5 dấu hiệu cảnh báo cho thấy một mối quan hệ không nên tiến xa

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Khi gặp một người mới, thật không dễ để biết mình nên tìm kiếm những phẩm chất nào nơi họ.
• Các nghiên cứu về sự tương hợp giá trị giữa hai người có thể mang lại vài định hướng hữu ích.
• Nhạy cảm với những dấu hiệu cảnh báo có thể giúp bạn nhận ra đâu là mối quan hệ có khả năng lớn lên thành điều tốt đẹp và trọn vẹn.

Bước vào một mối quan hệ mới, dù thân mật hay không, luôn tiềm ẩn những chiếc bẫy khó lường. Hãy thử nghĩ đến trường hợp của Nicole. Cô vừa quay trở lại thế giới hẹn hò sau khi mối tình nghiêm túc trước đó khép lại, lặng lẽ và buồn bã hơn là ồn ào đổ vỡ. Nicole lo lắng không biết mình sẽ gặp ai, sẽ phải đối diện với điều gì, nhưng cô cũng không muốn tiếp tục cô đơn.

Một người bạn giới thiệu Nicole với Steve, người hàng xóm cũng vừa độc thân không lâu. Về lý thuyết, họ có vẻ khá hợp nhau. Sau vài buổi hẹn, Nicole bắt đầu thấy băn khoăn trước một vài “tật nhỏ” của Steve. Anh có những nhận xét khiến cô ngơ ngác, hiếm khi hỏi han gì về cuộc sống của cô, và vài câu chuyện anh kể nghe cứ như bước ra từ truyện cổ tích. Thế nhưng, ở bên anh, cô vẫn thấy vui. Và phải thừa nhận, anh cũng khá ưa nhìn.

Giá trị sống và sức khỏe của một mối quan hệ

Những điều khiến Nicole không thoải mái làm cô tự hỏi: liệu đó chỉ là vài nét lập dị vô hại, hay là điều gì sâu xa hơn trong cách Steve nhìn cuộc đời? Một vài lời anh nói khiến cô hoài nghi không biết thế giới quan của hai người có thể hòa vào nhau được không. Nicole đủ từng trải để hiểu rằng ai cũng có vấn đề của riêng mình, kể cả cô. Nhưng liệu cô có nên lo lắng? Biết đâu những điểm tốt của anh đủ để bù đắp những điều khiến cô lấn cấn.

Theo một nghiên cứu năm 2018 của James McDonald và các cộng sự tại Bastyr University, Nicole có lẽ nên chú ý đến những điểm tiêu cực ấy. Dựa trên khảo sát các cặp vợ chồng dị tính đã kết hôn, các tác giả chỉ ra rằng rất nhiều bằng chứng cho thấy sự tương hợp về những giá trị sống căn bản là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên một mối quan hệ hài hòa. “Sự đồng điệu giá trị trong tính phụ thuộc lẫn nhau” chỉ thực sự phát huy khi cả hai cùng coi trọng việc hòa thuận, tử tế với nhau, thay vì tìm cách giành quyền lực hay kiểm soát.

Bên cạnh nhóm phẩm chất “người tử tế” ấy, còn có những giá trị khác góp phần dự đoán mức độ thân mật và gắn bó. Đó là lòng trắc ẩn, sự khiêm nhường và thái độ tích cực. Đây không chỉ là nét tính cách đơn thuần, mà còn là những giá trị thể hiện điều ta vẫn gọi là “nhân cách.” Chúng thể hiện qua việc biết nhạy cảm với cảm xúc của người kia, dám thừa nhận khi mình sai, và giữ được niềm tin lạc quan.

Trong nghiên cứu với hơn 1.500 người trưởng thành tại Mỹ, tất cả đều đang trong hôn nhân dị tính (tuổi trung bình 54; thời gian kết hôn trung bình 27 năm), nhóm nghiên cứu của Bastyr cho thấy những người chú tâm đến bạn đời hơn là chỉ nghĩ cho bản thân mình có xu hướng thể hiện rõ những phẩm chất nhân cách dự báo một mối quan hệ bền vững hơn. Những người đề cao giá trị “tự nâng cao bản thân” (đặt mình lên trước hết) có thể khá tích cực và vui vẻ, nhưng ngoài điều đó ra, họ không cho thấy nhiều yếu tố giúp mối quan hệ phát triển sâu sắc.

Tổng thể, các phát hiện này gợi ý rằng giá trị sống thực sự đóng vai trò quan trọng trong sự hài lòng của một mối quan hệ, đặc biệt là những giá trị liên quan đến sự sẵn lòng lắng nghe người mình yêu và đặt nhu cầu của họ lên trước nhu cầu của chính mình. Một người luôn đề cao bản thân có thể mang lại tiếng cười và sự hào hứng, nhưng lại thiếu đi sự quan tâm chân thành đến thế giới nội tâm của người bên cạnh.

Image: Edvard Nalbantjan/Shutterstock

Chuyển hóa giá trị thành những dấu hiệu cảnh báo

Quay lại với nỗi băn khoăn của Nicole, hãy thử nhìn kỹ những “tật nhỏ” của Steve. Thực tế, cô nên đưa những điều gì vào “danh sách kiểm tra” cho người mà mình muốn gắn bó lâu dài?

