3 dấu hiệu của một mối quan hệ rất không lành mạnh

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Tình yêu không bao giờ nên là lý do để lợi dụng người khác.
• Các mối quan hệ tình cảm sẽ rất khó bền vững nếu những vấn đề về quyền lực và sự kiểm soát không được nhìn nhận và giải quyết.
• Sự thân mật lành mạnh được xây dựng trên nền tảng của cảm giác an toàn, bản sắc riêng và lòng tin.

Con người khao khát được kết nối với con người. Dù kết nối ấy có thể mang nhiều hình thức khác nhau, nhu cầu được gắn bó và thuộc về đã được khẳng định như một nhu cầu sống còn. Dù là tình yêu đôi lứa, tình bạn hay tình thân, yêu thương là điều gần như ai cũng tìm kiếm theo cách này hay cách khác, và cũng là điều khó định nghĩa, khó đoán biết nhất. Bởi nó mong manh và nhiều khi khó hiểu đến thế, liệu tình yêu có phải là một tấm “séc trắng”? Khi đã tìm thấy, liệu đó có phải là một trải nghiệm mãnh liệt và thiết yếu đến mức người ta sẵn sàng làm mọi điều để giữ lấy?

Rất nhiều người dành cả đời đi tìm một tình yêu bền lâu. Tình bạn được vun đắp, gìn giữ với hy vọng có thể cùng nhau đi qua những thăng trầm của cuộc sống, để rồi trở thành những mối gắn bó kéo dài suốt đời, thậm chí bền bỉ hơn cả tình yêu đôi lứa. Cha mẹ đồng hành cùng con qua từng chặng đường trưởng thành, thích nghi với từng thay đổi, uyển chuyển điều chỉnh cách yêu thương sao cho phù hợp với nhu cầu của con ở mỗi giai đoạn. Khi cha mẹ già yếu, con cái lại ân cần chăm sóc, sẵn sàng đảo ngược vai trò thuở xưa như một cách thể hiện tình yêu của mình.

Một trong những chủ đề được tìm kiếm nhiều nhất là làm sao để tìm thấy và giữ gìn tình yêu lãng mạn. Vô số bài viết và nguồn tài liệu ra đời để “dạy” con người cách phản hồi với bạn đời sao cho hiệu quả, cách giải quyết xung đột, và cách xây dựng niềm tin cùng sự thân mật. Khi may mắn tìm được một mối quan hệ khiến mình thấy đủ đầy, nhiều người cũng sẵn sàng “làm bất cứ điều gì” để nó kéo dài. Có người hiểu động lực ấy như một nhu cầu được yêu thương vô điều kiện, rằng dù chuyện gì xảy ra hay mình bị đối xử ra sao, tình yêu cũng trao cho mỗi người một tấm “séc trắng” để sử dụng theo ý mình.

Mỗi mối quan hệ đều khác nhau. Trước khi tìm kiếm tình yêu đôi lứa, mỗi người nên dành thời gian hiểu thật rõ những “ranh giới không thể thỏa hiệp” của mình, những hành vi hay biến cố cuộc sống sẽ khiến mình quyết định rời đi. Dù ta không ngừng kiếm tìm tình yêu đích thực, tình yêu không phải là sức mạnh cho phép ai đó nhân danh nó mà làm bất cứ điều gì mình muốn. Có những dấu hiệu cảnh báo cho thấy tình yêu đang bị xem như một tấm “séc trắng”, và nếu biết lưu tâm đến chúng, ta có thể tránh được rất nhiều tổn thương về sau:

Source: Pexels/Pixabay

1. Bạn không cần phải “làm mọi thứ vì tình yêu.”

Nhiều người tin rằng hy sinh bản thân là chìa khóa để giữ gìn một mối quan hệ. Bạn càng làm nhiều cho người kia, họ càng có khả năng ở lại với bạn. Sự hy sinh, đúng là một cách mạnh mẽ để cho thấy bạn quan tâm, và đôi khi cũng cần thiết để xây dựng một mối quan hệ lành mạnh. Nhưng nó không nên trở thành sự chênh lệch quyền lực.

Một mối quan hệ khỏe mạnh không phải là nơi một người liên tục đánh đổi sức khỏe, cảm xúc và nhu cầu của mình chỉ để làm người kia vui lòng. Đó là sự kết hợp của hai người cùng nhau nhìn về điều mối quan hệ cần, đồng thời vẫn đưa ra những lựa chọn tích cực cho sự phát triển riêng của mỗi cá nhân. Có thể một người tạm gác lại sự nghiệp để ủng hộ người kia quay lại trường học, nhưng đó là quyết định được đưa ra cùng nhau. Bạn có thể chọn chuyển cả gia đình đến nơi một người hằng mơ ước sinh sống, nhưng quyết định ấy nên được cân nhắc kỹ lưỡng, xem xét lợi ích và bất lợi cho tất cả những người liên quan.

