5 "Dấu hiệu màu be" trong tình yêu

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Những cơn giận bộc phát và cảm xúc thất thường có thể leo thang thành bạo lực thể xác theo thời gian.
• Sự ghen tuông và tìm cách cô lập đối phương thường dẫn đến những hành vi kiểm soát và ngược đãi. Những người xung quanh đôi khi sẽ nhận ra các dấu hiệu này rõ hơn chúng ta.
• Thao túng tâm lý bào mòn niềm tin và gây ra những tổn thương tâm hồn sâu sắc, dai dẳng.
• Nhìn nhận những hành vi này như "beige flags" (dấu hiệu màu be) giúp ta sớm cảnh giác trước những rắc rối tương lai và ngăn chặn sự bạo hành.

Trong chuyện tình cảm, chúng ta thường nhắc đến "red flags" (cờ đỏ) như những cảnh báo rõ ràng về một mối quan hệ độc hại hoặc bạo lực. Tuy nhiên, gần đây một khái niệm mới đã xuất hiện: "beige flags" (cờ be). Đây là những tín hiệu ngầm hoặc những hành vi nhỏ nhặt lúc mới yêu, tưởng chừng vô hại nhưng thực chất lại ẩn chứa những thử thách lớn, thậm chí là mầm mống của sự bạo hành sau này. Cuốn tiểu thuyết It Ends with Us của Colleen Hoover (và bản chuyển thể điện ảnh ra mắt hè 2024) đã phác họa sắc nét những "dấu hiệu màu be" này qua mối quan hệ giữa Lily Bloom và Ryle Kincaid, dự báo trước những giông bão đau lòng mà Lily phải gánh chịu.

1. Sự nóng nảy và những cơn thịnh nộ bộc phát

Một trong những "cờ be" đầu tiên xuất hiện khi Lily gặp Ryle trên sân thượng. Cả hai lúc đó đều đang chông chênh trong những nỗi đau mất mát. Trong cuộc gặp ấy, Ryle đã để lộ sự nóng nảy của mình bằng cách thẳng tay ném một chiếc ghế. Thay vì nhận lỗi về hành động ấy, anh ta lại thản nhiên gạt đi: “Cái ghế này bền đấy chứ.” Khoảnh khắc này đã báo trước một xu hướng đáng lo ngại ở Ryle: dùng sự hung hăng để giải tỏa áp lực, một tính cách ngày càng trở nên tồi tệ hơn khi mối quan hệ của họ tiến xa.

Cách đối diện với căng thẳng bằng sự giận dữ và đập phá là một chỉ báo quan trọng của bạo lực thể xác trong tương lai. Nghiên cứu của Schumacher và các cộng sự (2001) chỉ ra rằng, những hành vi thô bạo với đồ vật có mối liên hệ mật thiết với bạo hành thực thể trong các mối quan hệ thân mật. Các nghiên cứu gần đây cũng nhấn mạnh rằng những cơ chế đối phó tiêu cực, bao gồm cả hành động hung hăng, thường có xu hướng leo thang thành các hình thức bạo lực nghiêm trọng hơn (SonderMind, 2023). Những cơn bùng nổ cảm xúc thất thường ấy chính là khởi đầu của một vòng xoáy bạo lực đầy nguy hiểm.

2. Sự ghen tuông và lòng chiếm hữu

Một "dấu hiệu màu be" khác chính là những biểu hiện tinh vi của lòng ghen tuông và chiếm hữu. Ban đầu, chúng có vẻ không giống như sự kiểm soát quá mức, nhưng lại là dấu hiệu sớm của những vấn đề sâu sắc về niềm tin. Trong truyện, sự khó chịu của Ryle đối với người bạn trai thời trung học của Lily dần trở thành nỗi ám ảnh và mục tiêu cho những hành vi ngược đãi sau này của anh ta.

