Những điều ta nên học từ buổi hẹn hò đầu tiên

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH:

• Hiểu đúng và đủ về đối phương là điều quan trọng trong một mối quan hệ lâu dài, nhưng lại không thật sự cần thiết ở buổi hẹn đầu tiên.
• Lạc quan trong lần gặp gỡ đầu là điều nên có, miễn là sau đó ta biết điều chỉnh cảm nhận ấy theo thực tế.
• Việc không tiết lộ gì trong buổi hẹn đầu có thể gây khó xử, nhưng kể hết mọi chi tiết lại càng nguy hiểm hơn.

“Đừng nói gì về người yêu cũ trong buổi hẹn đầu tiên. Không một lời. Sự khởi đầu của một mối quan hệ nên là một trang giấy trắng. Những trải nghiệm tình dục trước đây của tôi không nên ảnh hưởng đến mối quan hệ hiện tại.” 

— Eva

Vậy ta nên biết bao nhiêu về người ấy? Ta có nên cởi mở hết lòng trong lần gặp đầu tiên?

Ngày nay, khi các lựa chọn trong tình yêu dường như là vô tận, việc bắt đầu một mối quan hệ trở nên vừa quan trọng lại vừa phức tạp. Mong muốn được biết tường tận và chính xác về người kia tưởng chừng là điều khôn ngoan, nhưng thực tế lại cho thấy nó không giúp ích gì trong giai đoạn ban đầu và có lẽ chúng ta nên thử một cách tiếp cận khác.

Biết – Không biết – Và Biết đúng

“Tri thức là sức mạnh. Phép thử thực sự của tri thức không phải là nó có đúng không, mà là nó có khiến ta mạnh mẽ hơn không.” 

— Francis Bacon

“Không biết gì lại là hạnh phúc.” 

— Thomas Gray

Từ lâu trong triết học và tâm lý học, người ta vẫn tin rằng tri thức là chìa khóa dẫn tới hạnh phúc sâu xa, sự phát triển bản thân và tình yêu bền vững. Thế nhưng bên cạnh đó, cũng tồn tại một niềm tin ngược lại, rằng hiểu biết đôi khi là rào cản cho hạnh phúc. Adam và Eva đã bị trục xuất khỏi Vườn Địa Đàng chỉ vì họ ăn trái cấm từ Cây Tri Thức.

Một cuộc tranh luận tương tự cũng xoay quanh vai trò của tri thức trong tình yêu lãng mạn. Nhiều ca khúc nổi tiếng từng ca ngợi mối gắn kết sâu sắc giữa tình yêu và sự thấu hiểu. Chẳng hạn như câu hát: “Càng hiểu anh, em càng yêu anh,” hay “Biết anh là yêu anh.” Nhưng cũng có một góc nhìn khác, đề cao cái hay của sự mơ hồ, bí ẩn, coi đó là chất xúc tác cho tình yêu lãng mạn hay những cuộc tình chớp nhoáng đầy đam mê (Ben-Ze’ev, 2019; Hussain và cộng sự, 2021).

Tình yêu vốn dĩ phức tạp, và những người đang yêu thường chẳng mấy khi sẵn sàng hoặc đủ sức đối diện với sự thật. Vì thế, việc né tránh thông tin, tự lừa dối bản thân hay rơi vào những thiên kiến nhận thức là điều dễ xảy ra. Tuy vậy, ảo tưởng và thiếu hiểu biết quá mức lại có thể làm tổn hại đến mối quan hệ. Như triết gia Simon Blackburn (2004) từng nói rất đắt: “Có lẽ ta muốn thần Cupid có đôi mắt mờ mờ hơn là mù hoàn toàn, nhưng cũng may là cậu ấy không nhìn rõ mọi thứ quá mức.” Một chút ảo tưởng ngọt ngào, vừa phải và cân bằng, đó mới chính là thứ giúp tình yêu sâu sắc được nuôi dưỡng và bền lâu (Ben-Ze’ev, 2023). Vậy những thái độ này ảnh hưởng thế nào đến mức độ thông tin mà ta mong muốn có được trong buổi hẹn đầu tiên?

Bạn thật sự muốn biết điều gì trong buổi hẹn đầu?

Dưới đây là những chia sẻ ngẫu nhiên (từ Reddit) của một số phụ nữ khi được hỏi: “Điều gì khiến bạn trân trọng nhất ở một buổi hẹn đầu?”

