưởng

• Tôi sẽ vứt bỏ những món đồ gợi nhớ đến người cũ (quà cáp, quần áo).
• Tôi xóa hết ảnh của cả hai.
• Tôi xóa số điện thoại của họ.
• Tôi muốn hủy hoại những thứ thuộc về người đó.
• Tôi chặn họ trên mạng xã hội.
• Tôi cắt đứt mọi phương thức liên lạc.
• Tôi giữ khoảng cách với bất cứ điều gì liên quan đến người cũ.
• Tôi cố gắng gạt bỏ mọi suy nghĩ về họ ra khỏi đầu.

Đây chính là việc thiết lập các ranh giới cảm xúc. Hành động này giúp bạn giảm bớt việc phải đối mặt với những "ngòi nổ" gây đau lòng, dù đôi khi việc cố gắng kìm nén quá mức có thể khiến quá trình chữa lành bị chậm lại đôi chút.

4. Đi tìm lời giải cho sự đổ vỡ

• Tôi sẽ dành thời gian ngẫm nghĩ xem vì sao chuyện tình mình lại tan vỡ.
• Tôi cố gắng thấu hiểu ngọn nguồn của việc chia tay.
• Tôi muốn nhìn nhận lại mọi chuyện đã qua để hiểu lý do thực sự đằng sau kết cục này.
• Tôi cố gắng hiểu xem mình và người ấy đã sai từ đâu.
• Tôi sẽ tự nhìn lại những lỗi lầm của chính mình để không lặp lại chúng trong tương lai.
• Tôi cố gắng dùng lý trí để giải thích cho những nguyên nhân khiến cả hai chia lìa.

Đây là quá trình tìm kiếm ý nghĩa. Thông thường, việc hiểu rõ vì sao một mối quan hệ kết thúc có thể giúp chúng ta trưởng thành hơn. Tuy nhiên, nếu cứ mải mê suy diễn quá mức, nó dễ trở thành sự dằn vặt dai dẳng, khiến nỗi đau kéo dài mãi không thôi.

5. Tìm kiếm những mối quan hệ mới

• Tôi sẽ tìm cảm giác mới trong chuyện chăn gối với một người khác.
• Tôi tìm đến những mối quan hệ chớp nhoáng.
• Tôi sẽ bắt đầu đi hẹn hò trở lại.
• Tôi sẽ dùng các ứng dụng hẹn hò.
• Tôi muốn nhanh chóng bắt đầu một mối quan hệ mới.

Chiến thuật này có thể là một dấu hiệu của sự né tránh, nếu động lực của bạn chỉ là muốn tìm một "hình bóng thay thế" để quên đi việc phải đối diện với nỗi đau thực tại.

6. Thu mình lại với thế giới

• Tôi muốn được ở một mình, tách biệt với mọi người.
• Tôi sẽ đóng cửa lòng mình lại.
• Tôi sẽ không trò chuyện với bất kỳ ai.

Việc rút lui vào "vỏ ốc" có thể giúp bạn tạm thời tránh khỏi sự quá tải về cảm xúc trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu sự cô lập này kéo dài quá lâu, nó thường có xu hướng làm cho nỗi buồn và sự tuyệt vọng trở nên trầm trọng hơn.

7. Tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp

• Tôi sẽ tìm đến chuyên gia để được hỗ trợ về tâm lý.
• Tôi sẽ đi gặp bác sĩ tâm lý.
• Tôi sẽ thực hiện các liệu pháp trị liệu tâm lý.

Điều này thể hiện một tinh thần đối diện chủ động, khi bạn tự giác tìm kiếm một lộ trình bài bản để tháo gỡ và xoa dịu những nút thắt trong lòng.

8. Thay đổi góc nhìn theo hướng tích cực

• Tôi sẽ nuôi hy vọng rằng mình rồi sẽ gặp được một người tốt hơn.
• Tôi cố gắng tự nhủ rằng mình xứng đáng với một người tuyệt vời hơn thế.
• Tôi tin rằng mình hoàn toàn có thể tìm thấy một hạnh phúc mới.
• Tôi thử nghĩ rằng người ấy vốn dĩ không dành cho mình.
• Tôi cố gắng chấp nhận rằng khi mọi chuyện đã kết thúc, có lẽ nó cũng không còn đáng để mình níu giữ.
• Tôi tự trấn an rằng kết quả này thực ra lại tốt hơn cho chính mình.
• Tôi tin vào duyên số, rằng chuyện gì đến cũng phải đến.
• Tôi sẽ liệt kê những tính xấu của người cũ để nhận ra họ không hề phù hợp với mình.
• Tôi sẽ cố gắng để quên người ấy đi.

Đây là quá trình tái cấu trúc nhận thức, giúp chúng ta viết lại "kịch bản" về mối quan hệ cũ nhằm giảm bớt sự quyến luyến và ràng buộc về mặt cảm xúc.

9. Vùi đầu vào công việc

• Tôi sẽ dành trọn thời gian và tâm trí cho công việc hoặc học tập.
• Tôi tập trung tối đa vào các mục tiêu sự nghiệp.
• Tôi sẽ làm việc tăng ca, thêm giờ.
• Tôi sẽ đăng ký học lên cao hoặc tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu.

