Những người con gái không được yêu và câu hỏi bạn cần ngừng tự đặt ra

Đó là một câu hỏi tưởng chừng đơn giản, nhưng lại ẩn chứa biết bao đau đớn và tổn thương sâu kín: “Tại sao mẹ không yêu mình?”

Đây là câu hỏi từng khiến tôi thao thức mỗi đêm trong căn phòng ngủ thời thơ ấu, và mong muốn tìm được câu trả lời cháy bỏng trong tôi chẳng khác nào những hiệp sĩ ngày xưa lên đường tìm kiếm Chén Thánh. Bởi tôi tin rằng, nếu mình biết câu trả lời, thì mình sẽ biết cần phải làm gì, cần trở thành ai để có được tình yêu của mẹ.

Vấn đề là, nền móng vô hình của câu hỏi ấy là một hố sâu đen ngòm, đầy sợ hãi và tủi hổ. Bởi thế giới của một đứa trẻ còn quá nhỏ bé, và người cai trị nơi ấy chính là mẹ. Và câu trả lời đầu tiên hiện lên trong tâm trí một đứa trẻ thường là: “Tại vì con là con.” Mẹ không yêu con, bởi con là chính con.

Hồi ấy tôi không hề biết rằng, ở những căn phòng khác, cũng có những bé gái lăn lộn, trằn trọc với cùng một câu hỏi như tôi, chỉ để được mẹ yêu thương. Tôi cứ ngỡ mình là người duy nhất.

Photograph by Caroline Hernandez. Copyright Free. Unsplash.com

Câu hỏi ấy lại càng thêm nhức nhối, càng khiến trái tim thêm nghẹn ngào khi đứa trẻ nhận ra mẹ có thể yêu một người con khác trong gia đình. Một người phụ nữ, nay đã 52 tuổi, từng chia sẻ:

“Tôi mới sáu tuổi khi em gái tôi chào đời, và tôi vẫn nhớ rõ cảm giác như thể một bức tường đổ sập lên người, khiến tôi nghẹt thở khi chứng kiến mẹ tôi hát ru, âu yếm, mỉm cười và vỗ về con bé. Mẹ chưa từng làm vậy với tôi. Tôi cố gắng tỏ ra dễ thương hơn, ngoan ngoãn hơn, chỉ mong mẹ sẽ yêu tôi như yêu em gái, nhưng chẳng bao giờ được. Chưa bao giờ.”

Nỗi sợ, sự xấu hổ, và đặc biệt là câu trả lời dễ đến nhưng đáng sợ kia khiến nhiều đứa trẻ không dám đặt câu hỏi ấy — không chỉ trong tuổi thơ mà đôi khi kéo dài đến tận tuổi trưởng thành. Nhu cầu được mẹ yêu thương là bản năng ăn sâu vào máu thịt, khiến họ rơi vào một điệu nhảy phủ nhận dai dẳng — luôn tìm cách bao biện, hợp lý hóa hay làm ngơ trước cách đối xử của mẹ, gắng gượng bỏ qua những tổn thương mà điều đó gây ra.

Và trong khi họ vẫn âm thầm chịu đựng, họ không biết rằng chính mình đang tiếp nối vòng luẩn quẩn của nỗi đau, thậm chí là sự tự chối bỏ bản thân. Một cách vô thức, họ chấp nhận câu trả lời của câu hỏi mà họ chưa từng dám hỏi thẳng: “Vì con là con. Mẹ không yêu con, bởi con là chính con.”

Một người phụ nữ khác, nay đã ở độ tuổi sáu mươi, kể lại:

“Tôi luôn trốn chạy khỏi sự thật rằng mẹ không yêu tôi, bằng cách bào chữa cho sự tàn nhẫn của bà, đúng vậy, bà thật sự rất độc ác với tôi. Tôi tự an ủi rằng vì tuổi thơ bà khổ cực nên bà đâm ra hằn học với những điều tốt đẹp tôi có được. Tôi không dám đối diện với sự thật rằng bà ghen tị, rằng bà ghét bỏ tôi. Thay vào đó, tôi cứ lao vào làm đủ mọi cách để làm bà hài lòng, nhưng chẳng bao giờ thành công. Tôi chưa bao giờ cảm thấy mình có giá trị. Khi bà mất, tôi đã năm mươi tuổi, và bà không để lại cho tôi một thứ gì — dù chỉ là một cái tách trà. Tôi choáng váng, nhưng cũng tỉnh ngộ. Trong quá trình trị liệu, tôi mới dần biết mình là ai. Năm mươi năm. Chừng ấy thời gian mới đủ để tôi hiểu rằng: tôi xứng đáng được yêu thương.”