“Tôi thật sự cảm động khi một chàng trai lắng nghe những gì tôi nói bằng cả sự quan tâm chân thành.”
“Có những người vẫn không hiểu rằng tin nhắn đầu tiên họ gửi không nên là... ảnh chỗ kín.”
“Khi câu chuyện cuốn đến mức tôi không nhận ra đã hai tiếng trôi qua và điều đó khiến tôi mong chờ buổi hẹn tiếp theo.”
“Nếu anh ấy có thể khiến tôi mỉm cười mà không cần nói lời nào.”
“Tôi trân trọng sự tử tế, nụ cười đẹp, sự cởi mở, khiếu hài hước và nếu may mắn, một bộ râu nữa.”
“Cảm giác từ ruột gan mách bảo. Nhưng ngoài ra thì tôi thích sự hài hước và tinh thần nhẹ nhàng. Hẹn hò lần đầu mà quá nghiêm túc thì thôi, tôi xin kiếu.”
“Hài hước, biết đùa và nhất định phải là chính mình. Anh cuốn hút hơn nhiều khi vừa khiến tôi bật cười, vừa không cố gồng mình.”
“Sự tử tế và khiếu hài hước. Đừng tỏ ra thô lỗ hay cộc cằn.”
“Lạc quan. Cư xử tử tế. Biết hỏi han về tôi. Có sự cuốn hút.”
“Sự hòa hợp và không có dấu hiệu cảnh báo đỏ.”

Những chia sẻ này cho thấy điều quan trọng trong lựa chọn tình cảm ban đầu không chỉ là ngoại hình hay thông tin cá nhân, mà còn nằm ở thái độ, sự đồng điệu, tò mò về nhau, sự tử tế, tôn trọng, và cảm giác hợp gu. Đây chính là những yếu tố cốt lõi của sự gắn kết, ngay từ lần gặp đầu tiên (Baxter và cộng sự, 2022).

Source: Pexels-cottonbro-studio

Hiểu quá rõ ngay lần gặp đầu, nên hay không nên?

“Trong buổi hẹn đầu, tôi mong anh ấy sẽ thẳng thắn và rõ ràng về ý định của mình.” 

— Nancy

Liệu ta có nên hướng đến việc hiểu nhau thật rõ ràng, đầy đủ và chính xác ngay trong lần gặp đầu tiên? Nghe thì có vẻ hợp lý, nhưng điều đó có thể giết chết sự rung động vừa chớm nở. Quả thực, Gazzard Kerr và cộng sự (2020) cho rằng dù việc nhìn người một cách sắc sảo và đúng đắn có thể hữu ích trong một số tình huống, nhưng lại không phù hợp với bối cảnh của buổi hẹn đầu tiên. Cái gọi là “nhìn đúng bản chất” đôi khi giúp ta sớm nhận ra ai không phù hợp với mình, nhưng đồng thời cũng khiến ta quá vội vàng gạt bỏ những người có tiềm năng. Vì thế, sự chính xác thái quá trong lần đầu gặp gỡ thường đi kèm với sự suy giảm hứng thú lãng mạn. Bởi khi ta chia sẻ quá nhiều điều riêng tư, sự bí ẩn – chất xúc tác của cảm xúc ban đầu có thể tan biến. Những người quá tinh ý, nhìn thấu quá nhanh, thường cũng là những người ít cảm thấy hứng thú nhất trong buổi hẹn đầu tiên (Kerr và cộng sự, 2020).

Nếu mục tiêu là có thêm những cuộc hẹn tiếp theo, có lẽ ta nên đeo chiếc kính màu hồng thay vì chiếc kính lúp. Khi đối diện với sự thật trần trụi quá sớm, dù là mình cung cấp hay người kia bộc lộ, ta dễ làm vỡ vụn hình ảnh lý tưởng về người ấy, đặc biệt khi những thông tin tiêu cực bị phóng đại. Và điều đó dễ khiến cảm xúc nguội lạnh dần. Ví dụ, việc kể chi tiết về quá khứ tình dục có thể cản trở việc xây dựng một mối quan hệ lãng mạn. Những chuyện như thế cần có thời gian, sự gần gũi và mức độ tin tưởng mới nên được chia sẻ, và ngay cả lúc đó, không phải chi tiết nào cũng cần nói ra. Chính vì vậy, tôi không hoàn toàn đồng tình với mong muốn của Nancy, người muốn biết rõ ràng về ý định của đối phương ngay buổi đầu. Bởi ngay cả người ấy cũng có thể chưa biết mình muốn gì. Những ý định thật lòng cần thời gian để nảy nở và được nuôi dưỡng dần trong sự kết nối sâu sắc.

Lạc quan trong tình yêu, ngay từ buổi hẹn đầu

“Tôi thích hẹn hò với giáo viên – vì nếu bạn làm sai điều gì, họ sẽ bắt bạn làm lại.”
— Rodney Dangerfield

Câu hỏi hóc búa về việc ta nên tiết lộ bao nhiêu và thành thật đến mức nào trong lần gặp đầu tiên, lại càng phức tạp hơn khi ta xét đến cách mỗi người đánh giá đối phương lúc ban đầu: Liệu ta nên khắt khe hay mở lòng một cách lạc quan?

Khi các lựa chọn trong tình yêu dường như vô tận, còn thông tin ban đầu về người kia thì lại ít ỏi và dễ sai lệch, một thái độ thận trọng, soi xét là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, ta cần phân biệt giữa hai kiểu người: những ai hoàn toàn không phù hợp, và tất cả những người còn lại.

