Vì sao tỷ lệ ly hôn ở các cặp đôi lớn tuổi vẫn tiếp tục tăng

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Kể từ năm 1990, tỷ lệ ly hôn của những người trên 50 tuổi đã tăng gấp đôi.
• Các nhà nghiên cứu dự đoán “ly hôn xám” sẽ tăng gấp ba vào năm 2030.
• Việc phải đối diện với những khác biệt trong mối quan hệ sau khi con cái rời nhà góp phần dẫn đến “ly hôn xám”.

Trong hơn ba thập kỷ qua, một cuộc cách mạng thầm lặng đã diễn ra mà không mấy ai để ý, tạo nên một sự chuyển dịch rung chuyển các gia đình ở Mỹ và nhiều quốc gia khác. Ba đến bốn thế hệ trong một gia đình đang cảm nhận rõ tác động ấy. Trong khi tỷ lệ ly hôn ở nhóm tuổi trẻ giảm xuống, thì những người trên 50 tuổi lại ly hôn với con số kỷ lục.

Hiệp hội Người Nghỉ hưu Hoa Kỳ (AARP) đã đặt ra thuật ngữ “gray divorce” (ly hôn xám) vào năm 2004 khi công bố một nghiên cứu về ly hôn ở tuổi trung niên và về sau. Năm 2012, các nhà nghiên cứu tại Đại học Bang Bowling Green gọi hiện tượng này là “cuộc cách mạng ly hôn xám”. Nghiên cứu của họ cho thấy tỷ lệ ly hôn của người Mỹ trên 50 tuổi đã tăng gấp đôi trong hai thập kỷ đó, và còn hơn gấp đôi ở nhóm trên 65 tuổi. Vì một nửa dân số đã kết hôn nằm trong độ tuổi từ 50 trở lên, các nhà nghiên cứu dự báo rằng khi dân số Mỹ già đi, đến năm 2030, số người từ 50 tuổi trở lên ly hôn sẽ tăng thêm một phần ba.

Sự bùng nổ của ly hôn tuổi xám không chỉ xảy ra ở Hoa Kỳ. Những xu hướng tương tự đang diễn ra tại Canada, Vương quốc Anh, Nhật Bản, châu Âu, Úc và Ấn Độ. Cơ quan thống kê quốc gia Canada cho biết “ly hôn tuổi xám” đã liên tục gia tăng ở những người từ 55 tuổi trở lên, bao gồm cả nhóm trên 65 tuổi. Và tỷ lệ này được dự đoán sẽ tiếp tục tăng khi ngày càng nhiều người bước vào tuổi già. Văn phòng Thống kê Quốc gia Vương quốc Anh thông báo năm 2018 rằng tỷ lệ ly hôn ở những người từ 55 tuổi trở lên, được gọi là “silver splitters” và “silver surfers”, đã tăng gấp đôi. Trong hai thập kỷ qua tại Nhật Bản, các cặp đôi kết hôn 30 năm trở lên chứng kiến tỷ lệ ly hôn của họ tăng gấp bốn lần. Người Nhật gọi hiện tượng này là “Hội chứng chồng về hưu”.

Ly hôn xám là một thực tế không thể phủ nhận trên toàn cầu, đang làm thay đổi đời sống xã hội và kinh tế của các cặp vợ chồng ly hôn, các thành viên gia đình và cả xã hội.

Image Source: AUUSanAKUL/Shutterstock

Vì sao cuộc cách mạng này xảy ra?

Rất nhiều hoàn cảnh khác nhau nằm sau sự gia tăng chóng mặt của ly hôn tuổi xám trong 30 năm qua. Vào cuối thập niên 1960 và 1970, việc đề cao hạnh phúc cá nhân và sự tự hoàn thiện bản thân trở nên nổi bật. Trong những thập kỷ tiếp theo ở hầu hết các quốc gia công nghiệp hóa, tuổi thọ tăng lên đáng kể, thái độ về hôn nhân như một định chế trọn đời thay đổi, ly hôn dần được xã hội chấp nhận hơn, và phụ nữ gia nhập lực lượng lao động, trở nên độc lập hơn về tài chính.

