Xu hướng tradwife (người vợ truyền thống) dưới góc nhìn tâm lý học

ĐIỂM THEN CHỐT

• Cuộc tranh luận về tradwife là sự phản ánh của phức cảm người cha ở cả hai khía cạnh tích cực lẫn tiêu cực.
• Định danh tradwife có thể đóng vai trò như một mặt nạ vô thức, một vai trò xã hội được lý tưởng hóa, dần che lấp đi bản thể chân thực bên trong.
• Phản ứng của xã hội đối với tradwife phơi bày những căng thẳng ẩn sâu trong vai trò giới, cùng niềm khao khát cháy bỏng về những giải pháp mang tính lý tưởng.

Xu hướng tradwife đang trải qua một thời kỳ hoàng kim. Các tradwife hay “những người vợ truyền thống”, nắm giữ niềm tin rằng người phụ nữ nên toàn tâm chăm sóc gia đình, trong khi người đàn ông đảm nhận vai trò trụ cột tài chính và là người quyết định các công việc chung. Từ thành công rực rỡ của cuốn sách về tradwife mang tên Yesteryear do Caro Claire Burke sáng tác, với việc Anne Hathaway và Amazon MGM đã nhanh tay sở hữu bản quyền chuyển thể điện ảnh gần 9 tháng trước khi sách chính thức ra mắt, cho đến sự bùng nổ của các KOLs tradwife và những khóa học “làm vợ”, phong trào này đã ghi dấu ấn đậm nét vào tinh thần thời đại. Nhưng nguyên do thực sự là gì?

Trong bài viết trước, tôi đã khai thác cách phức cảm người cha nhào nặn nên phong trào tradwife. Carl Jung từng mô tả phức cảm là những cụm ký ức và trải nghiệm đong đầy cảm xúc, tụ hội lại quanh một chủ đề cốt lõi hay một nguyên mẫu, chẳng hạn như “người cha”, “người mẹ” hay “người vợ”.

Được định hình bởi những trải nghiệm cá nhân, các mối quan hệ và nền nền tảng văn hóa, phức cảm là những cấu trúc tâm lý mang tính phổ quát. Chúng thể hiện cách thức mà mọi trải nghiệm của con người được sắp xếp ngăn nắp trong tâm trí xung quanh các chủ đề và biến cố lặp đi lặp lại của đời sống, từ đó âm thầm chi phối cách chúng ta tư duy, cảm nhận và phản ứng với thế giới.

Dưới góc nhìn của tâm lý học chiều sâu, quyết định trở thành một tradwife hoặc mong muốn tìm kiếm một tradwife làm bạn đời, không nhất thiết đồng nghĩa với việc bạn đang bị chi phối bởi một phức cảm, càng không phản ánh một "rối loạn" tâm lý. Trái lại, đó hoàn toàn có thể là một lựa chọn lành mạnh, tỉnh thức dựa trên hệ giá trị, tính cách cá nhân và các yếu tố thực tế như hoàn cảnh kinh tế. Tuy nhiên, khi thái độ hoặc lập trường tradwife ấy bắt đầu gieo rắc tổn thương, đau khổ, làm suy giảm khả năng sống hoặc khơi mào cho những hệ lụy tâm lý, thì đó mới chính là lúc vấn đề thực sự nảy sinh.

Design by Natasha Eliya 

Phức cảm người cha định hình lựa chọn tradwife như thế nào

Các phức cảm vốn dĩ rất tinh vi và không tuân theo những khuôn mẫu cứng nhắc, điều này có nghĩa là dù là phức cảm người cha tiêu cực hay tích cực thì đều có thể giải thích cho quyết định trở thành một tradwife. Một phức cảm người cha tiêu cực (negative father complex) có thể thúc đẩy ai đó trở thành tradwife nếu trong vô thức họ đang mải miết tìm kiếm sự che chở, an toàn hoặc uy quyền mà mình từng thiếu vắng ở người cha. Mặt khác, chính phức cảm tiêu cực ấy cũng có thể khiến một người kiên quyết khước từ vai trò này thông như một cơ chế tự vệ, được thể hiện qua tinh thần tự chủ, khát khao thành tựu và sự kháng cự lại uy quyền của người nam.