Các nghiên cứu mới đây đã làm rõ mối liên hệ giữa lòng ghen tuông và sự leo thang của các hành vi bạo hành. Nghiên cứu của Puente và Cohen (2020) cho thấy sự ghen tuông mù quáng, dữ dội là dấu hiệu dự báo mạnh mẽ về sự ngược đãi tinh thần ở người trẻ. Tương tự, Smith và cộng sự (2022) nhận thấy rằng những hành vi như giám sát liên tục hoặc buộc tội vô căn cứ sẽ tạo ra một môi trường đầy sợ hãi và lệ thuộc, dễ dẫn đến những hình thức bạo hành tàn khốc hơn. Những phát hiện này củng cố quan điểm rằng: ghen tuông không đơn thuần là biểu hiện của tình yêu, mà có thể là tiền đề của một mối quan hệ độc hại. Nhận diện và đối mặt với những hành vi này từ sớm chính là cách để chúng ta bảo vệ bản thân khỏi những tổn thương không đáng có.

3. Sự thiếu vắng những tình bạn bền lâu và dấu hiệu cô lập xã hội

Một "dấu hiệu màu be" thứ ba chính là sự thiếu hụt đáng kể các mối quan hệ bạn bè dài lâu và xu hướng tự cô lập. Ryle dường như không có nhiều bạn thân thiết hay những tình bạn gắn bó qua năm tháng. Lily cũng chẳng hề gặp gỡ bạn bè hay người thân nào của anh, ngoại trừ người em gái. Những người gặp khó khăn trong việc duy trì tình bạn thường tiềm ẩn những vấn đề nội tại, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xây dựng một mối quan hệ yêu đương lành mạnh và bền vững.

Việc thiếu vắng những người bạn thâm giao cũng có thể là tín hiệu cho thấy đối phương đang cố tình tách biệt bạn ra khỏi các mạng lưới hỗ trợ xã hội. Nghiên cứu của Coker và cộng sự (2002) chỉ ra rằng, cô lập xã hội là một chiêu trò phổ biến mà kẻ bạo hành dùng để kiểm soát người bạn đời. Khi bị cô lập, hệ thống chỗ dựa tinh thần của nạn nhân bị thu hẹp lại, khiến họ trở nên lệ thuộc hơn vào kẻ bạo hành và khó lòng tìm kiếm sự giúp đỡ hay nhận ra những bất ổn trong mối quan hệ. Chiêu trò này ban đầu thường rất tinh vi, đôi khi được ngụy trang dưới danh nghĩa "sự quan tâm lo lắng", nhưng dần dần nó sẽ đẩy nạn nhân vào tình cảnh đơn độc và hoàn toàn dựa dẫm vào đối phương.

4. Những biểu hiện của sự thao túng tâm lý  

Một "dấu hiệu màu be" quan trọng khác là sự hiện diện của hành vi thao túng tâm lý, nơi một người khiến đối phương phải nghi ngờ chính nhận thức, ký ức hoặc thực tại của bản thân. Trong It Ends with Us, Ryle thường xuyên xem nhẹ hoặc phủ nhận những hành động gây tổn thương của mình, khiến Lily phải tự đặt câu hỏi về những gì mình đã trải qua. Chẳng hạn, sau những cơn thịnh nộ, anh ta bảo rằng cô "tự ngã cầu thang", khiến cô bắt đầu nghi ngờ sự tỉnh táo và cảm quan của chính mình.

Nghiên cứu của Sweet (2019) về tác động của thao túng tâm lý trong tình yêu chứng minh rằng nạn nhân thường phải chịu đựng sự sụt giảm lòng tự trọng, gia tăng lo âu và dần đánh mất niềm tin vào chính những phán đoán của mình. Thao túng tâm lý là một hình thức bạo hành cảm xúc thâm độc, để lại những di chứng tâm lý nặng nề và lâu dài. Nó bào mòn khả năng tin tưởng vào tâm trí của chính mình, tạo nên những vết sẹo lòng sâu hoắm và khó chữa lành.