Những cặp đôi kết hôn từ nhiều thập kỷ trước, đã dần xa cách hoặc không hạnh phúc suốt nhiều năm, bắt đầu sẵn sàng đối diện với những khác biệt về tài chính, sở thích và sự thỏa mãn cảm xúc, và thừa nhận mối quan hệ không như ý của mình. Khi họ trải qua hội chứng “tổ trống” lúc con cái trưởng thành rời nhà, họ tự hỏi giờ đây họ còn điểm chung nào không. Ngoại tình và nghiện ngập thường góp phần dẫn đến quyết định ly hôn. Nhiều người tìm lối thoát khỏi sự bạo hành về tinh thần, cảm xúc và thể xác. Sự phản bội trong các vấn đề tài chính cũng thúc đẩy họ tìm cách giải thoát. Con người nhận ra mình không sống được giấc mơ từng tưởng tượng khi kết hôn nhiều năm trước, và họ thấy buồn bã, trống rỗng. Họ nhìn về những thập kỷ còn lại phía trước để theo đuổi hạnh phúc cá nhân.

Nghiên cứu dài nhất về hạnh phúc

Nghiên cứu Harvard về Sự Phát triển của Người Trưởng thành, một trong những nghiên cứu dài nhất thế giới về đời sống người lớn, đã theo dõi cuộc đời của hai nhóm nam giới trong hơn 80 năm. Một cựu giám đốc của nghiên cứu, bác sĩ tâm thần George Vaillant, từng nói: “Khi nghiên cứu bắt đầu [năm 1938], chẳng ai quan tâm đến sự đồng cảm hay gắn bó cả. Nhưng chìa khóa của quá trình lão hóa khỏe mạnh chính là các mối quan hệ, các mối quan hệ, các mối quan hệ.”

Trong bài nói TED rất được đánh giá cao năm 2015, Tiến sĩ Robert Waldinger, giám đốc hiện tại của nghiên cứu, chia sẻ: “Không phải mức cholesterol ở tuổi trung niên dự đoán việc họ sẽ già đi thế nào. Mà là mức độ hài lòng của họ trong các mối quan hệ. Những người hài lòng nhất với các mối quan hệ của mình ở tuổi 50 thì khỏe mạnh nhất ở tuổi 80.”

Waldinger lưu ý rằng phát hiện đáng ngạc nhiên của nghiên cứu là: chăm sóc cơ thể rất quan trọng, nhưng chăm sóc các mối quan hệ cũng là một hình thức tự chăm sóc bản thân. Ông chia sẻ ba bài học rút ra từ nghiên cứu:

Các mối kết nối xã hội rất tốt cho chúng ta, còn sự cô đơn thì giết chết ta.
Sống trong xung đột rất có hại cho sức khỏe.
Những mối quan hệ tốt không chỉ bảo vệ cơ thể ta. Chúng còn bảo vệ cả bộ não của ta.

Cuộc tìm kiếm hạnh phúc cá nhân và sự tự hoàn thiện

Những người từ 50 tuổi trở lên, khi là người chủ động ly hôn, thường nói rằng họ muốn một điều gì đó nhiều hơn và khác đi. Nhiều người trong số họ lớn lên trong bối cảnh cha mẹ mình ly hôn và chứng kiến bạn bè có cha mẹ ly hôn. Họ trưởng thành vào cuối thập niên 1960 đến đầu thập niên 1980, khi ly hôn trở nên phổ biến, và vì thế họ dễ kết hôn từ khi còn rất trẻ, ly hôn, rồi tái hôn sau đó. Một số người đã sống hàng chục năm trong những cuộc hôn nhân đầy xung đột. Một số khác thì hầu như không còn hoặc không có tương tác gì với vợ hoặc chồng mình. Họ tự hỏi: “Chỉ có thế này thôi sao?” và thừa nhận cảm giác cô đơn, xa cách với người bạn đời. “Ở lại trong cái vỏ hôn nhân này đang giết chết tôi” là câu than thở quen thuộc. Những phát hiện trong Nghiên cứu Harvard về Sự Phát triển của Người Trưởng thành ủng hộ điều họ nói và cảm nhận. Họ hy vọng rằng niềm vui, sự mãn nguyện và hạnh phúc đang chờ đợi họ khi bước sang chặng tiếp theo của cuộc đời. 

Tác giả: Carol R. Hughes, Ph.D., LMFT, and Bruce R. Fredenburg, M.S., LMFT

Nguồn: Why the Divorce Rate for Older Couples Continues to Rise | Psychology Today