Vấn đề của câu hỏi ấy

Câu hỏi nghe có vẻ hợp lý, nhưng thật ra nó không có câu trả lời, ít nhất không phải câu trả lời mà một người con gái không được yêu đang tuyệt vọng đi tìm, mong rằng từ đó mình có thể lập nên một kế hoạch để được mẹ yêu.

Các bà mẹ có thể không yêu con mình vì muôn vàn lý do, hoặc chẳng vì lý do gì cả. Việc cứ bám lấy câu hỏi ấy không chỉ nhóm lên hy vọng mong manh rằng "nếu mình thay đổi, mình sẽ được yêu", mà còn củng cố một niềm tin sai lệch và nguy hiểm: rằng vấn đề là ở chính mình. Nhưng sự thật không phải vậy. Vấn đề nằm ở mẹ, ở con người của bà.

Và điều ấy lại là điều khó nhìn thấy nhất với những người con gái không được yêu, vì họ đã thấm nhuần cảm giác tội lỗi và xấu hổ đằng sau câu hỏi. Dù sao thì, ai mà chẳng tin rằng tất cả các bà mẹ đều yêu con mình, đúng không?

“Xung đột cốt lõi”, thuật ngữ tôi dùng để chỉ mâu thuẫn giữa nhu cầu vẫn còn đó về tình yêu thương của mẹ và nhận thức ngày càng rõ ràng về những tổn thương mà mẹ đã gây ra, thường giữ người con gái ở trong vòng kẹt, mãi đi tìm một câu trả lời có thể giải thích được tất cả. Một người con từng viết:

“Nó như một vết thương đóng vảy mà tôi cứ gãi mãi. Tôi muốn có một lời giải thích hợp lý cho những lần mẹ làm tôi tổn thương, bỏ mặc tôi. Tôi muốn biết vì sao bà lại chọn cách khiến tôi đau khổ thay vì yêu thương tôi. Chắc chắn phải có một lý do nào đó chứ? Chuyên gia trị liệu bảo tôi hãy buông bỏ, nhưng tôi không làm được. Chưa. Liệu sẽ có lúc nào đó tôi có thể buông được không?”

Câu trả lời là: Sẽ có. Nhưng chính bạn phải tạo ra khoảnh khắc đó.

Vì sao bạn cần ngừng hỏi câu hỏi ấy

Con đường thật sự dẫn đến chữa lành nằm ở một câu hỏi khác: “Cách mẹ đối xử với tôi và việc tôi thiếu tình yêu, thiếu sự nâng đỡ ấy, đã hình thành nên tôi như thế nào?”

Việc chăm chăm vào câu hỏi “Tại sao mẹ không yêu tôi?” có thể mang lại một khoảnh khắc nhận thức nào đó, ví dụ như: “À, hóa ra bà là người rối loạn nhân cách ái kỷ hay ranh giới”, và khiến bạn cảm thấy cuối cùng thì quá khứ hỗn loạn của mình cũng có lời giải. Nhưng như vậy không đồng nghĩa với việc bạn đang chữa lành.

Chừng nào bạn còn mắc kẹt ở câu hỏi “Tại sao?”, thì bạn vẫn chỉ đang ngồi trên vòng đu quay, quay vòng mà không tiến về phía trước, mà cũng chẳng nhìn thấy điều quan trọng nhất: chính bạn.

Vậy nên, buông bỏ câu hỏi ấy chính là bước đầu tiên để thoát ra.

Tác giả: Peg Streep

Nguồn: Unloved Daughters and the One Question You Must Stop Asking | Psychology Today