1. Sự không nhất quán trong giá trị sống.

Nghiên cứu của McDonald và các cộng sự tập trung vào ba nhóm giá trị cụ thể, nhưng rõ ràng trong đời sống, còn vô vàn giá trị khác mà các cặp đôi có thể đồng thuận, bất đồng, hoặc chấp nhận “khác mà vẫn tôn trọng nhau”. Nicole đã chia sẻ thẳng thắn quan điểm chính trị của mình ngay từ những ngày đầu quen biết, nên Steve không thể nói là không biết cô nghĩ gì. Điều khiến cô day dứt hơn cả là việc anh buông vài câu đùa về những người mang giá trị ấy, những câu đùa khiến cô cảm thấy mình không được tôn trọng.

2. Những hành vi ích kỷ nhỏ nhặt.

Giá trị đề cao bản thân đôi khi khiến một người trở nên thú vị, tự tin và thu hút. Nhưng nếu đi kèm với đó là những cách cư xử thiếu nhã nhặn thì sao? Steve tỏ ra khó chịu khi Nicole đề nghị đến quán cà phê yêu thích của cô. Và khi họ thực sự đến đó, anh ngồi với vẻ mặt phụng phịu, bực bội. Những điều nhỏ bé ấy có thể trông không đáng kể, nhưng chúng nói lên nhiều điều về cách một người đặt nhu cầu của mình so với người bên cạnh.

3. Nói dối về những điều có thể kiểm chứng.

Trong thời đại của Google, rất ít thông tin về một người mà không thể tìm ra. Giá trị của sự khiêm nhường thường đi liền với sự trung thực (thậm chí trung thực còn được xem là một trong sáu nét tính cách cốt lõi). Về sau, Nicole phát hiện ra rằng câu chuyện đầy màu sắc Steve kể về quá khứ của mình hoàn toàn do anh bịa đặt, không có chút nền tảng sự thật nào.

4. Không đặt đủ câu hỏi.

Ở bất kỳ giai đoạn nào của một mối quan hệ, đặc biệt là lúc ban đầu, việc đặt câu hỏi không chỉ là phép lịch sự mà còn là điều tự nhiên. Thay vì chỉ nói về mình, ta cần tò mò về người đối diện. Một phần của lòng trắc ẩn là sự quan tâm chân thành đến trải nghiệm, suy nghĩ và cảm xúc của người khác. Khi cuộc trò chuyện chỉ xoay quanh một phía, điều đó cho thấy Steve đang thiếu hụt trên “thang đo” của sự cảm thông.

5. Những câu đùa không thật sự là đùa.

Nicole trân trọng khiếu hài hước và cũng hiểu rằng đôi khi trò đùa của mình không phải lúc nào cũng khiến bạn bè cười vang. Nhưng một người coi trọng lòng trắc ẩn và quan tâm đến người khác sẽ không dễ dàng đem ai đó ra làm trò cười. Steve đã vài lần cố pha trò khiến Nicole khựng lại không chỉ vì chúng không buồn cười, mà còn vì chúng kém duyên và thiếu tinh tế. Nhớ lại nghiên cứu của Bastyr, một người giàu lòng cảm thông sẽ đủ tinh ý để tránh những lời nói có thể khiến bạn đời cảm thấy bị xúc phạm. Việc Steve không làm được điều đó cho thấy anh không nhận ra, hoặc không mấy bận tâm đến cảm xúc của cô.

Đưa giá trị vào thực tế trong các mối quan hệ

Dù bạn đang tìm kiếm một mối quan hệ yêu đương hay chỉ mong có thêm những người bạn mới, việc quyết định ai là người mình nên mở lòng đôi khi giống như một thử thách quá sức. Năm dấu hiệu cảnh báo trên có thể trở thành chiếc la bàn nhỏ, giúp bạn xác định bước đi tiếp theo với một người mới bước vào đời mình.

Cốt lõi của hành trình này là giữ vững sự rõ ràng về chính những giá trị của bạn. Nếu bạn nhìn thấy, hoặc chỉ đơn giản là cảm nhận, rằng người kia không tôn trọng điều bạn trân quý, rất có thể mọi chuyện sẽ không tự nhiên tốt đẹp hơn. Dĩ nhiên, không nên vội vàng phán xét. Nhưng lắng nghe những rung động mơ hồ ấy có thể giúp bạn biết mình nên tin vào trực giác đến đâu, khi bước tiếp trên con đường tìm kiếm những mối quan hệ mới mẻ và trọn vẹn. 

References

McDonald, J. E., Olson, J. R., Goddard, H. W., & Marshall, J. P. (2018). Impact of Self‐Transcendent and Self‐Enhancement Values on Compassion, Humility, and Positivity in Marital Relationships. Counseling & Values, 63(2), 194–209. https://doi.org/10.1002/cvj.12088

Tác giả: Susan Krauss Whitbourne PhD, ABPP

Nguồn: 5 Red Flags That a Relationship Should Not Get Serious | Psychology Today