Cái giá ẩn giấu của việc luôn sống vội vàng

Tác giả: Leo Babauta

Nhiều người trong chúng ta luôn vội vã đi qua từng ngày, giải quyết công việc, đọc email và trả lời tin nhắn… chỉ vì lúc nào cũng có cảm giác mình đang bị tụt lại phía sau, có quá nhiều thứ chưa kịp hoàn thành. Điều đó không hẳn là xấu, nhưng nó ẩn chứa một cái giá mà tôi gọi là “Món nợ cuộc sống” (Life Debt).

Trong lĩnh vực lập trình, có một khái niệm gọi là “nợ kỹ thuật” (technical debt). Về cơ bản, đó là ý tưởng cho rằng khi bạn chọn những giải pháp tắt để hoàn thành công việc trước mắt, bạn sẽ phải dành thêm thời gian và công sức sau này để chỉnh sửa, bổ sung, đưa mọi thứ trở lại đúng cách mà lẽ ra chúng nên được thực hiện ngay từ đầu. Hầu như lập trình viên nào cũng làm như vậy: không ai có thể thực hiện mọi thứ hoàn hảo ngay trong quá trình làm việc. Thay vào đó, họ chọn cách nhanh gọn trước mắt rồi quay lại hoàn thiện phần việc còn dang dở sau.

Và chúng ta cũng đang làm điều tương tự trong cuộc sống. Mỗi khi vội vã đi qua một ngày, để mặc những việc nhỏ nhặt chưa hoàn thành, đồ đạc không được cất về đúng chỗ hoặc mọi thứ trở nên bừa bộn vì sự hấp tấp của mình, chúng ta lại tích lũy thêm một phần nợ cuộc sống.

Điều đó cũng không sao cả! Không ai có thể chậm rãi thực hiện từng việc bảo trì, dọn dẹp hay sắp xếp cần thiết vào từng phút trong ngày. Làm như vậy sẽ tốn quá nhiều thời gian. Nhưng điều quan trọng là chúng ta cần nhận thức được món nợ mình đang tích lũy.

Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn.

Nợ cuộc sống biểu hiện như thế nào?

Có vô số hình thức khác nhau, nhưng dưới đây là một vài ví dụ về những món nợ cuộc sống mà chúng ta thường tích lũy:

- Chuẩn bị ra khỏi nhà: Bạn tắm rửa, thay quần áo và làm tất cả những việc cần thiết để chuẩn bị ra ngoài… nhưng vì quá vội nên bạn để lại đủ thứ trên mặt bàn hoặc dưới sàn phòng tắm. Món nợ ở đây chính là đống bừa bộn mà bạn sẽ phải quay lại dọn dẹp sau đó.

- Nấu ăn: Bạn vội vàng chuẩn bị một bữa ăn, để lại thìa đong, cốc đong, thớt, dao, nồi và chảo… tất cả đều bẩn và nằm ngổn ngang khắp căn bếp. Chưa kể thức ăn còn vương vãi ở nhiều nơi. Thay vì vừa nấu vừa dọn dẹp, bạn cứ để mọi thứ chất đống lên… rồi cuối cùng phải dành thời gian dọn dẹp tất cả sau đó.

- Ăn uống: Bạn ăn xong và đặt bát đĩa vào bồn rửa. Lúc này bạn không có thời gian dọn dẹp, vì thế công việc ấy lại được để dành cho một lúc khác.

- Kiểm tra email: Bạn đọc một email nhưng không muốn xử lý ngay nên quyết định để lại sau. Rồi bạn làm điều tương tự với hàng chục email khác, cứ thế để chúng chờ được giải quyết vào một thời điểm nào đó.

- Các cuộc họp và cuộc gọi: Khi cuộc họp kết thúc, bạn vội vã chuyển sang công việc tiếp theo… nhưng lại không có thời gian ghi lại vài dòng ghi chú hoặc bổ sung những đầu việc cần làm vào danh sách công việc của mình. Bạn tự nhủ sẽ làm việc đó sau.

- Để đồ đạc lung tung: Khi vội vã đi qua văn phòng hoặc quanh nhà, bạn tiện tay đặt đồ đạc ở chỗ này, chỗ kia. Thậm chí, có thể bạn còn chẳng nhận ra mình đã làm vậy. Nhưng những món đồ ấy vẫn nằm nguyên ở đó, chờ đến một lúc nào đó trong tương lai được đưa về đúng vị trí của chúng, có thể là cuối ngày hôm ấy, hoặc thậm chí vài tháng sau!

- Giấy tờ cần xử lý: Bạn mở một lá thư và nhận ra có việc cần giải quyết, nhưng hiện tại lại không có thời gian. Thế là bạn đặt nó lên một chồng giấy tờ khác cũng đang chờ được xử lý.

- Các tab trình duyệt còn mở: Trình duyệt của bạn có đến vài chục tab đang mở. Mỗi tab đều chứa một thứ gì đó bạn cần xem xét hoặc giải quyết vào lúc nào đó, nhưng hiện tại bạn không có đủ thời gian để lần lượt mở ra và xử lý từng việc.

