3 dấu hiệu cảnh báo của kẻ thao túng tâm lý bậc thầy

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Kẻ thao túng bậc thầy có trực giác cực kỳ nhạy bén.
• Kẻ thao túng bậc thầy rất hay thay đổi môi trường sống và làm việc.
• Kẻ thao túng bậc thầy thực ra khá dễ đoán qua sự đa dạng của các chiêu trò mà họ dùng để kiểm soát và lừa dối bạn.

Sự thao túng tồn tại khắp nơi quanh ta, và dù đôi khi nó mang lại chút tác động tích cực (chẳng hạn như một người sếp khéo léo thuyết phục để thúc đẩy hiệu suất của đội ngũ), thì cái giá phải trả khi bị thao túng tâm lý lại vô cùng tổn thương.

Việc bị thao túng âm ỉ, kéo dài đặc biệt nguy hại, để lại những vết sẹo sâu sắc cho các mối quan hệ và sức khỏe tinh thần của bạn. Học cách nhận biết những kẻ thao túng bậc thầy bằng một vài dấu hiệu đơn giản dưới đây có thể giúp bạn tự bảo vệ mình, tránh rơi vào vòng xoáy độc hại này.

Sự khác biệt đầy tinh vi của những kẻ thao túng bậc thầy

Kẻ thao túng bậc thầy là những người đã biến việc lợi dụng người khác thành thói quen sống để đạt được mong muốn và nhu cầu của riêng mình. Các mối quan hệ của họ cuối cùng đều trở thành đường một chiều, dù ban đầu, họ có thể cố gắng hết sức để làm vui lòng bạn. Nhưng lòng tốt muốn làm người khác hạnh phúc đó chẳng kéo dài được lâu, bởi nó luôn phục vụ cho một mục đích duy nhất: lấy được thứ họ muốn hoặc làm đẹp cho cái mã của bản thân.

Chính vì những kẻ thao túng bậc thầy đã dành cả năm tháng cuộc đời để "thực hành" trên biết bao nạn nhân, nên các chiêu trò của họ vô cùng tinh vi và khó lòng nhận biết. Thường thì, những người có thể lập tức nhìn thấu một kẻ thao túng lại chính là những người từng bị họ làm tổn thương trong quá khứ.

Họ đã tự hình thành một "bộ cảm biến" nhạy bén với sự thao túng theo thời gian, như một bản năng sinh tồn để tự bảo vệ mình trong những mối quan hệ độc hại.

Những dấu hiệu cảnh báo ngầm về sự thao túng

Với những ai thấy mình cứ liên tục rơi vào các mối quan hệ với kẻ thao túng, hoặc tò mò muốn biết cách để không trở thành nạn nhân tiếp theo, có những chi tiết rất nhỏ mà bạn cần lưu tâm sát sao.

1. Kẻ thao túng bậc thầy thường có khả năng thấu cảm và nhận biết cực kỳ nhạy bén. 

Nếu bạn thấy điều này nghe có vẻ lạ lùng, thì không chỉ mình bạn nghĩ vậy đâu. Hầu hết mọi người đều xem trực giác là một phẩm chất tốt đẹp giúp vun đắp các mối quan hệ lành mạnh và thấu hiểu người khác, và điều đó đúng, trong phần lớn các trường hợp. Nhưng trực giác cũng có thể là một vũ khí sắc bén để đọc vị một ai đó, thấu tỏ mọi ngóc ngách trong tâm tư của họ, và rồi cuối cùng lợi dụng những hiểu biết đó để trục lợi cho bản thân.

Một kẻ thao túng chuyên nghiệp phải có khả năng đoán trước người khác sẽ phản ứng thế nào trước những hành vi của mình. Cách tốt nhất để nắm chắc phần thắng là học xem phải "bấm chiếc nút nào" để kích hoạt đúng phản ứng mà họ mong muốn.

Nếu việc khiến ai đó cảm thấy tội lỗi có thể ép họ phải nhượng bộ, kẻ thao túng sẽ ghi khắc ngay thông tin đắt giá đó. Nếu việc gieo rắc nỗi sợ hãi có thể ép buộc người khác phải phục tùng, kẻ thao túng sẽ không ngần ngại lợi dụng ngay điểm yếu này.

Hãy chú ý đến những người dường như có thể đọc vị và đoán trước mọi phản ứng của bạn ngay từ những lần đầu tiếp xúc. Có thể họ chỉ là một người may mắn sở hữu trực giác nhạy bén, nhưng cũng rất có thể, họ đang bộc lộ một kỹ năng thao túng đã được rèn giũa sắc lẹm để đạt được mục đích của mình.

2. Kẻ thao túng bậc thầy không bao giờ ở yên một nơi quá lâu. 

Bạn đã bao giờ gặp ai đó trông có vẻ cởi mở, thân thiện và luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác, nhưng lại có lịch sử nhảy việc liên miên, thay đổi nhóm bạn xoành xoạch và các mối quan hệ cứ đổi dời liên tục chưa? Dù đúng là có những tâm hồn tự do thích cuộc sống "nay đây mai đó", nhưng kẻ thao túng cũng thường chọn lối sống này.