Với những người rơi vào nhóm đầu tiên, nghĩa là chẳng có lấy một điểm phù hợp, lại mang đủ những đặc điểm khiến ta phải “chạy xa”, thì việc từ chối ngay là điều hoàn toàn hợp lý. Nhưng sau khi đã gạt bỏ những ứng viên rõ ràng không phù hợp, ta nên thay thế cái nhìn soi mói ban đầu bằng một thái độ tích cực và lạc quan hơn.

Lạc quan là một trạng thái cảm xúc đặc trưng bởi niềm tin rằng điều tốt đẹp sẽ đến. Trong tình yêu, sự lạc quan vừa là món quà, lại vừa có thể là cạm bẫy. Về mặt tích cực, nó giúp ta ứng phó tích cực với những thử thách trong mối quan hệ, thậm chí còn góp phần tạo nên những mối gắn kết dài lâu và bền chặt hơn (Srivastava và cộng sự, 2006; Sjåstad & Van Bavel, 2023).

Tuy nhiên, lạc quan quá mức đôi khi cũng khiến ta chủ quan, vì trông chờ điều tốt đẹp có thể khiến ta quên đi việc chủ động đối mặt với khó khăn khi chúng xảy đến.

Vì sao nên chia sẻ vừa đủ và nuôi dưỡng sự tò mò nhẹ nhàng

“Người yêu cũ của tôi có cái tật tệ kinh khủng, cứ kể vanh vách về những gã từng ngủ với cô ấy, kích cỡ ‘chỗ ấy’ và đủ thứ chi tiết thân mật khác. Thật sự khiến tôi phát điên.”
— John

Không có quy tắc vàng nào định nghĩa chính xác ta nên nói bao nhiêu hay tò mò tới mức nào trong buổi hẹn đầu. Không chia sẻ gì thì thiếu kết nối. Nhưng kể hết mọi thứ lại là công thức cho thảm họa. Chia sẻ cởi mở và chân thành là điều quan trọng, nhưng cái “khi nào” mới là chìa khóa. Những câu chuyện dài dòng về người cũ hay những chi tiết quá riêng tư không nên xuất hiện ở buổi hẹn đầu tiên. Một cách nhẹ nhàng và hiệu quả hơn để làm thỏa mãn sự tò mò chính đáng về nhau là bắt đầu với những chia sẻ vừa phải, rồi dần dần mở rộng cả về lượng lẫn chất, để qua đó, mỗi người có thể từ từ hé lộ con người thật của mình.

Trong bài viết gần đây của tôi, “Bảo vệ sự tò mò vừa phải và nghệ thuật tránh né trong tình yêu” (Ben-Ze’ev, 2023), tôi gợi ý rằng ta nên tiết chế những đức tính lãng mạn cốt lõi như sự tò mò hay nhạy cảm, đồng thời chỉ hé lộ một lượng vừa đủ những điều thường bị xem là “tật xấu” trong tình yêu, chẳng hạn như sự hờ hững hay không biết rõ. Gợi ý này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tình yêu hiện đại, nơi mọi người luôn sống trong trạng thái bất an, giữa muôn vàn lựa chọn mời gọi. 

Một mẹo nhỏ nữa: Nếu bạn chọn hẹn hò ở nhà hàng, hãy thử gọi món giống nhau và chia sẻ cùng nhau. Nghiên cứu cho thấy những người xa lạ khi ăn những món giống nhau sẽ cảm thấy tin tưởng và hợp tác với nhau nhiều hơn (Woolley & Fishbach, 2017).

Tài liệu tham khảo

Baxter, A. et al. (2022). Initial impressions of compatibility and mate value predict later dating and romantic interest. Proceedings of the National Academy of Sciences, 119, e2206925119.‏

Ben-Ze’ev, A. (2019). The Arc of Love: How Our Romantic Lives Change over Time. University of Chicago Press.

Ben-Ze’ev, A. (2023). Is casual sex good for you? Casualness, seriousness and wellbeing in intimate relationships. Philosophies, 8, 2023, 25.‏

Blackburn, S. (2004). Lust. Oxford University Press.

Hussain, M., et al. (2021). Avoiding information about one’s romantic partner. Journal of Social and Personal Relationships, 38, 626-647.‏

Kerr, L. G., et al. (2020). Blind at first sight: The role of distinctively accurate and positive first impressions in romantic interest. Psychological Science, 31, 715-728.

Sjåstad, H. & Van Bavel, J. J. (2023). The best-case heuristic: Relative optimism in relationships, politics, and a global health pandemic.

Srivastava, S., et al. (2006). Optimism in close relationships: How seeing things in a positive light makes them so. Journal of Personality and Social Psychology, 91, 143–153.

Woolley, K., & Fishbach, A. (2017). A recipe for friendship: Similar food consumption promotes trust and cooperation. Journal of Consumer Psychology, 27, 1-10.

Nguồn: What We Should Learn From a First Date | Psychology Today