2 dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý ngay từ những ngày đầu yêu

Bạn đã từng được ai đó gọi là “hoàn hảo” khi họ hầu như chưa thật sự hiểu bạn chưa? Một người luôn miệng nói bạn là món quà quý giá trong đời họ? Có thể hai bạn chỉ mới bắt đầu hẹn hò, và sự quan tâm ấy khiến bạn thấy được nâng niu, trân trọng. Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi hình ảnh lý tưởng họ vẽ về bạn bị lung lay? Nếu bạn mắc lỗi, hoặc không đạt đến “chuẩn mực” họ đặt ra trong đầu, họ có còn đối xử với bạn như trước không?

Giờ hãy thử hình dung điều ngược lại. Bạn ở bên một người luôn chê trách bạn. Họ không thích cách bạn ăn mặc, không hài lòng với món bạn chọn, không ưa bạn bè của bạn, và họ nói ra tất cả những điều ấy không ngừng. Có thể bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy có người vội vàng phán xét đến thế, dù họ gần như chưa biết câu chuyện đời bạn là gì. Bạn có thật sự hình dung được mình sẽ gắn bó lâu dài với một người như vậy không?

Cả hai thái cực này, lý tưởng hóa và chỉ trích liên tục, đều là dấu hiệu của sự mất cân bằng quyền lực trong giai đoạn đầu của một mối quan hệ. Và đây là lý do bạn cần thận trọng trước những “cờ đỏ” ẩn sâu bên dưới ấy.

Source: Kateryna Hliznitsova / Unsplash

1. Cái bẫy của chiếc bệ tôn thờ

Được lý tưởng hóa ở một mức độ nào đó có thể khiến ta cảm thấy được công nhận, nhất là khi người ấy ngưỡng mộ sự tử tế, thông minh hay những phẩm chất đáng quý khác của bạn. Sự khích lệ tích cực ấy thường làm tăng sức hút ban đầu, bởi trong những ngày đầu hẹn hò, ai cũng muốn thể hiện phiên bản tốt nhất của mình.

Thế nhưng, khi sự lý tưởng hóa đi quá xa, nó có thể âm thầm làm tổn thương mối quan hệ về lâu dài. Một nghiên cứu năm 2013 đăng trên Journal of Social and Personal Relationships cho thấy khi một người xem bạn là “hoàn hảo”, điều đó có thể khiến chính bạn hoặc giảm bớt nỗ lực của mình, hoặc rơi vào trạng thái lo âu về việc phải thể hiện thật tốt.

Bạn có thể nghĩ rằng mình chẳng cần thay đổi hay cố gắng thêm nữa, vì đã “hoàn hảo” rồi. Hoặc ngược lại, bạn cảm thấy áp lực phải giữ vững hình ảnh không thực tế mà người kia gán cho mình, dẫn đến căng thẳng, sống không thật với chính mình, thậm chí che giấu khuyết điểm chỉ để khỏi “làm họ thất vọng”.

Theo thời gian, kiểu tương tác này làm giảm sự hài lòng trong các mối quan hệ lâu dài hay hôn nhân, bởi sự thân mật đích thực chỉ có thể nảy nở khi cả hai chấp nhận những khiếm khuyết của nhau.

Đôi khi, người ấy lý tưởng hóa bạn vì họ đang chiếu lên bạn những nhu cầu chưa được đáp ứng hoặc những ảo tưởng của riêng họ, thay vì nhìn bạn như một con người trọn vẹn. Nhưng khi ai đó ngưỡng mộ bạn quá mức, sự ngưỡng mộ ấy có thể nhanh chóng biến thành thất vọng và chỉ trích khi họ nhận ra bạn không giống với hình ảnh hoàn hảo trong đầu họ, để rồi bạn ở lại với cảm giác hoang mang và tổn thương.

Những lời tâng bốc quá đà ngay từ đầu cũng có thể là một cách thao túng, nhằm đẩy nhanh sự thân mật, khiến bạn khó nhận ra các dấu hiệu cảnh báo khác. Bạn có thể bắt đầu cảm thấy mình đang không ngừng “thi tuyển” cho vai diễn “người yêu hoàn hảo”.

Sự lo âu vì thế dần tích tụ. Bạn tự hỏi: Khi những khuyết điểm không thể tránh khỏi của mình lộ ra, họ sẽ phản ứng thế nào? Bạn có thể vô thức ngừng sống thật, giấu đi cảm xúc hay nhu cầu của mình chỉ để giữ lấy ánh nhìn ngưỡng mộ ấy.

Nếu bạn đang hẹn hò, hãy để ý vài dấu hiệu tinh tế sau: họ gạt đi hoặc xem nhẹ những mong manh của bạn (ví dụ: “Em tự tin thế kia thì làm gì có chuyện bất an”), lời khen của họ nghe phóng đại hoặc thiếu chiều sâu (như “Em hoàn hảo về mọi mặt” thay vì “Anh rất trân trọng cách em xử lý cuộc trò chuyện khó khăn đó”), hoặc bạn nhận ra mình đang chỉnh sửa hành vi để vừa khít với hình ảnh lý tưởng họ đặt ra.