Trái lại, một phức cảm người cha tích cực (positive father complex) có thể củng cố lựa chọn làm tradwife như một biểu đạt của niềm tin dành cho tính nam và đời sống gia đình. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nó cũng có thể chắp cánh cho việc từ bỏ vai trò tradwife bằng cách khuyến khích quá trình cá nhân hóa, năng lực lãnh đạo và những mối quan hệ bình đẳng.

Điều thú vị không kém chính là sự phân cực đối lập đang bao trùm lấy phong trào tradwife. Dưới lăng kính của lý thuyết phức cảm, sự phân cực này là điều hoàn toàn dễ hiểu, bởi phức cảm thường vô thức thôi thúc chúng ta phải "chọn bên", khiến ta dễ dàng tuyên bố rằng cách sống này đứng cao hơn cách sống khác. Ta có thể chứng kiến rõ điều này qua những dòng bình luận khen chê nảy lửa về các tradwife, hay cả những cộng đồng trên Reddit được thành lập chỉ để xoay quanh các diễn biến của những tradwife influencer.

Sức mạnh của những hình ảnh nguyên mẫu trong xu hướng tradwife

Căng thẳng cảm xúc mãnh liệt xoay quanh các tradwife là minh chứng rõ nét cho sức mạnh và tầm ảnh hưởng mà Jung từng gán cho những hình ảnh nguyên mẫu. Riêng xu hướng tradwife đã phản ánh sự quan tâm sâu sắc của văn hóa đại chúng đối với các hình ảnh nguyên mẫu mang tính nữ, như thiên chức làm mẹ, mái ấm, nữ công gia chánh, các mối quan hệ, sự chăm sóc và tình yêu thương nuôi dưỡng.

Trên các mạng xã hội, những KOLs tradwife đang phô diễn các hình ảnh nguyên mẫu có khả năng chạm đến vô thức tập thể - một người mẹ “lý tưởng” tự tay nướng những ổ bánh mì, say mê với các nghi thức nội trợ và nuôi sống gia đình bằng nông sản tự trồng trong khu vườn nhỏ, trong khi bản thân vẫn luôn hiện diện với vẻ rạng rỡ, xinh đẹp và ngập tràn hạnh phúc. Những hình ảnh ấy gợi nhắc mạnh mẽ về nguyên mẫu của “mái nhà”, “bếp lửa” và “người mẹ”. Và từ tất cả những luồng tranh luận sôi nổi xung quanh các tradwife cũng như phong trào này, có thể thấy rõ điều mà các nhà phân tích tâm lý học Jung từng cảnh báo đã thực sự xảy ra: Các hình ảnh này đã dẫn đến sự lạm phồng tâm trí, làm biến dạng bản chất con người, lý tưởng hóa lẫn coi nhẹ giá trị thực, đồng thời nuôi dưỡng những ảo tưởng thay vì dũng cảm sống với những thực tế đầy bấp bấp và đối lập của đời sống thường nhật.

Những thực tế ẩn giấu đằng sau lối sống tradwife

Bởi lẽ mạng xã hội luôn ưu ái những hình ảnh được cắt gọt và chăm chút kỹ lưỡng, các tradwife hiếm khi phô bày những thách thức, căng thẳng hay bản chất bóng tối đằng sau lựa chọn của họ. Những bộn bề thường nhật của đời sống gia đình hoàn toàn bị gạt bỏ, sự hờn dỗi quấy khóc của trẻ nhỏ, bột mì vương vãi khắp sàn bếp, hay cả những thực tế phũ phàng và đau đớn như sự phản bội trong hôn nhân, sự rạn nứt tình thân và những cơn nghiện ngập.