Ngẫm mà xem. Liệu có dễ dàng gì để tiếp tục gắn bó với một công việc hay một mối quan hệ suốt hàng thập kỷ khi mà tất cả mọi người đều đã đi guốc trong bụng những chiêu trò thao túng của bạn? Kẻ thao túng sẽ lập tức rời đi khi họ không còn lợi dụng được gì từ môi trường đó nữa. Khi họ đã cạn kiệt "con mồi" hoặc khi các nạn nhân nhận ra sự thật và đứng lên phản kháng, đó cũng là lúc kẻ thao túng bậc thầy hết đường diễn trò.

Một dấu hiệu cảnh báo đỏ ở một kẻ thao túng chuyên nghiệp là họ hầu như không có các mối quan hệ gắn bó lâu dài, hoặc nếu có, chúng cũng phải trải qua những thăng trầm vô cùng cực đoan. Và dĩ nhiên, lý do khiến các mối quan hệ hay hoàn cảnh đó đổ vỡ luôn là lỗi của một ai đó khác, bạn sẽ hiếm khi thấy một kẻ thao túng bậc thầy tự nhận trách nhiệm về mình (trừ khi họ nghĩ việc nhận lỗi sẽ giúp họ đổi lấy một lợi ích béo bở nào đó).

Đáng buồn thay, đây lại là một cái bẫy rất khó nhận diện vì nó có thể trà trộn dưới lớp vỏ của nhiều hoàn cảnh khác nhau. Bản thân nhiều nạn nhân của việc bị thao túng kéo dài cũng phải làm lại cuộc đời từ con số không, chật vật để duy trì một mối quan hệ lành mạnh, hoặc cứ lặp đi lặp lại những tổn thương bế tắc, chính vì sự thao túng đã tàn phá nặng nề khả năng tự chữa lành và lòng tự trọng của họ. Tương tự, đôi khi những biến cố về sức khỏe thể chất hay bất ổn tâm lý cũng buộc một người phải thay đổi môi trường sống.

Chìa khóa để phân biệt giữa những cuộc chuyển dịch vô hại và những tính toán mang ý đồ đen tối chính là thái độ dám nhận trách nhiệm về mình. Nếu bạn gặp một người mà mọi chuyện mất việc, ly hôn, rạn nứt bạn bè đều chẳng liên quan gì đến họ, họ luôn là người bị đối xử tệ bạc, tài năng không được công nhận, hoặc họ xứng đáng có những cơ hội lớn lao, tốt đẹp hơn, thì đó là lúc bạn nên nhìn nhận lại thật kỹ những gì đang thực sự diễn ra.

3. Kẻ thao túng bậc thầy luôn lặp đi lặp lại một vài bổn cũ. 

Nếu một kẻ thao túng nhận ra rằng việc tỏ ra quá đỗi tốt bụng và sẵn sàng giúp đỡ mọi thứ vào lúc mới quen sẽ giúp họ có được một "tấm séc khống" để tha hồ tự tác về sau, họ sẽ tiếp tục dùng đi dùng lại chiêu bài đó. Nếu họ từng thâu tóm quyền lực bằng cách đe dọa hay gieo rắc nỗi sợ hãi, họ sẽ trung thành với những gì mang lại hiệu quả. Chẳng việc gì họ phải đổi bài giữa chừng cả.

Mỗi kẻ thao túng đều tự mài giũa những kỹ năng riêng dựa trên tính cách và môi trường sống của họ để lấy được thứ mình muốn từ người khác. Những kỹ năng này sẽ ngày càng tinh vi theo thời gian, chỉ cần gia giảm chút ít tùy thuộc vào việc chúng mang lại kết quả như ý đến đâu.

Rất có thể, một khi kẻ thao túng bậc thầy đã hoàn thiện được ngón đòn của mình, đó sẽ là phương thức "gối đầu giường" của họ từ đó về sau. Chỉ cần còn hiệu quả là họ còn dùng, bởi họ không phải là những người sẵn sàng bỏ thêm thời gian và tâm sức để xây dựng môi trường xung quanh tốt đẹp hơn. Điều duy nhất một kẻ thao túng bậc thầy bận tâm chỉ là kết quả cuối cùng.

Quan sát chính là chiếc chìa khóa

Sự quan sát chính là câu trả lời giúp bạn nhận diện và tránh xa những kẻ thao túng bậc thầy. Những ai biết dành thời gian để lắng nghe, kiểm chứng và tin vào trực giác của mình khi đối mặt với sự thao túng sẽ là những người có cơ hội cao nhất để tự cứu mình khỏi những mối nguy hại. Hãy học cách nhìn thấu những chiêu trò thao túng, ít nhất, điều đó sẽ giữ bạn tránh xa những mối quan hệ độc hại, và trong một số trường hợp, nó thậm chí có thể cứu rỗi cả cuộc đời bạn.

Tác giả: Jamie Cannon MS, LPC | Psychology Today