Bạn hiểu ý tôi rồi đấy, tình trạng này xuất hiện ở khắp mọi nơi. Đó có thể là những tập tin nằm ngổn ngang trên màn hình máy tính, những món đồ ngày càng chất đống trong nhà để xe, hay mặt bàn bếp, bàn ăn đầy ắp những thứ đang chờ được giải quyết.

Đó chính là nợ cuộc sống (Life Debt). Nó là một phần tự nhiên của cuộc sống, nhưng cũng là điều đáng để chúng ta suy ngẫm.

Image by Myriams-Fotos from Pixabay

Làm thế nào để giải quyết những món nợ cuộc sống?

Vậy chúng ta có thể làm gì với tất cả những điều này? Trước hết, điều quan trọng cần nhớ là đây không phải là chuyện khiến chúng ta phải cảm thấy tội lỗi, xấu hổ hay dùng nó để phán xét bản thân. Đó đơn giản là một phần của cuộc sống.

Vấn đề đặt ra là: Mức độ nợ cuộc sống như thế nào là vừa đủ để chúng ta có thể duy trì nhịp sống hợp lý, không quá chậm chạp… và khi nào những món nợ ấy đã tích tụ quá nhiều, đến mức bắt đầu gây ra rắc rối hoặc khiến chúng ta căng thẳng quá mức?

Không có một câu trả lời đúng cho tất cả mọi người.

Còn với bản thân mình, đây là những điều tôi cố gắng thực hiện để giải quyết những món nợ cuộc sống ấy:

1. Sống chậm lại và tạo thêm khoảng trống giữa các hoạt động. Tôi biết mình vẫn còn lâu mới làm được điều này một cách hoàn hảo. Nhưng tôi nhận ra rằng cuộc sống trở nên ít căng thẳng và bớt xáo trộn hơn rất nhiều khi tôi dành thêm một chút thời gian trống giữa các cuộc họp và hoạt động, để có thời gian chăm chút, sắp xếp những việc nhỏ nhặt. Tôi cố gắng không vội vã chuyển từ việc này sang việc khác (dù trên thực tế, tôi vẫn thường xuyên hấp tấp).
2. Dừng lại trước khi chuyển sang việc tiếp theo và hoàn tất những gì đang làm. Tôi có một câu nhắc nhở bản thân: “Hoàn tất khoảnh khắc hiện tại”. Câu nói này giúp tôi tập thói quen dừng lại một chút, quan sát và nhận ra những việc cần hoàn thành trước khi chuyển sang hoạt động khác. Chẳng hạn, tôi có cần cất quần áo vào đúng chỗ thay vì cứ để chúng nằm lung tung không? Tôi có cần rửa chiếc bát vừa dùng hay lau sạch mặt bàn không?
3. Tranh thủ dọn dẹp, sắp xếp mọi thứ khi có thời gian. Những món đồ nằm sai vị trí… tôi nhặt lên và cất chúng về đúng chỗ. Nếu nhìn thấy một chỗ bừa bộn và có một chút thời gian rảnh, tôi sẽ dọn dẹp ngay.
4. Nếu chưa có thời gian, tôi cố gắng ghi lại để xử lý sau. Đôi khi, tôi muốn giải quyết một việc gì đó nhưng lại không đủ thời gian… Khi ấy, tôi cố gắng ghi chú lại ở đâu đó để không quên. Tốt nhất là tôi sẽ dành riêng một khoảng thời gian cho việc đó trong lịch trình hoặc đưa nó vào danh sách việc cần làm, ngay cả khi đó chỉ là những việc rất nhỏ như “Trả lại robot hút bụi để được hoàn tiền” hay “Thay bộ lọc không khí”.
5. Thiết lập những hệ thống thu gom và xử lý các việc tồn đọng. Có những thứ cần được dọn dẹp, giải quyết định kỳ, vì vậy tôi cố gắng tìm cách để đảm bảo chúng không bị chất đống mãi. Với tôi, việc này thường được thực hiện hằng tuần. Tôi dành những ngày nhất định để xử lý danh sách bài viết đã lưu đọc sau trên Instapaper, đóng bớt các tab trình duyệt đang mở và sắp xếp lại danh sách việc cần làm. Tôi cũng có những việc được thực hiện mỗi ngày: dọn dẹp nhà bếp, xử lý email và đảm bảo không gian sinh hoạt cá nhân luôn gọn gàng trước khi kết thúc ngày.

Tôi muốn nói rõ rằng mình không hoàn hảo trong bất kỳ điều nào kể trên, và đây cũng không phải là điều mà bài viết muốn hướng đến. Điều đáng làm là mỗi người hãy thử khám phá những cách thức phù hợp với bản thân, để không bị đè nặng quá mức bởi những món nợ bừa bộn mà chính chúng ta đang từng ngày tích lũy.

Nguồn: https://zenhabits.net/rushing/