Nếu đúng như vậy, có lẽ đã đến lúc bạn cần tạo một khoảng lùi và thiết lập ranh giới rõ ràng. Hãy nhẹ nhàng chia sẻ rằng những lời tâng bốc liên tục hay kỳ vọng không thực tế khiến bạn không thoải mái. Nói với họ rằng bạn muốn được nhìn nhận như một người ngang hàng, một người cũng có thể mắc sai lầm, học hỏi và trưởng thành, giống như bất kỳ ai.

2. Cái bẫy của sự chỉ trích

Có người không ngừng ca ngợi bạn. Nhưng cũng có những người khiến bạn luôn cảm thấy mình chưa bao giờ đủ tốt, dù bạn nói gì hay làm gì đi nữa.

Sự chỉ trích liên tục vượt xa một lời phàn nàn thoáng qua hay một góp ý mang tính xây dựng. Đó là một kiểu lặp đi lặp lại của việc hạ thấp, phủ nhận hoặc chăm chăm vào khuyết điểm của bạn. Những lời ấy, dù là sự công kích gay gắt hay những mũi nhọn kín đáo, dần dần bào mòn lòng tự tin, khiến bạn thấy mình thiếu sót, như thể bản thân chẳng bao giờ “đủ tốt”.

Khác với góp ý chân thành, sự chỉ trích vô ích thường mang âm điệu như: “Lúc nào em cũng làm hỏng chuyện” hoặc “Anh có bao giờ thật lòng quan tâm đến tôi đâu.” Đó là những lời quy chụp chung chung, đổ lỗi, nhắm vào con người bạn thay vì một hành động cụ thể. Sự khinh miệt đôi khi còn len lỏi qua ánh mắt đảo tròn, tiếng thở dài nặng nề hay giọng điệu mỉa mai.

Theo thời gian, bạn có thể nhận ra mình bắt đầu dè dặt trong từng lời nói, từng việc làm chỉ để tránh ánh nhìn không hài lòng của họ. Từng dấu hiệu riêng lẻ có thể trông nhỏ nhặt, nhưng khi cộng lại, chúng có thể âm thầm làm sụp đổ cảm giác an toàn trong cảm xúc của bạn.

Nhà tâm lý học và chuyên gia về các mối quan hệ, John Gottman, cho biết những cặp đôi có nguy cơ tan vỡ thường sa vào các kiểu xung đột như chỉ trích và khinh miệt. Những hành vi này gây tổn hại đến mức ông xếp chúng vào nhóm mà ông gọi là “bốn kỵ sĩ” báo hiệu sự tận thế của một mối quan hệ.

Ông cũng giải thích rằng việc bày tỏ mối bận tâm có thể giúp mối quan hệ trở nên vững vàng hơn, nếu được nói ra bằng sự cẩn trọng và rõ ràng. Nhưng mọi thứ sẽ đổi khác khi những lời phàn nàn không còn xoay quanh hành vi cụ thể mà chuyển sang tấn công nhân cách của đối phương. Khi ấy, nó đã trở thành chỉ trích.

Kiểu hành xử này có thể bắt nguồn từ những vấn đề sâu xa bên trong chính người hay chê trách. Có người mang khuynh hướng ái kỷ, và việc hạ thấp người khác mang lại cho họ cảm giác mình vượt trội. Có người lại đang vật lộn với lòng tự trọng thấp, nên dùng sự chỉ trích như một cách trút giận, che đậy những bất an của chính mình.

Một số người còn dùng sự chỉ trích như một cách kiểm soát, giữ bạn trong trạng thái chông chênh để dễ thao túng cảm xúc và hành động của bạn. Điều bắt đầu từ cảm giác tổn thương có thể dần dẫn đến việc bạn tự kiểm duyệt lời nói, thu mình lại, đánh mất từng phần con người mình khi lòng tự trọng ngày một hao mòn.

Hãy tiến về phía trước bằng cách thiết lập những ranh giới rõ ràng. Nói cho họ biết những lời nói hay hành vi nào khiến bạn tổn thương. Nếu sự chỉ trích vẫn tiếp diễn hoặc ngày càng nặng nề hơn, có lẽ bạn nên tự hỏi: Mối quan hệ này có đang nâng đỡ con người mà bạn mong muốn trở thành không?

Bạn xứng đáng được ở trong một mối quan hệ nơi những lời góp ý giúp bạn trưởng thành chứ không phải nơi bạn luôn cảm thấy mình bị xé nhỏ từng ngày. Hãy giới hạn mức độ bạn để mình bị cuốn vào sự tiêu cực của họ, và nếu cần, hãy tạo một khoảng cách để tìm lại chính mình.

Tác giả: Mark Travers Ph.D.

Nguồn: 2 Red Flags to Watch for Early in a Relationship | Psychology Today