Trong một mối quan hệ, hai người có thể và nên quan tâm đến sự vững vàng của tình yêu thay vì chỉ chăm chăm vào nhu cầu cá nhân. Nhưng một mối quan hệ lành mạnh luôn có sự qua lại, và không bao giờ đánh mất bản sắc riêng của từng người, ngay cả khi họ cùng chia sẻ một danh xưng “chúng ta”. Hãy cho phép mình hy sinh khi điều đó thật sự đúng và tốt cho mối quan hệ. Nhưng đồng thời, cũng hãy coi trọng việc không phản bội chính những nhu cầu sâu thẳm của bản thân trong quá trình ấy.

2. Mối quan hệ tình cảm không định nghĩa lại con người bạn.

Khi tìm thấy tình yêu, hãy đón nhận và trân trọng nó bằng chính con người chân thật của mình. Yêu ai đó không có nghĩa là bạn phải trở thành một phiên bản khác, hay biến thành cùng một kiểu người với họ. Thực tế, không ít mối quan hệ tan vỡ chỉ vì hai người quá cố gắng tạo ra một “bản sắc chung” cho tình yêu, đến mức đánh mất bản sắc riêng của chính mình.

Chính sự độc đáo nơi bạn đã thắp lên tia lửa ban đầu của mối quan hệ ấy. Đừng quên mình là ai, với cả những điểm yếu, điểm mạnh và những nét khác biệt rất riêng. Những người giữ được sự tự nhận thức và lòng tin vào bản thân thường dễ dàng vượt qua những cơn giông bão tất yếu của tình yêu hơn, đơn giản vì họ có thể dựa vào nội lực của chính mình để nâng đỡ mối quan hệ khi cần.

Cá tính riêng luôn mang lại sức sống. Nó giúp hai người không ngừng khám phá lại nhau, và trở thành chỗ dựa cho nhau trong những lúc chông chênh. Nếu một mối quan hệ cố gắng quá mức để hòa tan thành một “cái tôi chung” duy nhất, về lâu dài, nó sẽ đánh mất những nguồn lực quý giá vốn cần thiết để tồn tại bền lâu. Một mối quan hệ là một đội, gồm những cá nhân mang đến những giá trị quan trọng và cần thiết, trong khi vẫn cùng hướng trọn tâm trí về sự thành công chung của cả hai.

3. Tình yêu và sự lạm dụng quyền lực không thể song hành.

Yêu ai đó không bao giờ là giấy phép để lạm dụng quyền lực đối với họ. Trong một mối quan hệ tình cảm, hai người có ảnh hưởng sâu sắc đến nhau, đó là điều tự nhiên khi ta chọn sẻ chia cuộc sống. Nhưng nếu một người cảm thấy mình có quyền sử dụng ảnh hưởng ấy như một cách kiểm soát, thì đó là lúc những hồi chuông cảnh báo cần vang lên.

Đáng tiếc thay, chính sự thân mật và tin tưởng trong tình yêu đôi khi lại tạo điều kiện cho những vấn đề về quyền lực và kiểm soát nảy sinh. Đặt niềm tin vào ai đó đòi hỏi ta phải mở lòng, phải chấp nhận sự mong manh của mình. Và sự mong manh ấy có thể bị phản bội nếu người kia tin rằng tình yêu là một tấm “séc trắng”. Một mối quan hệ lành mạnh phải khiến tất cả những người trong đó cảm thấy được nâng đỡ, không bao giờ là lợi dụng hay áp đặt lẫn nhau. Tình yêu không phải là lý do để ta chấp nhận sự thao túng hay bạo hành.

Sự thân mật lành mạnh luôn bắt nguồn từ cảm giác an toàn, một niềm tin vững chắc rằng mỗi người sẽ quan tâm và gìn giữ nhu cầu của người kia. Khi niềm tin ấy bị xâm phạm, khi quyền lực được sử dụng theo cách ích kỷ hay thậm chí nguy hiểm, cần có sự can thiệp ngay lập tức. Những vấn đề về quyền lực và kiểm soát sẽ không tự biến mất theo thời gian nếu thiếu đi thay đổi thực sự và nỗ lực nghiêm túc, và sự an toàn thì tuyệt đối không phải thứ có thể đem đánh đổi nhân danh tình yêu.

Khả năng yêu thương khiến con người trở nên đặc biệt, cả theo nghĩa đẹp đẽ lẫn phức tạp. Việc ta kiếm tìm một mối quan hệ bền vững và có ý nghĩa là điều đáng trân trọng. Nhưng song song với đó, ta cũng cần học cách tránh xa những mối quan hệ xem tình yêu như một tấm “séc trắng”. Nuôi dưỡng một sợi dây gắn kết với người khác có thể là trải nghiệm rất đẹp, miễn là tất cả những người trong cuộc đều ý thức được sự mong manh và lòng tôn trọng lẫn nhau vốn phải đi kèm cùng tình yêu ấy. 

Tác giả: Jamie Cannon MS, LPC

Nguồn: 3 Signs of a Highly Unhealthy Relationship | Psychology Today