Như một bệnh nhân tradwife từng trải lòng với tôi: “Thành công của chồng tôi luôn nhận được nhiều sự chú ý hơn là ổ bánh mì men tự nhiên tôi làm. Tôi đánh lừa tất cả mọi người bằng khuôn mặt rạng rỡ, rồi âm thầm né tránh chồng mình. Trong lòng tôi tràn ngập sự oán hận… nhưng tôi thậm chí chẳng thể tưởng tượng nổi việc phải đi làm, và tôi cũng không muốn từ bỏ những gì mình đang có.” Định danh tradwife có thể cung cấp một hình mẫu có sẵn, được xã hội tôn trọng, rồi dần biến thành một mặt nạ vô thức mà người phụ nữ tự đồng nhất mình vào đó, một vai trò xã hội được lý tưởng hóa thay vì là một con người bằng xương bằng thịt. Điều này được thể hiện rõ nét qua một bài báo trên tờ New York Times xuất bản vào tháng 6 về tradwife influencer Hannah Neeleman (được biết đến với tài khoản “Ballerina Farm” trên mạng xã hội), người vừa khai trương một cửa hàng tại bang Utah.

Trong bài báo, khi được hỏi về Neeleman và trào lưu tradwife, cô Abbey Wood, 29 tuổi, đã chia sẻ: “Cả cuộc đời tôi dường như đều vận hành theo kim đồng hồ,” vì vậy việc trở thành người nội trợ “đã biến thành một giấc mơ hay một ẩn số đầy mê hoặc đối với tôi… Đó dường như cũng là một sự xa xỉ. Một điều gì đó tưởng chừng như hão huyền trong nền kinh tế hiện tại của năm 2026 này.”

Wood đã nói thay tiếng lòng của rất nhiều người đang bị cuốn hút bởi phong trào tradwife. Khi phải đối mặt với áp lực công việc và một lịch trình dày đặc, lối sống an yên nơi căn bếp gia đình trở thành một chốn nương nấu trong tâm trí, một không gian tưởng tượng nơi những căng thẳng của cuộc sống thường nhật hoàn toàn biến mất. Tuy nhiên, ảo tưởng thì vẫn mãi là ảo tưởng, và thực tế của lối sống ấy cũng đong đầy những mâu thuẫn, sự thỏa hiệp cùng những giới hạn không kém gì cuộc đời của những người không lựa chọn trở thành một tradwife.

Dẫu vậy, việc Wood và nhiều người khác mơ ước về một lối sống dường như đơn giản hơn, chậm rãi hơn là điều hoàn toàn dễ hiểu. Khi văn hóa của chúng ta tung hô những thành tựu nhất định và đánh đồng sự bận rộn với đạo đức và thành công, thì giải pháp thay thế mang tên tradwife có thể đóng vai trò như một cơ chế bù trừ, nghĩa là nó hoạt động như một "cơ chế sửa chữa" để lấy lại những gì đã bị cắt đứt hay đè nén. Nói cách khác, phong trào tradwife có thể đang nỗ lực khôi phục sự trọn vẹn cho một nền văn hóa vốn đề cao quá mức năng suất cùng thành tựu, trong khi lại áp chế những khao khát về mái ấm, gia đình, sự kết nối và tính giản đơn, những điều tưởng như đối lập với sự thành công, vị thế và tăng trưởng.

Tradwife, Bản ngã và nền văn hóa của chúng ta

Một câu hỏi cốt lõi đặt ra là: Việc trở thành một tradwife có mối liên hệ như thế nào với Bản ngã của người phụ nữ? Đó là một lựa chọn thể hiện quá trình cá nhân hóa và sự trưởng thành nội tâm của cô ấy, hay nó xuất phát từ động cơ của các phức cảm và những cơ chế phòng vệ? Câu trả lời sẽ khác nhau ở mỗi người, và ảnh hưởng của nó cũng sẽ mang tính duy nhất đối với từng cá nhân. Tuy nhiên, chính những lựa chọn cá nhân này cũng nhào nặn nên nền văn hóa, chi phối các chuyển động văn hóa rộng lớn hơn, và cuối cùng tác động đến đời sống tập thể của chúng ta, như những gì xu hướng tradwife và cuộc tranh luận xung quanh nó đang hiện hữu.