5. Những lời cảnh báo từ người thân và bạn bè

Cuối cùng, những lời cảnh báo từ người thân và bạn bè có thể là một trong những "dấu hiệu màu be" rõ ràng nhất. Trong câu chuyện, chính em gái của Ryle đã sớm bày tỏ sự lo ngại về mối quan hệ giữa anh trai mình và Lily, thậm chí khuyên Lily đừng nên lún sâu vào. Những góc nhìn từ bên ngoài là vô cùng quan trọng, bởi nghiên cứu cho thấy những người gần gũi thường nhận ra các dấu hiệu bất ổn mà người trong cuộc có thể bỏ qua, đặc biệt là trong giai đoạn đầu khi sự lý tưởng hóa và cảm giác say mê đang lấn át tất thảy.

Một nghiên cứu của Thompson và cộng sự (2006) cho thấy một tỉ lệ lớn phụ nữ từng trải qua bạo hành thể xác chia sẻ rằng bạn bè hoặc gia đình họ đã từng bày tỏ sự lo lắng hoặc đưa ra lời cảnh báo về người bạn đời của họ. Những quan sát khách quan này có thể mang lại một cái nhìn chân thực hơn về mối quan hệ, giúp chúng ta tỉnh táo trước những nguy hiểm mà bản thân khó lòng nhận ra do đang chìm đắm trong cảm xúc hoặc đang cố gắng phủ nhận thực tế. Trân trọng và lắng nghe những lời khuyên này là bước quan trọng để bảo vệ bản thân khỏi những tổn thương tiềm tàng.

Lời kết

Trong tình yêu, những "dấu hiệu màu be" tuy âm thầm nhưng lại là những chỉ báo quan trọng cho thấy có điều gì đó không ổn. Dù ban đầu chúng có vẻ không quá báo động, nhưng những hành vi này hoàn toàn có thể là tiền đề cho những vấn đề nghiêm trọng hơn như sự hung hăng, kiểm soát và bạo hành. Nhận diện sớm các dấu hiệu này, như cách mà câu chuyện It Ends with Us đã minh họa, sẽ giúp mỗi người có những quyết định sáng suốt hơn cho mối quan hệ của mình và tránh được những tổn thương về tinh thần hay thể xác trong tương lai. Sự tỉnh táo và can thiệp kịp thời chính là chìa khóa để xây dựng một tình yêu lành mạnh, tôn trọng và an toàn. Chú ý đến những tín hiệu nhỏ nhặt này có thể tạo nên sự khác biệt giữa một mối quan hệ nuôi dưỡng tâm hồn và một mối quan hệ độc hại, bào mòn chúng ta.  

References

Coker, A. L., Davis, K. E., Arias, I., Desai, S., Sanderson, M., Brandt, H. M., & Smith, P. H. (2002). Physical and mental health effects of intimate partner violence for men and women. American Journal of Preventive Medicine, 23(4), 260-268.

Puente, S., & Cohen, M. (2020). Jealousy and Emotional Abuse in Young Adult Relationships. Journal of Interpersonal Violence, 35(23-24), 5867–5889.

Schumacher, J. A., Feldbau-Kohn, S., Slep, A. M. S., & Heyman, R. E. (2001). Risk factors for male-to-female partner physical abuse. Aggression and Violent Behavior, 6(2-3), 281-352.

Smith, L. A., Johnson, P. T., & Lee, C. R. (2022). The Dark Side of Jealousy: Understanding Its Role in Intimate Partner Violence. Violence and Victims, 37(4), 512–530.

SonderMind. (2023). Maladaptive Coping: Understanding and Overcoming Harmful Strategies.

Sweet, P. L. (2019). The sociology of gaslighting. American Sociological Review, 84(5), 851-875.

Thompson, R. S., Basile, K. C., Hertz, M. F., & Sitterle, D. (2006). Measuring intimate partner violence victimization and perpetration: A compendium of assessment tools. National Center for Injury Prevention and Control.

Tác giả: Cheralyn Leeby Ph.D., LMFT

Nguồn: 5 Beige Flags in Relationships | Psychology Today