Công việc có thể giúp bạn tìm lại cảm giác kiểm soát và nhịp sống ổn định, nhưng đôi khi, đây cũng là một cách "trốn tránh" nỗi đau được xã hội chấp nhận.

10. Tìm về vòng tay gia đình

• Tôi sẽ hỏi xin lời khuyên từ người thân để biết mình nên đối diện với chuyện này thế nào.
• Tôi tìm kiếm sự an ủi, nâng đỡ tinh thần từ người thân (như bố mẹ, anh chị em, họ hàng).
• Tôi sẽ tâm sự về việc chia tay với gia đình mình.
• Tôi dành nhiều thời gian hơn cho những người thân yêu.

Gia đình có thể mang lại cho bạn cảm giác bình yên và điểm tựa vững chãi, dù đôi khi những góc nhìn từ người thân có thể khiến bạn vô tình bị đóng khung trong một cách hiểu cố định về sự đổ vỡ.

11. Giữ cho mình luôn bận rộn

• Tôi cố gắng để tâm trí mình không còn vương vấn đến những chuyện đang xảy ra.
• Tôi làm cho mình bận tối mắt tối mũi để không còn thời gian mà suy nghĩ về nó nữa.
• Tôi tìm việc này việc kia làm để khỏa lấp nỗi nhớ.
• Tôi dành nhiều thời gian hơn cho bạn bè.

Đây là một trong những cách được nhiều người lựa chọn nhất. Nó khá hiệu quả trong ngắn hạn để xoa dịu cơn đau, nhưng xét về lâu dài, đây chưa hẳn là phương thuốc hữu hiệu nhất để chữa lành hoàn toàn.

12. Chăm chút lại vẻ ngoài

• Tôi sẽ thay đổi diện mạo của mình (như cắt tóc, thay đổi phong cách ăn mặc).
• Tôi sẽ chăm sóc ngoại hình để mình trông rạng rỡ hơn.

Hành động này phản ánh mong muốn khôi phục lại sự tự tin hoặc là cách chúng ta đi tìm sự công nhận giá trị của bản thân sau khi vừa nếm trải cảm giác bị từ chối.

13. Tìm đến sự sẻ chia từ bạn bè

• Tôi sẽ hỏi bạn bè xem họ có lời khuyên nào để giúp mình vượt qua chuyện này không.
• Tôi tìm kiếm sự ủng hộ và an ủi từ bạn bè.
• Tôi kể cho bạn bè nghe về việc mình đã chia tay như thế nào.
• Tôi sẽ tâm sự chuyện buồn này với một người bạn khác giới.

Việc chia sẻ với những người xung quanh giúp chúng ta giải tỏa bớt nỗi lòng, tuy nhiên, nếu cứ lặp đi lặp lại câu chuyện cũ quá nhiều lần, bạn có thể vô tình rơi vào một vòng lặp u uất khó thoát ra.

14. Bắt đầu một sở thích hoặc hoạt động mới

• Tôi sẽ bắt đầu học một môn năng khiếu hoặc sở thích mới.
• Tôi tìm đến những hoạt động sáng tạo hoặc nghệ thuật để khuây khỏa.
• Tôi cố gắng gần gũi với thiên nhiên nhiều hơn (như đi dạo trong rừng hoặc công viên).
• Tôi sẽ đi tìm những niềm vui mới cho mình.

Đây là quá trình kích hoạt lại năng lượng sống bằng cách đưa những điều mới mẻ, ý nghĩa và những niềm vui nhẹ nhàng trở lại với cuộc đời mình.

15. Tìm đến các chất kích thích

• Tôi sẽ dùng đến thuốc hoặc các chất gây nghiện.
• Tôi tìm đến hơi men của rượu bia.

Cách tiếp cận này thường chỉ có tác dụng trì hoãn nỗi đau chứ không thể giúp bạn giải quyết hay xoa dịu được những tổn thương sâu sắc bên trong.

16. Chấp nhận những cảm xúc của chính mình

• Tôi cho phép mình được sống thật với những cảm xúc không mấy dễ chịu.
• Tôi để mình được quyền giận dữ.
• Tôi để mình được khóc thật to.

Đây chính là hình thức đối diện trực diện nhất với cảm xúc. Bạn không trốn chạy mà để nỗi đau được chảy trôi qua mình một cách tự nhiên.

Nghiên cứu chỉ ra rằng phần lớn chúng ta thường luân chuyển giữa các phương thức khác nhau: hôm nay có thể chọn cách đánh lạc hướng bản thân, nhưng hôm sau lại ngồi lại để suy ngẫm; lúc thì muốn níu kéo, lúc lại muốn lùi xa, khi thì cố gắng thay đổi góc nhìn, khi lại đắm mình trong ký ức. Hành trình vượt qua nỗi đau chia tay không phải là việc tìm ra một "công thức chuẩn xác", mà là nhận ra cách thức nào đang giúp bạn vững vàng bước tiếp và cách thức nào đang níu chân bạn trong vòng xoáy của sự dằn vặt, khiến bạn mãi không thể thoát ra.

References

Apostolou, M., Hadjiantoni, M., & Lajunen, T. J. (2025). Strategies for coping with the end of a desirable intimate relationship: An exploratory study. Evolutionary Psychology. https://doi.org/10.1177/14747049251368249

Tác giả: Mariana Bockarova Ph.D.

Nguồn: 16 Ways People Cope With Breakups | Psychology Today